Edukira joan

Verdun (Mosa)

Verdun
Verdun
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Ekialde Handia
DepartamenduaMosa
BarrutiVerduneko barrutia
Izen ofizialaVerdun
Verdun-sur-Meuse
Jatorrizko izenaVerdun
Posta kodea55100
Geografia
Koordenatuak49°09′35″N 5°22′58″E / 49.1597°N 5.3828°E / 49.1597; 5.3828
Mapa
Azalera31,03 km²
Altitudea262 m, 194 m, 330 m eta 236 m
MugakideakBelleville-sur-Meuse, Belleray, Belrupt-en-Verdunois, Eix, Fleury-devant-Douaumont, Fromeréville-les-Vallons, Haudainville, Landrecourt-Lempire, Moulainville, Nixéville-Blercourt, Sivry-la-Perche eta Thierville-sur-Meuse
Demografia
Biztanleria16.890 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 8.794 (%53) (%47) 7.806 alt_right
Dentsitatea544 bizt/km²
verdun.fr
Artikulu hau Mosako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Verdun».

Verdun (frantsesez /vɛʁ.dœ̃/ ahoskatua; Erdi Aroko alemanez: Wirten, 1970 baino lehen ofizialki: Verdun-sur-Meuse) Frantziako udalerria da, Mosa departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 16.890 biztanle zituen 31,03 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Belleville-sur-Meuse, Belleray, Belrupt-en-Verdunois, Eix, Fleury-devant-Douaumont, Fromeréville-les-Vallons, Haudainville, Landrecourt-Lempire, Moulainville, Nixéville-Blercourt, Sivry-la-Perche eta Thierville-sur-Meuse.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
VerdunVerdun
Població amb 421 habitants (2000)Belleray (3,3 km)
Població amb 1021 habitants (2000)Haudainville (4,6 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Lorena, Langres goi-lautada eta Morvaneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: negu gogorra (1,5 °C); haize moderatuak; laino maiz udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,7 °C-koa da, 15,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 923 mm-koa da, urtarrilean 14,1 euri-egun eta uztailean 9,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bonzée udalerrian dago, 17,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 783,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,6 °C-koa da, 2019ko uztailaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,3 °C-koa da, 2012ko otsailaren 7an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea900012.00015.00018.00021.00024.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 7.806 gizon, 8.794 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.05
 
95+
 
0.73
0.97
 
90-94
 
1.97
2.60
 
85-89
 
4.64
2.77
 
80-84
 
4.08
3.70
 
75-79
 
4.12
5.66
 
70-74
 
7.69
6.62
 
65-69
 
6.61
7.40
 
60-64
 
6.57
6.21
 
55-59
 
6.11
5.30
 
50-54
 
6.16
5.85
 
45-49
 
5.46
5.89
 
40-44
 
4.66
6.02
 
35-39
 
5.78
5.89
 
30-34
 
5.01
6.55
 
25-29
 
5.37
6.10
 
20-24
 
5.61
6.94
 
15-19
 
6.23
5.21
 
10-14
 
4.74
5.35
 
5-9
 
4.37
4.88
 
0-4
 
4.11
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Verdun udalerrian 16.248 biztanle zeuden eta 8.925 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,82 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 52,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

16.248biztanle
8.925elkarbizitza-unitate
1,82lagun elkarbizitza-unitateko
4.166familia
Udalerria
% 14
% 21
% 11
% 53
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 4.166 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.913). Guraso bakarreko 1.017 familietatik 790etan ama zen guraso bakarra. 2.261 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 909k seme-alaba bakarra zuten etxean, 621k bi, eta 375k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.236 bikoteetatik 201tan (% 16,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

1.913
1.236
1.017
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.261
Seme-alaba bat909
Bi seme-alaba621
Hiru seme-alaba239
Lau edo gehiago136

15 urte edo gehiago zituzten 14.461 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 22,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 45,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 57,9). 80 urte edo gehiagoko 1.487 biztanleetatik 1.262 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 225 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 22
25-39% 27
40-54% 27
55-64% 35
65-79% 39
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 16
25-39% 54
40-54% 53
55-64% 58
65-79% 55
80 +% 36

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 32,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,4 izatezko bikotean eta % 4,5 PACS bidez lotuta). % 33,7 ezkongabeak ziren, % 9,5 alargunak eta % 9,4 dibortziatuak.[9]

