Bước tới nội dung

Grand Theft Auto V

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Grand Theft Auto V
Nhà phát triểnRockstar North[a]
Nhà phát hànhRockstar Games
Nhà sản xuất
Thiết kế
  • Leslie Benzies
  • Imran Sarwar
Lập trìnhAdam Fowler
Họa sĩAaron Garbut
Biên kịch
Âm nhạc
Loạt trò chơiGrand Theft Auto
EngineRAGE
Nền tảng
Phát hành
17 tháng 9 năm 2013
  • PS3, Xbox 360
  • 17 tháng 9 năm 2013
  • PS4, Xbox One
  • 18 tháng 11 năm 2014
  • Microsoft Windows
  • 14 tháng 4 năm 2015
  • PS5, Xbox Series X/S
  • 15 tháng 3 năm 2022
Thể loạiHành động phiêu lưu
Chế độ chơiChơi đơn, nhiều người chơi

Grand Theft Auto V là một trò chơi điện tử hành động phiêu lưu năm 2013 do Rockstar North phát triển và Rockstar Games phát hành. Đây là phần thứ bảy trong số các tựa game chủ đạo, sau Grand Theft Auto IV (2008), và phần thứ mười lăm trong số tất cả các tựa game của dòng trò chơi Grand Theft Auto. Lấy bối cảnh tiểu bang San Andreas hư cấu, được xây dựng dựa trên miền Nam California, cốt truyện của chế độ chơi đơn xoay quanh ba nhân vật chính: tên cướp ngân hàng đã giải nghệ Michael De Santa, tên giang hồ đường phố Franklin Clinton và tên bán thuốc phiện và buôn lậu vũ khí Trevor Philips, cũng như các phi vụ trộm cướp mà họ thực hiện dưới sức ép từ một cơ quan chính phủ đã bị tha hóa và nhiều trùm tội phạm. Người chơi có thể tự do khám phá thế giới mở của trò chơi, bao gồm vùng nông thôn và thành phố hư cấu Los Santos (được dựa trên Los Angeles) của San Andreas.

Để di chuyển trong thế giới mở này, người chơi có thể đi bộ hoặc lái nhiều loại phương tiện từ góc nhìn thứ ba hoặc thứ nhất. Trong chế độ chơi đơn, người chơi được tùy ý lựa chọn điều khiển một trong ba nhân vật chính dù có đang ở trong một nhiệm vụ hay không. Cốt truyện của trò chơi lấy trọng tâm là các phi vụ trộm cướp, trong đó lái xe và bắn súng là yếu tố quan trọng của nhiều nhiệm vụ. Lực lượng thực thi pháp luật phản ứng với các hành động phi pháp của người chơi dựa trên một hệ thống các mức độ "truy nã". Chế độ nhiều người chơi trực tuyến của trò chơi, Grand Theft Auto Online, cho phép tối đa 30 người chơi cùng tham gia vào nhiều chế độ chơi khác nhau, cả phối hợp lẫn thi đấu.

Trò chơi bắt đầu được phát triển vào cùng khoảng thời gian Grand Theft Auto IV được phát hành và quá trình này có sự tham gia của nhiều studio trên toàn thế giới của Rockstar. Đội ngũ phát triển đã lấy cảm hứng từ nhiều dự án trước đó của họ (như Red Dead Redemption và Max Payne 3), và lựa chọn xây dựng ba nhân vật chính nhằm đổi mới cấu trúc cốt lõi của dòng trò chơi. Phần lớn quá trình phát triển được dành để chế tác thế giới mở trong trò chơi; một số thành viên trong đội ngũ phát triển đã tiến hành nghiên cứu thực địa tại California để ghi lại hình ảnh tham khảo cho khâu thiết kế. Một nhóm các nhà sản xuất âm nhạc đã cộng tác với nhau trong vài năm để sáng tác riêng phần nhạc nền cho trò chơi. Grand Theft Auto V được phát hành vào tháng 9 năm 2013 trên PlayStation 3 và Xbox 360, vào tháng 11 năm 2014 trên PlayStation 4 và Xbox One, vào tháng 4 năm 2015 trên Microsoft Windows, và vào tháng 3 năm 2022 trên PlayStation 5 và Xbox Series X/S.

Được Rockstar quảng bá rầm rộ và đông đảo người chơi chờ đón, Grand Theft Auto V đã phá nhiều kỷ lục doanh số của ngành công nghiệp trò chơi điện tử và trở thành sản phẩm giải trí được tiêu thụ nhanh nhất trong lịch sử khi đạt doanh thu 800 triệu USD trong vòng một ngày và 1 tỉ USD trong vòng ba ngày kể từ khi được phát hành. Trò chơi nhận được nhiều khen ngợi từ giới phê bình, chủ yếu dành cho hệ thống nhiều nhân vật chính, thế giới mở trong trò chơi cũng như đồ họa và lối chơi. Tuy nhiên, việc khắc họa bạo lực và hình ảnh phụ nữ trong trò chơi cũng đã gây ra nhiều tranh cãi. Trò chơi nhận được nhiều danh hiệu và giải thưởng từ giới báo chí của ngành công nghiệp trò chơi điện tử, trong đó có nhiều giải Trò chơi của năm. Nhìn lại, đây được đánh giá là một trong những trò chơi có ý nghĩa quan trọng nhất của thế hệ máy chơi game console thứ bảy và thứ tám, cũng như nằm trong hàng ngũ những trò chơi điện tử xuất sắc nhất mọi thời đại. Grand Theft Auto V là trò chơi điện tử bán chạy thứ hai trong lịch sử với 215 triệu bản được xuất xưởng, đồng thời là một trong những sản phẩm giải trí thành công nhất về mặt thương mại với doanh thu toàn cầu xấp xỉ 10 tỉ USD. Phần tiếp theo của trò chơi, Grand Theft Auto VI, dự kiến sẽ ra mắt vào tháng 11 năm 2026.

Lối chơi

[sửa | sửa mã nguồn]

Grand Theft Auto V là một trò chơi hành động phiêu lưu[2] được chơi từ góc nhìn thứ ba[3] hoặc thứ nhất.[4][b] Để dẫn dắt cốt truyện của trò chơi phát triển, người chơi phải thực hiện các nhiệm vụ, mà cụ thể là các tình huống tuyến tính với những tác vụ được định sẵn.[5] Khi không làm nhiệm vụ, người chơi có thể tự do khám phá thế giới mở trong trò chơi, bao gồm vùng nông thôn, Quận Blaine và thành phố Los Santos của bang San Andreas. Thế giới của Grand Theft Auto V có diện tích lớn hơn nhiều so với các phần trước trong dòng trò chơi.[6][c] Người chơi có thể khám phá toàn bộ thế giới ngay sau khi hoàn thành màn dạo đầu của trò chơi mà không gặp phải giới hạn nào. Mặc dù vậy, những tiến triển trong cốt truyện sẽ mở khóa nhiều yếu tố trong lối chơi.[8]

Khi đấu súng, người chơi có thể nấp đằng sau các vật thể khác nhau để tránh bị thương.

Để đối phó với kẻ địch, người chơi có thể chiến đấu cận chiến hoặc sử dụng nhiều loại vũ trang như súng và chất nổ.[d] Để di chuyển trong thế giới của trò chơi, người chơi có thể chạy, nhảy, bơi hoặc lái các phương tiện.[e] Nhằm đáp ứng kích thước rộng lớn của thế giới này, các nhà phát triển đã bổ sung vào trò chơi một số phương tiện mà Grand Theft Auto IV không có, chẳng hạn như máy bay cánh cố định.[11] Khi chiến đấu, người chơi có thể sử dụng sự hỗ trợ của chế độ ngắm bắn tự động[f] và hệ thống ẩn nấp.[g][12] Khi người chơi bị thương, thanh "máu" sẽ tự phục hồi từ từ đến mức một nửa.[h] Khi mất hết "máu", người sẽ hồi sinh ở các bệnh viện.[10] Nếu người chơi phạm pháp, các lực lượng thực thi pháp luật có thể sẽ phản ứng dựa trên mức độ "truy nã" được hiển thị trên giao diện của trò chơi dưới dạng các ngôi sao (ví dụ, ở mức độ tối đa là 5 sao, trực thăng của cảnh sát và các đội SWAT sẽ được điều động để tiêu diệt người chơi).[13][14][j] Nếu người chơi thoát khỏi khỏi phạm vi truy nã, các lực lượng này sẽ tiến hành truy lùng. Sau khi người chơi giữ cho mình không rơi vào tầm nhìn của họ (được hiển thị trên bản đồ nhỏ) trong một khoảng thời gian nhất định, tình trạng truy nã sẽ chuyển sang chế độ "hạ nhiệt" và giảm xuống dần dần cho đến khi người chơi không còn bị truy nã nữa.[16][k]

Trong chế độ chơi đơn, người chơi điều khiển ba nhân vật: Michael De Santa, Trevor Philips và Franklin Clinton, những tên tội phạm mà qua quá trình người chơi thực hiện các nhiệm vụ sẽ ngày càng trở nên dính líu với nhau. Một số nhiệm vụ chỉ có sự xuất hiện của một trong ba nhân vật, trong khi nhiều nhiệm vụ khác thì bao gồm hai nhân vật hoặc cả ba.[18] Khi không làm nhiệm vụ, người chơi có thể chuyển đổi qua lại giữa các nhân vật bất cứ lúc nào bằng một chiếc la bàn trên giao diện của trò chơi. Tuy nhiên, trong cốt truyện có một số thời điểm nhất định mà tính năng này bị khóa. Hình đại diện của các nhân vật trên chiếc la bàn này sẽ phát sáng màu đỏ nếu nhân vật đó đang gặp nguy hiểm hoặc cần trợ giúp, và phát sáng màu trắng nếu nhân vật có thể mang lại cho người chơi một lợi thế nào đó trong tình huống hiện tại.[19] Ngoài ba nhân vật chính, các phi vụ trộm cướp lớn có độ khó cao hơn đòi hỏi sự trợ giúp của các đồng phạm do AI điều khiển với những vai trò đặc biệt như hacker hay lái xe. Những tên đồng phạm còn sống sau khi phi vụ thành công sẽ được chia chiến lợi phẩm[20] và có thể được sử dụng lại trong các phi vụ sau này, đồng thời trình độ của nhân vật đó cũng tăng lên.[21] Một số phi vụ có thể được tiến hành theo nhiều cách; chẳng hạn, trong một vụ cướp ngân hàng, người chơi có thể lén lút vô hiệu hóa những người có mặt bằng một chất gây tê liệt, hoặc đơn giản là cầm súng xông thẳng vào địa điểm đó.[22]

Mỗi nhân vật sở hữu tám kỹ năng đại diện cho trình độ của nhân vật đó trong những lĩnh vực cụ thể như bắn súng hoặc lái xe. Mặc dù cả ba nhân vật đều sẽ nâng cao các kỹ năng của mình trong quá trình chơi, mỗi nhân vật lại được mặc định là nổi trội hơn ở một kỹ năng nhất định (ví dụ Trevor chuyên về lái máy bay).[23] Bên cạnh đó, mỗi nhân vật còn có một năng lực đặc biệt của riêng mình: Michael có thể làm chậm thời gian khi bắn súng, Franklin có thể làm chậm thời gian khi lái xe, còn Trevor thì gây sát thương cao gấp đôi và chỉ chịu một nửa sát thương từ kẻ địch khi chiến đấu.[24] Những năng lực đặc biệt này chỉ có thể được sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định mà người chơi có thể kéo dài thêm bằng cách thực hiện một số hành động có liên quan (chẳng hạn như trượt bánh sau khi lái xe đối với Franklin hay bắn trúng đầu kẻ địch đối với Michael).[25]

Khi đang khám phá thế giới, người chơi có thể tham gia vào những hoạt động như lặn có bình khí hay nhảy BASE trong một số bối cảnh cụ thể, cũng như lui tới các địa điểm kinh doanh như rạp chiếu phim hay câu lạc bộ thoát y. Mỗi nhân vật đều có một chiếc điện thoại thông minh để liên lạc với bạn bè, bắt đầu các hoạt động và truy cập mạng lưới Internet của trò chơi.[26] Mạng Internet này cho phép người chơi giao dịch cổ phiếu thông qua một thị trường chứng khoán.[27] Người chơi có thể mua các loại tài sản như nhà để xe hay cơ sở kinh doanh, nâng cấp các vũ khí và phương tiện di chuyển mà mỗi nhân vật sở hữu, cũng như tùy chỉnh ngoại hình của các nhân vật bằng cách mua quần áo, cắt tóc hoặc xăm mình.[28]

Cốt truyện

[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2004,[l] Michael Townley, Trevor Philips và Brad Snider tiến hành một vụ cướp ngân hàng ở Ludendorff, North Yankton, nhưng phi vụ bất thành, dẫn đến việc Michael được coi là đã chết. Chín năm sau, Michael sống cùng gia đình của mình tại thành phố Los Santos với bí danh Michael De Santa sau khi ngầm thỏa thuận với đặc vụ Dave Norton của Cục Điều tra Liên bang (FIB)[m] rằng ông sẽ giải nghệ và ở ẩn. Phía bên kia thành phố, tay giang hồ đường phố Franklin Clinton làm việc cho một tay buôn xe hơi chuyên lừa đảo. Franklin chạm trán với Michael khi được giao nhiệm vụ thu hồi một cách bất hợp pháp chiếc xe mà con trai của Michael vừa mua. Hai người sau đó trở thành bạn bè. Khi Michael phát hiện vợ mình ngoại tình với huấn luyện viên quần vợt của cô, ông cùng Franklin truy đuổi tay huấn luyện viên đến một biệt thự mà Michael dùng xe kéo sập trong cơn tức giận. Chủ căn biệt thự, trùm ma túy Martin Madrazo, yêu cầu Michael phải bồi thường, buộc ông quay trở lại con đường tội phạm để kiếm số tiền đó với sự tham gia của Franklin. Nhờ sự giúp đỡ của hacker tàn tật Lester Crest, một người bạn cũ của Michael, họ tiến hành cướp một cửa hàng trang sức. Trevor, người đang sống ở Quận Blaine và vẫn luôn tưởng rằng Michael đã chết trong phi vụ Ludendorff, tình cờ xem được một bản tin về vụ cướp này và nhận ra Michael là thủ phạm. Trevor đi tìm Michael và buộc ông phải chấp nhận sự trở lại của Trevor trong cuộc sống của mình.

Dần dần, cuộc sống của các nhân vật chính bắt đầu vượt ra ngoài tầm kiểm soát của họ. Các hành vi phạm pháp của Michael khiến gia đình ông bỏ đi. Sau đó, khi Michael đã trở thành một nhà sản xuất phim, ông vướng vào xung đột với Devin Weston khi tỉ phú chuyên đầu tư mạo hiểm và thâu tóm doanh nghiệp này muốn đóng cửa studio phim của ông. Michael ngăn chặn được kế hoạch này nhưng đồng thời vô tình sát hại luật sư của Devin, khiến tên tỉ phú thề sẽ trả thù. Trong khi đó, Franklin bị buộc phải giải cứu bạn mình, Lamar Davis, khỏi tên giang hồ thuộc băng nhóm đối địch Harold "Stretch" Joseph, người đã nhiều lần tìm cách giết Lamar. Cùng lúc đó, những hành động liều lĩnh của Trevor nhằm nắm quyền kiểm soát thị trường chợ đen ở Quận Blaine khiến hắn gây chiến với băng tội phạm The Lost, một số băng đảng Mỹ Latinh, những tay buôn ma túy đá đối địch, công ty an ninh tư nhân Merryweather và thủ lĩnh Hội Tam Hoàng Wei Cheng.

Vì đã vi phạm thỏa thuận giải nghệ của mình với Dave, Michael bị Dave và cấp trên của hắn, Steve Haines, ép thực hiện một loạt các nhiệm vụ nhằm hạ bệ đối thủ của FIB là Cơ quan Đối ngoại (IAA).[n] Dưới sự chỉ đạo của Steve và được sự hỗ trợ từ Lester, họ tấn công một chuyến xe chở tiền dành cho IAA và đánh cắp một chất độc thần kinh đang được thử nghiệm từ một phòng thí nghiệm của IAA. Khi Steve ngày càng bị nghi ngờ, hắn buộc Michael và Franklin đột nhập vào trụ sở của FIB để xóa sạch các bằng chứng chống lại hắn trên máy chủ. Nhân cơ hội này, Michael cũng xóa cả những dữ liệu về mình để không phải chịu sự điều khiển của Steve nữa.

Sau khi hòa giải với gia đình, Michael bắt đầu lên kế hoạch cho phi vụ cuối cùng của mình cùng với Trevor, Franklin và Lester, đó là cướp kho vàng thỏi của ngân hàng Union Depository. Tuy nhiên, Trevor lại phát hiện ra rằng Brad vốn không phải đang chịu án tù như mình tưởng, mà đã bị giết trong vụ cướp ở Ludendorff và được chôn tại nấm mồ đề tên Michael. Suy luận rằng vụ cướp là một cái bẫy và đáng lẽ người bị giết là hắn chứ không phải Brad, Trevor cảm thấy bị phản bội và bỏ lại Michael trong một cuộc đọ súng với tay chân của Wei Cheng. Mặc dù Franklin giải cứu thành công Michael, sự tức giận của Trevor với Michael gây chia rẽ giữa các thành viên tham gia vụ cướp và đe dọa phá hỏng kế hoạch. Trong lúc đó, Steve tìm cách bắt giữ Michael nhưng hai người, và cả Dave, lại rơi vào thế gọng kìm giữa FIB, IAA và Merryweather. Steve trốn thoát còn Michael và Dave thì được Trevor giải cứu vì hắn tin rằng chỉ có mình mới được quyền giết Michael.