Ezkongabea% 33,7
Ezkonduta% 32,5
Izatezko bikotean% 10,4
Alarguna% 9,5
Dibortziatuta% 9,4
PACS bidez lotuta% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,0), enplegatuak (% 18,2), eskulangileak (% 15,0), erdi-mailako lanbideak (% 13,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,0) Meuse departamenduko batez bestekoaren (% 36,2) azpitik dago. 19 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).[9]

Udalerria
% 13
% 18
% 15
% 35
% 9
Meuse
% 13
% 16
% 19
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 10.318 etxebizitza zeuden. Horietatik 8.882 egoitza nagusi ziren, 219 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.216 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (5.880), etxeak baino gehiago (4.374). Egoitza nagusietatik 3.839 beren jabearen bizilekuak ziren, 4.893 alokairuan zeuden, 1.883 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 150 doan lagata.[10]

10.318etxebizitza
8.882egoitza nagusi
4.374etxe
5.880apartamentu

Etxebizitza multzoa

8.882
1.216
Egoitza nagusia (8.882)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (219)Hutsik (1.216)

Etxe mota

4.374
5.880
Etxea (4.374)Apartamentua (5.880)

Jabetza egoera

3.839
4.893
1.883
Jabeak (3.839)Alokairuan (4.893)HLM (1.883)Doan lagata (150)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (3.031).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik471
1919-19451.395
1946-19703.031
1971-19902.397
1991-2005768
2006-2020772

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.938). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (5.582 etxebizitzatan). 4.978 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.555 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.154tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela413
2 gela1.322
3 gela1.869
4 gela2.341
5 gela edo gehiago2.938

Berogailu mota

5.582
2.480
Gas sarea (5.582)Fuel-olioa (344)Elektrizitatea (2.480)Gas botila (47)Bestelakoak (429)

Aparkalekua eta ibilgailuak

4.978aparkalekua
4.555ibilgailu 1
2.154ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 10.102 biztanleetatik 7.436 aktibo ziren (% 73,6), horietako 6.146 lanean (% 60,8) eta 1.290 langabezian (aktiboen % 17,3).

10.10215-64 urteko biztanle
% 73,6aktibo
% 60,8lanean
% 17,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,0
25-54 urte% 87,8
55-64 urte% 58,8
Gizonak% 75,8
Emakumeak% 71,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 33,0
BEPC, brebeta% 28,7
CAP-BEP% 23,0
Batxilergoa% 17,1
Goi-mailako +2% 10,1
Goi-mailako +3/4% 5,6
Goi-mailako +5% 2,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 17,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.666 ez-aktibotik 922 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 34,6), 627 erretiraturik zeuden (% 23,5) eta 1.118 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,9).

Ez-aktiboak

% 35
% 24
% 42
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 13
% 25
% 33
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 10.305 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 6.146 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

10.305enplegu udalerrian
% 91,1soldatapeko
% 8,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.020 eurokoa zen, eta biztanleen % 22 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.020 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.740 €
% 22,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 15,0

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 1.050 komertzioetatik, 18 erauzte enpresak ziren, 26 janari enpresak ziren, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 35 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 60 eraikuntza enpresak ziren, 297 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 21 garraio enpresak ziren, 94 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 17 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 76 finantziazio enpresak ziren, 69 higiezinen enpresak ziren, 125 zerbitzu enpresak ziren, 139 administrazio publikoko enpresak ziren eta 67 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 233 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 14 banku bulegoak, 3 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 8 autoeskolak, 5 igeltseroak, 7 margolariak, 13 zurginak, 11 iturginak, 5 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 29 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 7 aldi baterako lan enpresak, 60 jatetxeak, 23 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 10 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 156 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 5 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 18 okindegiak, 5 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 3 arraindegiak, 6 liburu dendak, 47 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 9 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 10 altzari dendak, 3 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 3 drogeria, 4 lurrin-dendak, 8 bitxi-dendak eta 9 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Verdun udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 864 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 2 osasun-zentro, 9 botika eta 3 anbulantzia zegoen.

2009an 7 haur-eskola eta 8 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Verdun udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 3 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.269 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.002 eta lizeo teknologikoetan 1.140.

Verdun udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.unibertsitate-insituto bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 2009ko apirilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Bonzée_sapc », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]