Phi vụ cướp kho bạc kết thúc thành công, nhưng sau đó Franklin được Steve và Dave yêu cầu thủ tiêu Trevor vì cho rằng hắn đã trở thành một mối đe dọa, đồng thời được Devin yêu cầu thủ tiêu Michael vì mối thù trước đó. Franklin có ba lựa chọn: giết Trevor, giết Michael hoặc cố gắng cứu mạng cả hai mặc dù việc đó sẽ không khác gì một nhiệm vụ tự sát. Nếu Franklin chọn giết một trong hai người kia, hắn sẽ chấm dứt liên lạc với người còn lại và trở về với cuộc sống trước đây của mình.[31][32] Trong trường hợp còn lại, cả ba đối phó với sự truy sát của FIB và Merryweather rồi sau đó lần lượt giết Wei Cheng, Stretch, Steve và Devin. Michael và Trevor hòa giải với nhau, và ba nhân vật chính kết thúc mối quan hệ cộng sự nhưng vẫn tiếp tục là những người bạn.[33]

Phát triển

[sửa | sửa mã nguồn]
Shawn Fonteno
Ned Luke
Steven Ogg
Fonteno, Luke và Ogg (ảnh chụp vào năm 2024) lần lượt thủ vai ba nhân vật chính của trò chơi: Franklin Clinton, Michael De Santa và Trevor Philips.[34]

Rockstar North bắt đầu phát triển Grand Theft Auto V vào năm 2008 trong cùng khoảng thời gian Grand Theft Auto IV được phát hành.[35] Quá trình phát triển được thực hiện bởi một đội ngũ hơn 1.000 người, bao gồm đội ngũ cốt lõi của Rockstar North và nhân sự của các studio trực thuộc công ty mẹ Rockstar Games trên toàn thế giới.[36] Engine độc quyền RAGE của Rockstar được thay đổi toàn diện để tăng cường cự ly hiển thị đồ họa cho trò chơi.[37] Hai phần mềm Euphoria và Bullet được sử dụng để thực hiện các thao tác hoạt họa và kết xuất khác.[38] Sau khi đã trở nên quen thuộc với phần cứng của PlayStation 3 và Xbox 360, Rockstar nhận thấy họ có thể đẩy mạnh hiệu năng đồ họa của các máy chơi game này nhiều hơn so với ở các phần trước trong dòng trò chơi.[39] Các nhà phân tích đã ước tính tổng kinh phí phát triển và quảng bá của trò chơi vào khoảng 170 triệu bảng Anh (265 triệu USD Mỹ). Nếu con số này là chính xác, Grand Theft Auto V sẽ là trò chơi đắt đỏ nhất trong lịch sử lúc bấy giờ.[40][o]

Thế giới mở trong trò chơi được mô phỏng dựa trên miền Nam California và thành phố Los Angeles.[42] Việc thiết kế và kết xuất thế giới này chiếm phần lớn quá trình phát triển ban đầu của trò chơi.[43] Các thành viên chủ chốt của đội ngũ xây dựng thế giới đã tiến hành nghiên cứu thực địa trên khắp các khu vực trên và ghi lại quá trình nghiên cứu của mình bằng hình ảnh và video.[39] Họ cũng đã sử dụng bản đồ Los Angeles trên Google Maps để hỗ trợ việc thiết kế hệ thống đường sá của Los Santos.[44][45] Để phản ánh và tái hiện các đặc điểm về dân cư của Los Angeles, họ đã nghiên cứu dữ liệu điều tra dân số và xem các phim tài liệu về thành phố.[37] Theo đội ngũ phát triển, việc chế tác thế giới mở của trò chơi là công đoạn khó khăn nhất về mặt kỹ thuật trong quá trình phát triển trò chơi.[35]

Một mục tiêu thiết kế được đặt lên hàng đầu ngay từ những bước đầu của quá trình phát triển là đổi mới cấu trúc cốt lõi của dòng trò chơi bằng cách cho phép người chơi điều khiển ba nhân vật chính thay vì chỉ một nhân vật duy nhất.[43] Ý tưởng này đã xuất hiện từ khi Grand Theft Auto: San Andreas đang được phát triển nhưng những hạn chế về kỹ thuật lúc bấy giờ đã khiến việc hiện thực hóa ý tưởng đó là bất khả thi.[46] Sau khi phát triển hai bản mở rộng với các nhân vật chính mới cho Grand Theft Auto IV vào năm 2009, đội ngũ phát triển muốn Grand Theft Auto V xoay quanh ba nhân vật chính cùng một lúc.[11] Rockstar xem Grand Theft Auto V như một tác phẩm kế nhiệm về mặt tinh thần cho nhiều tựa game trước đó của mình (như Grand Theft Auto IV, Red Dead Redemption và Max Payne 3), và thiết kế trò chơi với mục tiêu cải tiến các cơ chế trong lối chơi của các tựa game này.[19][47] Họ đã cải tiến yếu tố hành động bằng cách trau chuốt các cơ chế bắn súng và ẩn nấp,[48] đồng thời đổi mới cơ chế lái xe nhằm cải thiện yếu tố điều khiển phương tiện còn gượng gạo của Grand Theft Auto IV.[49]

Sau quá trình thử vai, Ned Luke, Shawn Fonteno và Steven Ogg được chọn để lần lượt vào vai Michael, Franklin và Trevor.[34] Diễn xuất của họ được ghi hình chủ yếu bằng kỹ thuật ghi hình chuyển động,[50] tuy nhiên lời thoại khi các nhân vật đang ngồi trên xe thì được thu âm trong phòng thu.[51] Phần nhạc nền của Grand Theft Auto V được sáng tác riêng cho trò chơi bởi một nhóm các nhà sản xuất âm nhạc cộng tác với nhau trong một vài năm.[52] Bên cạnh đó, trò chơi cũng sử dụng các bài hát có bản quyền thông qua hệ thống đài phát thanh trong trò chơi.[53] Đội ngũ phát triển đã mua bản quyền hơn 241 bài hát để phát trên mười lăm đài phát thanh âm nhạc, bên cạnh hai đài phát thanh thuộc hình thức trò chuyện.[p] Một số bài hát cũng được sáng tác riêng cho trò chơi, chẳng hạn như các bài hát do rapper và nhà sản xuất âm nhạc Flying Lotus sáng tác cho đài phát thanh FlyLo FM mà anh đồng thời làm người dẫn chương trình.[55]

Phát hành

[sửa | sửa mã nguồn]

Trò chơi được Rockstar Games công bố lần đầu tiên vào ngày 25 tháng 10 năm 2011.[56] Một tuần sau đó, họ đăng tải đoạn phim quảng bá đầu tiên của trò chơi,[57] đồng thời đưa ra một thông cáo báo chí về bối cảnh của nó.[58] Giới báo chí nhận thấy rằng việc này đã làm bùng lên sự đón chờ trên khắp ngành công nghiệp trò chơi điện tử xuất phát từ tầm ảnh hưởng lớn về mặt văn hóa của dòng trò chơi.[59][60][61] Mặc dù vốn được lên kế hoạch phát hành vào quý 2 năm 2013, trò chơi đã được lùi lại đến ngày 17 tháng 9 để được hoàn thiện hơn.[62] Nhằm kích thích doanh số đặt trước của trò chơi, Rockstar đã phối hợp với một số chuỗi cửa hàng bán lẻ để cung cấp một phiên bản đặc biệt với những tính năng bổ sung.[63] Họ cũng đã tiến hành một chiến dịch marketing viral bằng cách mở một trang web cho giáo phái hư cấu "The Epsilon Program" mà qua đó người sử dụng có cơ hội xuất hiện trong trò chơi trong vai các thành viên của giáo phái này.[64]

Hình ảnh so sánh các phiên bản dành cho PlayStation 4 (trái) và PlayStation 3 (phải) của trò chơi. Phiên bản tái phát hành được cải tiến về cự ly hiển thị đồ họa và độ phân giải texture so với bản gốc.

Một phiên bản tái phát hành trên Microsoft Windows (PC), PlayStation 4 và Xbox One của trò chơi đã được công bố tại E3 2014. Phiên bản này có cự ly hiển thị đồ họa cao hơn, texture chi tiết hơn, số lượng xe cộ đông đúc hơn, hiệu ứng thời tiết đẹp hơn cũng như các loài động vật và cây cối mới.[65] Phiên bản này cũng bổ sung chế độ góc nhìn thứ nhất khi nhân vật đi bộ. Đội ngũ phát triển đã phải thay đổi hoàn toàn hệ thống hoạt họa để hỗ trợ góc nhìn mới này.[4] Phiên bản dành cho PlayStation 4 và Xbox One được phát hành vào ngày 18 tháng 11 năm 2014.[66] Phiên bản dành cho PC được lên kế hoạch phát hành đồng thời với hai phiên bản trên, nhưng đã bị lùi lại đến ngày 14 tháng 4 năm 2015.[67] Theo Rockstar, phiên bản PC cần thêm thời gian để "hoàn thiện".[68] Phiên bản PC có khả năng hỗ trợ tốc độ khung hình 60 khung hình một giây ở độ phân giải 4K, đồng thời cho phép người chơi quay lại quá trình mình chơi trò chơi và chỉnh sửa các đoạn video đó bằng công cụ Rockstar Editor.[69]

Việc sản xuất các nội dung tải về (DLC) cho chế độ chơi đơn của Grand Theft Auto V đã bị hủy bỏ để tập trung nguồn lực cho Grand Theft Auto Online và Red Dead Redemption 2.[70] Sau khi xuất hiện thông tin rằng mã nguồn của trò chơi đã bị rò rỉ lên mạng vào ngày 24 tháng 12 năm 2023, có thể là bởi các thành viên của nhóm hacker Lapsus$,[71] những người chuyên khai phá dữ liệu phát hiện ra rằng ít nhất tám DLC cho chế độ chơi đơn đang trong quá trình phát triển đã bị hủy bỏ, trong đó có một bản mở rộng liên quan đến Liberty City.[72]

Một phiên bản mới của trò chơi, thường được gọi là phiên bản "Expanded & Enhanced" ("mở rộng và cải tiến"), được công bố vào tháng 6 năm 2020.[73] Được phát hành trên PlayStation 5 và Xbox Series X vào ngày 15 tháng 3 năm 2022, phiên bản này bao gồm những cải tiến về mặt kỹ thuật và hiệu năng.[74] Một đoạn trailer cho phiên bản này, được đăng tải vào tháng 9 năm 2021, đã gặp phải những phản ứng tiêu cực và trở thành một trong những video bị dislike nhiều nhất trên kênh YouTube của PlayStation.[75] Theo giới báo chí, người chơi cảm thấy bất mãn vì Rockstar vẫn tiếp tục tập trung vào trò chơi thay vì các dự án khác, chẳng hạn như một tựa game Grand Theft Auto mới, cũng như vì đoạn trailer không cho thấy sự đổi mới nào.[76][77][78][79] Phiên bản dành cho PC được cập nhật các cải tiến tương tự vào ngày 4 tháng 3 năm 2025 thông qua một bản cập nhật miễn phí.[80]

Grand Theft Auto Online

[sửa | sửa mã nguồn]

Được phát triển song song với chế độ chơi đơn, chế độ nhiều người chơi Grand Theft Auto Online có mục đích tạo ra một trải nghiệm riêng biệt cho người chơi trong một thế giới không ngừng biến đổi.[81] Tối đa 30 người chơi[q] có thể tự do đi lại trong thế giới của trò chơi và gia nhập vào các phòng chờ để thực hiện nhiệm vụ (các chế độ chơi thi đấu và phối hợp có cốt truyện).[82] Bộ công cụ Content Creator cho phép người chơi tùy biến các yếu tố của một nhiệm vụ, chẳng hạn như đường đua hay điểm spawn vũ khí.[83] Người chơi có thể tập hợp thành các nhóm có tổ chức, được gọi là băng đảng, để làm nhiệm vụ cùng nhau. Các băng đảng trong chế độ nhiều người chơi của Max Payne 3 có thể được chuyển sang Grand Theft Auto Online thông qua Rockstar Games Social Club. Một người chơi có thể tự tạo băng đảng của mình và được phép gia nhập tối đa 5 băng đảng. Các băng đảng thi đấu với nhau để lấy điểm kinh nghiệm và cạnh tranh trên bảng xếp hạng.[84]

Grand Theft Auto Online ra mắt vào ngày 1 tháng 10 năm 2013, hai tuần sau khi Grand Theft Auto V được phát hành.[85] Nhiều người chơi đã phản ánh rằng họ gặp khó khăn khi kết nối và bị kẹt ở các màn hình tải.[86][87] Rockstar cung cấp một bản vá lỗi vào ngày 5 tháng 10 để xử lý các vấn đề này,[88] nhưng chúng vẫn tiếp diễn sang tuần thứ hai khi một số người chơi bị mất toàn bộ thông tin nhân vật.[89] Một bản vá nữa được phát hành vào ngày 10 tháng 10,[90] và Rockstar đã bồi thường 500.000 đơn vị tiền tệ trong trò chơi cho tất cả những người chơi đã kết nối với Online từ ngày phát hành.[91] Vì những vấn đề kỹ thuật đó, nhiều nhà phê bình đã không đánh giá cao trải nghiệm người dùng của Online, tuy nhiên nhìn chung họ vẫn khen ngợi khả năng khám phá phi tuyến tính và tính linh hoạt trong nội dung của trò chơi.[92][93][94][95][96]

Sau khi Grand Theft Auto Online được phát hành, Rockstar đã cung cấp nhiều nội dung bổ sung miễn phí cho trò chơi, từ các chế độ chơi và tính năng mới[97][98] đến các nội dung theo chủ đề như bản cập nhật Ngày Độc lập.[99] Một bản cập nhật rất được chờ đón[100][101] với tên gọi Online Heists được ra mắt vào ngày 10 tháng 3 năm 2015 đã gặp phải những vấn đề kỹ thuật vì lượng người chơi tăng đột biến.[102] Không lâu sau khi Online được phát hành trên PC, một số người chơi phản ảnh rằng tài khoản của họ đã bị cấm sau khi sử dụng các mod đồ họa trong chế độ chơi đơn.[103] Rockstar cho biết trong một bài blog chính thức rằng họ không cấm các tài khoản trên Online vì sử dụng mod trong chế độ chơi đơn, mà nguyên nhân là một số bản cập nhật cho phiên bản PC đã "vô tình" khiến các mod đó ngừng hoạt động. Họ cũng khuyến cáo rằng các bản mod đều không được cấp phép và có thể gây ra những vấn đề kỹ thuật không thể lường trước.[104]

Đón nhận

[sửa | sửa mã nguồn]

Phát hành lần đầu

[sửa | sửa mã nguồn]

Grand Theft Auto V nhận được phản hồi hoàn toàn tích cực từ giới phê bình theo trang web tổng hợp đánh giá Metacritic dựa trên 50 bài đánh giá dành cho phiên bản PlayStation 3[105] và 58 bài đánh giá dành cho phiên bản Xbox 360.[106] Cùng với một số tựa game khác, Grand Theft Auto V là trò chơi được đánh giá cao thứ năm từ trước đến nay của Metacritic.[r] Các nhà phê bình đánh giá cao hệ thống nhiều nhân vật chính,[118][110][113] thiết kế của các phi vụ trộm cướp[119][120][121] và cách các yếu tố của trò chơi được thể hiện.[16][115][122] Tuy nhiên, một số nhà phê bình không hài lòng với chất lượng của cốt truyện và các nhân vật.[108][114][116][123] IGN gọi Grand Theft Auto V là "một trong những trò chơi điện tử xuất sắc nhất từ trước đến nay",[113] còn Play thì cho rằng trò chơi đã "định ra chuẩn mực cho cả một thế hệ trò chơi điện tử".[115] Edge đánh giá trò chơi là một "thành tựu đáng kinh ngạc" trong việc thiết kế thế giới mở và xây dựng cốt truyện,[124] còn The Daily Telegraph thì khẳng định trò chơi là một "kỳ tích kỹ thuật vĩ đại".[125] Grand Theft Auto V là trò chơi của một nước phương Tây thứ hai trong lịch sử được tạp chí trò chơi điện tử Nhật Bản Famitsu cho điểm tối đa, sau The Elder Scrolls V: Skyrim.[126]

CNET cảm thấy trò chơi thành công trong việc khuyến khích người chơi tương tác với cả ba nhân vật.[127] Edge cho rằng việc chuyển đổi qua lại giữa các nhân vật giúp giảm thiểu thời gian di chuyển đến các địa điểm bắt đầu nhiệm vụ.[118] Game Informer nhận định rằng cơ chế này giúp duy trì liên tục cảm giác hành động kịch tính của các trận đấu súng.[110] Eurogamer nhận xét rằng cơ chế này nâng cao tính chiến thuật cho các cuộc đấu súng, bởi việc các nhân vật được bố trí ở những vị trí chiến lược đã làm giảm các tình huống "tập bắn", khi nhân vật chỉ ở một chỗ từ đầu đến cuối, so với các phần trước.[108] IGN thì cảm thấy cơ chế này giúp cho người chơi có nhiều sự lựa chọn hơn khi làm nhiệm vụ, đồng thời khiến các nhiệm vụ ít dễ đoán hơn.[113]

Giant Bomb xem các phi vụ trộm cướp là một sự thay đổi đáng hoan nghênh so với cấu trúc nhiệm vụ thường thấy trước đó của dòng trò chơi.[119] Eurogamer so sánh các nhiệm vụ đó như những "trường đoạn trong các bộ phim bom tấn",[108] và GameSpot đã nhắc đến bộ phim năm 1995 Heat như một nguồn cảm hứng cho phong cách thiết kế của các nhiệm vụ này.[111] Joystiq cảm thấy đội ngũ phát triển đã khuyến khích người chơi sáng tạo và sử dụng những cách tiếp cận mang tính hệ thống.[114] Polygon so sánh việc chuyển nhân vật trong khi thực hiện các nhiệm vụ này với việc "biên tập phim, trong đó người chơi đóng vai trò là nhà biên tập có nhiệm vụ lựa chọn góc máy thú vị nhất để thu lại từng khoảnh khắc".[120] Computer and Video Games cho rằng thiết kế của các nhiệm vụ nhìn chung đa dạng và ít rập khuôn hơn so với các phần trước.[121]

Los Santos, thành phố trong thế giới mở của trò chơi. Các nhà phê bình khen ngợi cách thành phố được thiết kế và sự tương đồng của nó với Los Angeles. Sự khác biệt với Liberty City của Grand Theft Auto IV cũng được đánh giá cao.

Edge khen ngợi chất lượng đồ họa của Grand Theft Auto IV cũng như việc trò chơi không có màn hình tải.[118] Play đánh giá cao cự ly hiển thị đồ họa cũng như hệ thống thời tiết và ánh sáng của trò chơi.[115] Eurogamer xem hệ thống ánh sáng là sự tiến bộ lớn nhất của trò chơi so với các phần trước.[108] Official Xbox Magazine (OXM) cho rằng trò chơi là "thành tựu kỹ thuật lớn nhất từ trước tới nay trên Xbox 360", và tỏ ra bất ngờ trước việc máy chơi game này có thể kết xuất thế giới của trò chơi.[123] Các nhà phê bình đều khen ngợi thiết kế của thế giới mở trong trò chơi, cũng như việc trò chơi đã chuyển thể được địa hình của Los Angeles thành một không gian đô thị có thiết kế tối ưu.[16][108] GameTrailers nhận xét trò chơi đã tái hiện Los Angeles một cách chân thực cũng như xây dựng được một thế giới "đầy sống động và cá tính".[128] Los Santos được IGN và PlayStation Official Magazine đánh giá cao hơn so với Liberty City trong Grand Theft Auto IV.[113][122] OXM xem Los Santos là một sự cải tiến so với Liberty City "xám xịt và bẩn thỉu".[123] Các nhà phê bình cũng khen ngợi tính chất trào phúng hướng đến văn hóa Mỹ đương đại của thế giới trong trò chơi.[16][108][113][114][121] OPM nhận định rằng "dĩ nhiên trò chơi có sự phê phán xã hội và đã làm điều đó một cách chuẩn xác".[122]

Destructoid gọi thiết kế âm thanh của trò chơi là "tuyệt hảo" và khen ngợi các diễn viên lồng tiếng, phần âm nhạc tự sáng tác cũng như các bài hát được mua bản quyền.[16] IGN và Giant Bomb đánh giá cao các bài hát được chọn đưa vào trò chơi, và cảm thấy nhạc nền của trò chơi khiến các nhiệm vụ trở nên kịch tính hơn.[113][119] GameSpot cũng cho rằng âm nhạc của trò chơi đã "thêm chất điện ảnh vào các nhiệm vụ".[111] Edge cảm thấy các bài hát được mua bản quyền khiến không gian vốn đã tuyệt vời của thế giới trong trò chơi trở nên còn chân thực hơn, còn phần nhạc nền được sáng tác riêng thì tăng cường bầu không khí của các tình tiết trong trò chơi. Các nhà phê bình tổng kết lại rằng trò chơi là "tổng hòa của tất cả những kinh nghiệm mà Rockstar đã có được trong một thập kỉ vừa qua về sức mạnh của âm nhạc".[129]

Nhiều bài đánh giá đã nhận xét rằng các phương tiện đường bộ trong trò chơi dễ điều khiển hơn so với các phần trước.[124][111][115][122][123] Game Informer giải thích rằng "xe hơi tạo cảm giác trọng lượng phù hợp nhưng vẫn giữ được sự nhanh nhẹn cần thiết để luồn lách qua các phương tiện khác ở tốc độ cao".[110] Bên cạnh điều khiển phương tiện, phần lớn các nhà phê bình cho rằng cơ chế bắn súng của trò chơi cũng có sự tiến bộ so với các phần trước.[110][111][113] Tuy nhiên, Destructoid cảm thấy mặc dù vậy, chế độ ngắm tự động vẫn còn "không ổn định", còn cơ chế ẩn nấp thì "lỗi thời và khó sử dụng".[16] Một số nhà phê bình nhận thấy trò chơi đã giải quyết được một vấn đề dai dẳng của dòng trò chơi bằng cách thêm checkpoint[i] vào giữa các nhiệm vụ.[108][113][125]

Cốt truyện và các nhân vật của trò chơi, đặc biệt là Trevor, nhận được những phản ứng trái chiều từ giới phê bình. Một số nhà phê bình cho rằng cốt truyện của Grand Theft Auto V không được trau chuốt bằng các trò chơi trước của Rockstar như Grand Theft Auto IV và Red Dead Redemption.[108][110][114][123] Các nhà phê bình khác thì thấy tính cách trái ngược nhau của các nhân vật chính đã làm cho cốt truyện kịch tính hơn.[16][118][113][120] GamesRadar cho rằng vì các phần trước trong dòng trò chơi chỉ có một nhân vật chính, khi tiêu chuẩn đạo đức của nhân vật đó không rõ ràng, cốt truyện sẽ trở nên không nhất quán, và Grand Theft Auto V đã giải quyết được vấn đề này bằng việc có nhiều nhân vật chính.[112] GameSpot gọi Trevor là một "con người tồi tệ, đáng sợ, điên rồ một cách đúng nghĩa, và vì thế là một nhân vật tuyệt vời".[111] Eurogamer lại thấy Trevor "nông cạn và không thực tế", và cho rằng sự quái gở của nhân vật này gây ảnh hưởng tiêu cực đến cốt truyện, đồng thời làm lu mờ quá trình xây dựng tính cách nhân vật của Michael và Franklin.[108] Joystiq cảm thấy khó yêu mến các nhân vật chính, và nhận xét sự không rõ ràng trong mối quan hệ giữa Michael và Trevor là một tình tiết nhàm chán, khi xung đột giữa hai nhân vật trở thành "một vòng luẩn quẩn dường như không có điểm dừng".[114] The Escapist cũng gặp khó khăn trong việc đồng cảm với các nhân vật bởi họ hành động vì lòng tham chứ không hề có tiêu chuẩn đạo đức nào, khiến người chơi không có lý do gì để đứng về phía họ.[116]

Tái phát hành

[sửa | sửa mã nguồn]

Phiên bản tái phát hành của Grand Theft Auto V cũng đã nhận được phản hồi hoàn toàn tích cực. Trên Metacritic, phiên bản này là trò chơi PlayStation 4 và Xbox One được đánh giá cao nhất bên cạnh Red Dead Redemption 2,[143][144] cũng như trò chơi PC được đánh giá cao thứ hai bên cạnh một số trò chơi khác.[145]

Game Informer gọi việc bổ sung góc nhìn thứ nhất là "một bước đột phá nữa của dòng trò chơi" tương tự như việc Rockstar chuyển từ góc nhìn từ trên cao ở Grand Theft Auto sang góc nhìn thứ ba ở Grand Theft Auto III.[136] GameSpot nhận thấy góc nhìn thứ nhất làm gia tăng tính bạo lực của Grand Theft Auto V, khiến người chơi có thể phải nhìn nhận tiêu chuẩn đạo đức và động cơ của các nhân vật nhiều hơn trước.[137] VideoGamer.com nhận xét rằng giờ đây người chơi cảm thấy mình là một phần của thế giới thay vì chỉ như "một khẩu súng được gắn vào máy quay".[141] IGN cho rằng trò chơi tạo cảm giác chân thực hơn từ góc nhìn thứ nhất, và mang lại một "trải nghiệm khác biệt một cách đáng ngạc nhiên".[138] VideoGamer.com cũng khen ngợi những chi tiết nhỏ trong các hiệu ứng hoạt họa ở chế độ góc nhìn thứ nhất, chẳng hạn như độ nghiêng của máy quay khi người chơi rẽ trái hoặc phải trên xe máy, hay các thiết bị điện tử trong buồng lái máy bay.[141] Các nhà phê bình cảm thấy trò chơi trở nên khó hơn ở góc nhìn thứ nhất,[137][138] một điều được Game Informer đánh giá cao.[136]

GameSpot nhận xét rằng những cải tiến về đồ họa, đặc biệt là việc khử răng cưa không gian tốt hơn, đã làm cho thế giới mở trong trò chơi "càng ngoạn mục hơn", và rằng "từ mặt đất, mọi thứ trông lớn và ấn tượng hơn" nhờ đồ họa được cải tiến.[137] IGN đánh giá đồ họa của phiên bản PlayStation 4 cao hơn phiên bản Xbox One, nhưng vẫn cho rằng cả hai hệ máy đều kết xuất trò chơi rất tốt và nhìn chung duy trì được tốc độ khung hình ổn định.[138] Họ cũng khen ngợi khả năng hỗ trợ tốc độ khung hình cao hơn cũng như những lựa chọn đồ họa mới của phiên bản PC.[146] VideoGamer.com cảm thấy tốc độ khung hình của các phiên bản dành cho máy chơi game console ổn định "đến mức khó tin",[141] tuy vậy GameSpot cho biết vẫn gặp phải một số tình huống tốc độ khung hình bị giảm.[137] GameSpot nhận xét rằng phiên bản PC cho phép người chơi "thưởng thức trọn vẹn công sức đáng ngưỡng mộ mà Rockstar đã bỏ ra", nhưng cảm thấy trò chơi "vẫn còn có những dấu hiệu cho thấy nó thuộc về thế hệ máy chơi game trước ... chẳng hạn như cấu trúc hình học đơn giản".[137] VideoGamer.com khen ngợi hiệu năng của Rockstar Editor trên PC nhưng cũng chỉ ra một số hạn chế của công cụ này như những giới hạn về góc độ máy quay.[142] IGN đánh giá cao việc phiên bản PC cho phép tùy chỉnh hệ thống điều khiển,[146] còn GameSpot thì cảm thấy người chơi cần phải chuyển đổi liên tục giữa chuột, bàn phím và gamepad thì mới có được "trải nghiệm tốt nhất".[137] PC Gamer gọi phiên bản này là "trò chơi có đồ họa đẹp, thế giới rộng lớn và tính năng đa dạng nhất của dòng trò chơi".[140]

Về chế độ nhiều người chơi Grand Theft Auto Online, IGN phản ánh tình trạng ít người chơi trong các nhiệm vụ, thời gian đợi trong phòng chờ lâu, mất kết nối với máy chủ và đôi lúc bị crash, và vì thế "không thể đưa ra đánh giá hoàn toàn tích cực về trải nghiệm nhiều người chơi".[138] VideoGamer.com nhận thấy việc nâng cấp nhân vật ở chế độ nhiều người chơi đã được tối ưu hơn so với phiên bản đầu tiên, cụ thể là "người chơi không còn phải liên tục thi đấu PvP trong khi chờ các nhiệm vụ phối hợp xuất hiện nhiều hơn",[141] và những người chơi mới nhìn chung sẽ thấy chế độ này thú vị và có sự cân bằng. Tuy nhiên, trang web cũng phản ánh tình trạng thường xuyên bị mất kết nối với máy chủ, đặc biệt là ở các màn hình tải.[141] GameSpot cho rằng lối chơi phi tuyến tính và có phần hỗn loạn của Grand Theft Auto Online còn "thiếu một định hướng rõ ràng", nhưng nhìn chung vẫn rất thú vị.[137] Game Informer cho biết họ "không gặp phải nhiều hiện tượng lag hoặc các vấn đề khác trong các nhiệm vụ cứu hỏa và đua xe".[136]

Phiên bản dành cho PlayStation 5 và Xbox Series không được các nhà phê bình đón nhận một cách hào hứng bởi họ không chắc chắn liệu phiên bản tái phát hành của một tựa game già cỗi có xứng đáng với giá tiền hay không. Mặc dù những cải tiến về độ phân giải và thời gian tải được khen ngợi, các bài đánh giá nhìn chung đều nhận định rằng lối chơi, cốt truyện và mô hình nhân vật của trò chơi đã trở nên lỗi thời.[147][148][149][150] Hardcore Gamer cảm thấy họ khó lòng khuyên người sử dụng các hệ máy PlayStation 4 và Xbox One bỏ tiền mua phiên bản này khi nó không được bổ sung thêm tính năng mới nào.[147] GamingBolt không quá hào hứng về những cải tiến đồ họa nhưng đánh giá cao các tính năng hỗ trợ người chơi sẽ hữu ích cho những người lần đầu tiên đến với Online.[148] Jeuxvideo.com cho rằng phiên bản này cung cấp một trải nghiệm console đỉnh cao và đặc biệt khen ngợi những cải tiến về đồ họa và thời gian tải.[149] Push Square cảm thấy phong cách hài hước của trò chơi đã lỗi thời nhưng vẫn nhận xét rằng các cải tiến đồ họa và kỹ thuật đã mang đến "một sức sống mới cho thế giới mở đầy ánh nắng này".[150]

Giải thưởng

[sửa | sửa mã nguồn]

Grand Theft Auto V đã nhận được nhiều đề cử và giải thưởng từ các tờ báo và tạp chí trò chơi điện tử. Trước khi được phát hành, trò chơi đã nhận được giải Trò chơi được đón chờ nhất tại Giải thưởng Trò chơi điện tử Spike năm 2012.[59] Trò chơi đứng đầu các danh sách trò chơi điện tử được đánh giá cao nhất năm 2013 của hai trang web tổng hợp đánh giá Metacritic và GameRankings.[151][152] Trò chơi đã lọt vào nhiều danh sách các trò chơi xuất sắc nhất năm 2013, trong đó có vị trí thứ nhất trên các danh sách của Tom Chick,[153] CNET,[154] Edge,[155] Giải Cần điều khiển Vàng lần thứ 31,[156] Giải thưởng Inside Gaming lần thứ 5,[157] Giải thưởng Trò chơi điện tử Spike 2013,[158] Slant Magazine[159] và Time.[160] Trò chơi nhận được giải Trò chơi Xbox xuất sắc nhất từ Canada.com,[161] GameSpot,[162] và IGN,[163] cũng như giải Trò chơi đa nền tảng xuất sắc nhất của Destructoid.[164] Rockstar Games và Rockstar North nhận được giải Studio xuất sắc nhất và Nhà phát triển xuất sắc nhất từ Edge,[165] và giải BAFTA Academy Fellowship Award tại Giải thưởng Trò chơi điện tử Viện Hàn lâm Anh Quốc lần thứ 10.[166]

Nhiều yếu tố trong trò chơi cũng đã nhận được các giải thưởng. Trevor Philips được trao giải Nhân vật xuất sắc nhất tại Giải thưởng Trò chơi của năm của Official Xbox Magazine,[167] còn Lamar Davis thì được Giant Bomb trao giải Nhân vật mới xuất sắc nhất.[168] Âm nhạc của trò chơi nhận được giải thưởng từ Spike VGX,[158] Hardcore Gamer[169] và The Daily Telegraph.[170] Grand Theft Auto Online giành chiến thắng ở hạng mục Trò chơi nhiều người chơi xuất sắc nhất từ GameTrailers[171] và BAFTA,[166] cũng như giải Trò chơi nhiều người chơi trên Xbox 360 xuất sắc nhất từ IGN.[172] Tuy nhiên, Online cũng được đề cử cho giải Trò chơi gây thất vọng nhất từ Game Revolution[173] và Hardcore Gamer.[174] Grand Theft Auto V đã nhận được giải Thành tựu kỹ thuật xuất sắc nhất tại giải thưởng Telegraph Video Game Awards,[170] và Công nghệ xuất sắc nhất tại Giải Lựa chọn của nhà phát triển trò chơi lần thứ 14.[175] Thiết kế đồ họa và nghệ thuật của trò chơi nhận được các giải thưởng từ IGN,[176] The Daily Telegraph[170] và BAFTA,[166] cũng như một đề cử từ giải Game Developers Choice Awards.[175] Viện hàn lâm Nghệ thuật và Khoa học Tương tác cũng trao giải Thành tựu xuất sắc trong kỹ thuật lối chơi cho trò chơi vì đã đạt "thành tựu lớn nhất trong việc thiết kế trí tuệ nhân tạo và các yếu tố liên quan nhằm phát triển một trò chơi giàu tính thử thách".[177]

Trò chơi cũng đã nhận được một số giải thưởng khác. Trò chơi nhận được giải Trò chơi chân thực nhất từ Inside Gaming Awards.[157] Trò chơi cũng giành chiến thắng một số giải do công chúng bình chọn, bao gồm giải Lựa chọn của người dùng tại PlayStation Awards 2013[178] và giải Lựa chọn của cộng đồng từ Destructoid.[179] Trò chơi nhận được giải thưởng Bạch kim từ PlayStation Awards[178] và được BAFTA vinh danh là Trò chơi của Vương quốc Anh xuất sắc nhất.[166] Tại giải thưởng Best of 2013 Awards của IGN, trò chơi đã nhận được các giải Đồ họa trên Xbox 360 xuất sắc nhất,[176] Âm thanh trên Xbox 360 xuất sắc nhất[180] cũng như Trò chơi hành động xuất sắc nhất trên Xbox 360,[163] PlayStation[181] và nói chung.[182]

Danh sách giải thưởng và đề cử của Grand Theft Auto V
Năm Lễ trao giải Hạng mục Đề cử cho Kết quả Chú thích
2011 Giải thưởng Trò chơi điện tử Spike 2012 Trò chơi được đón chờ nhất Grand Theft Auto V Đoạt giải [59]
2013 Giải Cần điều khiển Vàng lần thứ 31 Trò chơi của năm Đoạt giải [156]
Giải Vệ Tinh lần thứ 18 Trò chơi hành động / phiêu lưu xuất sắc Đề cử [183]
Giải thưởng Trò chơi điện tử Spike 2013 Trò chơi của năm Đoạt giải [158]
Âm nhạc xuất sắc nhất Đoạt giải
Studio của năm Rockstar North Đề cử [184]
Trò chơi hành động phiêu lưu xuất sắc nhất Grand Theft Auto V Đề cử
Trò chơi Xbox xuất sắc nhất Đề cử
Trò chơi PlayStation xuất sắc nhất Đề cử
Diễn viên lồng tiếng xuất sắc nhất Steven Ogg trong vai Trevor Philips Đề cử
Bài hát trong trò chơi điện tử xuất sắc nhất "ADHD" của Kendrick Lamar Đề cử
"Sleepwalking" của The Chain Gang of 1974 Đề cử
Nhân vật của năm Trevor Philips Đề cử
2014 Giải Lựa chọn của nhà phát triển trò chơi lần thứ 14 Trò chơi của năm Grand Theft Auto V Đề cử [175]
Công nghệ xuất sắc nhất Đoạt giải
Âm thanh xuất sắc nhất Đề cử
Thiết kế xuất sắc nhất Đề cử
Giải thưởng D.I.C.E. lần thứ 17 Trò chơi của năm Đề cử [185]
Thành tựu xuất sắc về đạo diễn trò chơi Đề cử
Thành tựu xuất sắc về thiết kế lối chơi Đoạt giải
Thành tựu xuất sắc về thiết kế âm thanh Đề cử
Thành tựu xuất sắc về thiết kế âm thanh Đề cử
Đổi mới trong trò chơi xuất sắc Đề cử
Biểu diễn nhân vật xuất sắc Trevor Philips Đề cử
Giải thưởng Trò chơi điện tử Viện Hàn lâm Anh Quốc lần thứ 10 Trò chơi điện tử xuất sắc nhất Grand Theft Auto V Đề cử [166]
Hành động phiêu lưu Đề cử
Thành tựu về âm thanh Đề cử
Trò chơi của Vương quốc Anh Đoạt giải
Thiết kế trò chơi Đoạt giải
Đổi mới trong trò chơi Đề cử
Trò chơi nhiều người chơi Grand Theft Auto Online Đoạt giải
Diễn viên Steven Ogg trong vai Trevor Philips Đề cử
Cốt truyện Grand Theft Auto V Đề cử
The Game Awards 2014 Bản remaster xuất sắc nhất Đoạt giải [186]
2016 Giải thưởng Steam 2016 "Whoooaaaaaaa, dude!" Đoạt giải [187]
"Game Within a Game" Đoạt giải
2019 Giải thưởng Steam 2018 Thành quả của tình yêu Đoạt giải [188]
Giải thưởng Steam 2019 Đoạt giải [189]
Giải Cần điều khiển Vàng 2019 Bản mở rộng xuất sắc nhất Grand Theft Auto Online – The Diamond Casino & Resort Đoạt giải [190]
2020 Giải Cần điều khiển Vàng lần thứ 38 Giải "Still Playing" Grand Theft Auto Online Đề cử [191]
2021 Giải Cần điều khiển Vàng 2021 Giải "Still Playing" Đề cử [192]
2022 Giải thưởng Streamer 2022 Trò chơi streaming của năm Grand Theft Auto V Đề cử [193]
2023 Giải Cần điều khiển Vàng lần thứ 41 Giải "Still Playing" Grand Theft Auto Online Đề cử [194]
2024 Giải thưởng Streamer 2024 Trò chơi streaming của năm Grand Theft Auto V Đề cử [195]
Giải Cần điều khiển Vàng lần thứ 42 Giải "Still Playing" – PC và Console Grand Theft Auto Online Đề cử [196]
2025 Giải Cần điều khiển Vàng lần thứ 43 Chưa công bố [197]

Tranh cãi

[sửa | sửa mã nguồn]
Một người đàn ông bị trói vào một chiếc ghế bị lật ngửa và bị phủ một tấm vải lên mặt. Người chơi, trong vai nhân vật Trevor, đứng bên cạnh và chuẩn bị dùng chiếc bình trong tay để đổ nước lên mặt người đàn ông. Một dòng hướng dẫn được hiển thị ở góc trên bên trái màn hình: "Giữ [cần gạt trái] để đổ nước."
Trong nhiệm vụ "By the Book", người chơi phải sử dụng các phương pháp tra tấn, trong đó có trấn nước, để tra khảo một người đàn ông. Mặc dù giới báo chí đã chỉ ra rằng nhiệm vụ này có ý nghĩa châm biếm thực trạng chính trị, một số người vẫn cảm thấy tình tiết tra tấn là không phù hợp.[111][113][120]

Một nhiệm vụ trong trò chơi có tên gọi "By the Book", trong đó người chơi phải sử dụng các thiết bị tra tấn để tra khảo một con tin, đã gây phản cảm cho nhiều nhà phê bình. Họ công nhận rằng nhiệm vụ có ý nghĩa châm biếm việc sử dụng các biện pháp tra tấn của chính phủ Hoa Kỳ nhưng cảm thấy trường đoạn này vẫn không phù hợp.[113][120] GameSpot nhận định rằng những gì xảy ra trong nhiệm vụ như màn độc thoại của nhân vật Trevor mâu thuẫn với ý nghĩa châm biếm mà nó được cho là thể hiện.[111] Eurogamer cảm thấy các góc quay cận cảnh và sự kiện phản xạ nhanh làm khuếch đại mức độ bạo lực của trường đoạn này vượt qua bất cứ tình tiết nào trong các tựa game Grand Theft Auto trước đây, và cho rằng trường đoạn này không cung cấp đủ bối cảnh để cho thấy mức độ bạo lực đó là chính đáng.[198] Nhiệm vụ này cũng gặp phải sự chỉ trích từ các chính trị gia và tổ chức từ thiện phản đối tra tấn.[199] Nhà báo độc lập Tom Chick thì lại lên tiếng biện hộ cho trường đoạn này và viết rằng khác với nhiệm vụ "No Russian" trong Call of Duty: Modern Warfare 2 hay bộ phim điện ảnh năm 2012 Zero Dark Thirty, các tình tiết bạo lực trong nhiệm vụ là cần thiết để truyền tải thông điệp châm biếm thực trạng chính trị của nhà phát triển.[30] Việc sử dụng các thiết bị tra tấn đã bị cắt bỏ khỏi phiên bản phát hành tại Nhật Bản của trò chơi.[200][201]

Một số nhà phê bình cho rằng cách trò chơi khắc họa phụ nữ thể hiện sự kỳ thị nữ giới.[120][202] VG247 viết rằng các nhân vật nữ trong trò chơi "chỉ tồn tại để các nhân vật nam cứu giúp, chửi rủa, làm tình, chịu đựng hay giết hại", hoặc nếu không thì cũng đang "khua môi múa mép trên điện thoại hoặc đi mua sắm".[203] Edge chỉ ra rằng dàn nhân vật chính toàn nam giới cũng được đối xử theo cách tương tự khi được khắc họa với những khuynh hướng bạo lực thường được gán cho nam giới.[124] Sau khi Carolyn Petit của GameSpot nhận xét rằng trò chơi kỳ thị nữ giới, bài đánh giá của cô gặp phải phản ứng giữ dội khi nhận được hơn 20.000 bình luận mà chủ yếu là tiêu cực. Một đơn kiến nghị Change.org cũng được lập ra để kêu gọi GameSpot sa thải cô.[204] Nhiều nhà báo đã lên tiếng bảo vệ quyền đưa ra ý kiến riêng của cô, đồng thời bày tỏ sự bất bình trước thái độ bảo thủ đối với sự chỉ trích của cộng đồng trò chơi điện tử.[205][206]

Tháng 12 năm 2014, các cửa hàng bách hóa Target và Kmart tại Úc ngừng bán trò chơi sau khi một đơn kiến nghị Change.org có nội dung phản đối sự khắc họa các hành vi bạo lực nhắm vào phụ nữ trong trò chơi nhận được hơn 40.000 chữ ký ủng hộ.[207][208] Giám đốc vận hành của Take-Two Interactive Strauss Zelnick đã công khai bày tỏ sự thất vọng của công ty trước sự việc này, và khẳng định rằng mình "đứng về phía các sản phẩm của công ty, những người đã tạo ra chúng, và những khách hàng đang sử dụng chúng".[207] IGN gọi đơn kiến nghị Change.org này là một sự "nhầm lẫn" bởi những cáo buộc của nó rằng trò chơi kích động các hành vi bạo lực tình dục là không đúng sự thật. Ủy ban Phân loại Úc cấm tất cả mọi hình thức bạo lực tình dục trong các trò chơi điện tử, nghĩa là nếu những cáo buộc trên là đúng thì ngay từ đầu trò chơi đã không được phân loại.[209] Trang Kotaku gọi cách trò chơi khắc họa phụ nữ là một vấn đề lớn, đồng thời khẳng định Target hoàn toàn có quyền từ chối bán trò chơi và có trách nhiệm phản hồi sự hưởng ứng mạnh mẽ mà đơn kiến nghị nhận được.[210]

Petit (viết cho Kotaku) và nhà hoạt động chống quấy rối Ben Colliver chỉ trích việc các nhân vật chuyển giới trong trò chơi phần lớn được khắc họa là những người hành nghề mại dâm có hình thể cơ bắp vì điều này thể hiện những định kiến kỳ thị người chuyển giới có hại;[211][212] Colliver viết rằng cách khắc họa này "không phản ánh đúng những cơ chế phức tạp và nhiều lớp lang có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người chuyển giới".[211] Trong phiên bản tái phát hành trên PlayStation 5 và Xbox Series X/S, các nội dung này bị cắt bỏ khỏi toàn bộ trò chơi ngoại trừ Chế độ Đạo diễn, nghĩa là trò chơi vẫn chứa mô hình của các nhân vật trên nhưng không còn chứa lời thoại của họ. Một số nhà báo cho rằng Rockstar làm như vậy là do Out Making Games, một tổ chức vận động vì LGBTQ+, đã đăng tải một bức thư ngỏ đề nghị công ty gỡ bỏ các nội dung trên sau khi đọc bài viết của Petit. Quyết định của Rockstar đã được tổ chức này khen ngợi.[213][214][215]

Tháng 10 năm 2013, rapper Daz Dillinger gửi thư cảnh báo đến Rockstar Games và Take Two Interactive dựa trên cáo buộc rằng họ đã sử dụng hai bài hát của mình mà không được sự cho phép.[216][s] Tháng 2 năm 2014, nhân vật truyền hình Karen Gravano, được biết đến nhiều nhất qua chương trình truyền hình thực tế Mob Wives, đâm đơn kiện Rockstar Games với cáo buộc rằng một nhân vật trong trò chơi được thiết kế dựa trên hình ảnh của cô mà chưa được sự đồng ý.[217][t] Rockstar đệ đơn yêu cầu bác bỏ đơn kiện của Gravano vào tháng 4 dựa trên lập luận rằng trong khuôn khổ Tu chính án thứ nhất, các cáo buộc này là không có cơ sở.[218] Đến tháng 7, nữ diễn viên Lindsay Lohan cũng đâm đơn kiện vì cho răng một số yếu tố trong trò chơi, trong đó có nhân vật Lacey Jonas, được lấy cảm hứng từ hình ảnh, giọng nói và nhãn hiệu thời trang của cô mà chưa được sự cho phép.[219] Rockstar một lần nữa đệ đơn yêu cầu bác bỏ đơn kiện mà theo họ là phi lý và có mục đích quảng bá bản thân này.[220] Cả hai vụ kiện trên đều bị bác bỏ vào năm 2016.[221]

Doanh số

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong vòng 24 giờ sau khi được phát hành, Grand Theft Auto V đã đạt doanh thu 815 triệu USD trên toàn thế giới, tương đương với xấp xỉ 11,21 triệu bản được bán ra.[222][u] Con số này cao gần gấp đôi dự báo của các nhà phân tích dành cho tựa game.[224][225] Ba ngày sau khi ra mắt, trò chơi vượt mốc 1 tỉ USD và trở thành sản phẩm giải trí được tiêu thụ nhanh nhất trong lịch sử.[226][v] Sáu tuần sau khi phát hành, Rockstar đã xuất xưởng gần 29 triệu bản tới các cửa hàng bán lẻ, vượt tổng lượng tiêu thụ của Grand Theft Auto IV.[228] Ngày 7 tháng 10 năm 2013, Grand Theft Auto V trở thành trò chơi trực tuyến bán chạy nhất trên PlayStation Store đối với hệ máy PlayStation 3, phá kỷ lục trước đó của The Last of Us mặc dù con số cụ thể không được công bố.[229][230] Ngày 8 tháng 10, trò chơi phá vỡ tám kỷ lục Guinness, bao gồm trò chơi điện tử bán chạy nhất trong vòng 24 giờ, trò chơi điện tử hành động nhập vai bán chạy nhất trong vòng 24 giờ, trò chơi điện tử có doanh thu cao nhất trong vòng 24 giờ, sản phẩm giải trí đạt doanh thu 1 tỉ USD nhanh nhất, trò chơi điện tử đạt doanh thu 1 tỉ USD nhanh nhất, sản phẩm giải trí đạt doanh thu cao nhất trong 24 giờ, và trailer của một trò chơi điện tử hành động nhập vai có nhiều lượt xem nhất.[2]

Một phiên bản số của trò chơi được phát hành vào ngày 18 tháng 10 trên Xbox 360,[231] và đã trở thành trò chơi đạt doanh thu cao nhất trong ngày đầu lẫn tuần đầu trên Xbox Live.[232] Đến tháng 5 năm 2014, Grand Theft Auto V đã đạt doanh thu gần 1,98 tỉ USD.[233] Đến tháng 8 năm 2014, trò chơi đã bán được hơn 34 triệu bản trên hệ máy PlayStation 3 và Xbox 360.[234] Đến tháng 12 năm 2014, trò chơi đã bán được 45 triệu bản, trong đó có 10 triệu bản của phiên bản tái phát hành.[235] Đến tháng 4 năm 2018, trò chơi đã đạt doanh thu xấp xỉ 6 tỉ USD và trở thành một trong những sản phẩm giải trí có lợi nhuận cao nhất mọi thời đại.[236][237] Đến tháng 7 năm 2018, trò chơi đã bán được gần 100 triệu bản trên toàn thế giới.[238] Con số này tăng lên đến 150 triệu vào tháng 7 năm 2021.[239] Năm 2020 là năm trò chơi bán được nhiều bản nhất kể từ khi được phát hành vào năm 2013.[240] Cuối năm 2023, tờ Barron's đưa tin rằng trò chơi đã đạt tổng doanh thu 8,5 tỉ đô la Mỹ sau khi liên tục thu về hơn $500 triệu mỗi năm với lượng người chơi hàng tháng vào khoảng 22 triệu.[241] Đến tháng 9 năm 2025, trò chơi đã bán được 220 triệu bản trên toàn thế giới và trên mọi nền tảng.[242] Tháng 5 năm 2025, The Hindu đưa tin rằng trò chơi đã thu về 10 tỉ đô la Mỹ kể từ khi được phát hành.[243]

Tại Anh, Grand Theft Auto V đã trở thành trò chơi điện tử được tiêu thụ nhanh nhất mọi thời đại với 2,25 triệu bản trong vòng năm ngày, phá kỷ lục của Call of Duty: Black Ops là 2 triệu bản trong cùng khoảng thời gian. Trò chơi cũng phá kỷ lục doanh số trong ngày đầu tiên với 1,57 triệu bản, tương đương với doanh thu 65 triệu bảng.[244] Trong vòng hai tuần, trò chơi bán được trên 2,6 triệu bản và đạt doanh thu 90 triệu bảng, chiếm 52% tổng số trò chơi được bán tại Anh trong tháng 9 năm 2013.[245] Sau ba tuần, trò chơi vượt qua tổng doanh số từ trước đến nay của Grand Theft Auto IV tại Anh.[246] Ở tuần thứ tư, Grand Theft Auto V trở thành trò chơi bán được 3 triệu bản trong thời gian nhanh nhất tại Anh, đồng thời vượt tổng doanh số của Black Ops II.[247] Tháng 11 năm 2014, trò chơi vượt qua Black Ops để trở thành trò chơi bán chạy nhất mọi thời đại tại Anh.[248] Grand Theft Auto V cũng đạt được thành công tương tự tại Bắc Mỹ: nó là trò chơi bán chạy nhất tháng 9 năm 2013 và chiếm trên 50% tổng số phần mềm được bán ra[249] đồng thời khiến tổng doanh số phần mềm tăng 52% so với tháng 9 năm 2012.[250]

Di sản

[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhà phê bình đồng thuận rằng Grand Theft Auto V là một trong những trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ máy chơi game console thứ bảy[27] và đã khép lại thế hệ này một cách ấn tượng trước khi thế hệ thứ tám ra đời.[251][252] Plante của Polygon nhận định rằng trò chơi sẽ "là cầu nối giữa hiện tại và tương lai của trò chơi điện tử", và khẳng định trò chơi "là kết thúc của thế hệ hiện tại và chuẩn mực của thế hệ tiếp theo".[120] Kyle Prahl của PlayStation Universe cho rằng trò chơi là "lời tạm biệt mà thế hệ máy chơi game console hiện tại xứng đáng nhận được",[253] còn Simon Miller của VideoGamer.com thì cho rằng trò chơi "là một cái bóng rất lớn mà thế hệ kế tiếp phải vượt qua".[254] Ba ngày sau khi được phát hành, trò chơi đã được xếp thứ hai trên top 25 trò chơi Xbox 360 của IGN. Ryan McCaffrey nhận xét rằng thế giới trong trò chơi có quy mô và mức độ chi tiết lớn hơn hầu hết tất cả mọi trò chơi Xbox 360 khác. Anh gọi trò chơi là "một thắng lợi đối với cả người chơi lẫn bản thân ngành công nghiệp trò chơi điện tử, và nó xứng đáng với thành công bùng nổ của mình".[255] Tháng 11 năm 2013, Hardcore Gamer xếp trò chơi ở vị trí thứ ba trong "top 100 trò chơi của thế hệ". Tờ báo viết rằng cơ chế bắn súng và lái xe của trò chơi tốt hơn so với các phần trước, và xem hệ thống nhiều nhân vật chính là một "sự thay đổi đáng hoan nghênh" có tiềm năng trở thành chuẩn mực của thế hệ máy chơi game console thứ 8.[256] Tháng 12, The Daily Telegraph đưa trò chơi vào danh sách "50 trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ hiện tại", và gọi nó là một "tượng đài văn hóa" sẽ trở thành "di sản bền vững của Rockstar".[257]

Tháng 1 năm 2014, Computer and Video Games xếp trò chơi ở vị trí thứ tư trong danh sách "Các trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ". Rob Crossley nói rằng đây là lần đầu tiên Rockstar tạo ra một thế giới mở "đẹp tuyệt vời". Anh nhận định trò chơi đã từ bỏ cách thiết kế nhiệm vụ lặp đi lặp lại của Grand Theft Auto IV và thay vào đó tập trung phát triển một lối chơi thú vị.[258] Tháng 5, IGN xếp trò chơi ở vị trí thứ năm trong "top 100 trò chơi của thế hệ" và gọi trò chơi là một "chiếc cầu nối lớn lao, vang dội và đầy tham vọng đến thế hệ máy chơi game thứ tám".[259] Một tháng sau, trò chơi xếp thứ ba trong danh sách "top 100 trò chơi của thế hệ" do độc giả của IGN bình chọn.[260] Tháng 8, Game Informer xếp trò chơi ở vị trí thứ ba trong "top 10 trò chơi hành động của thế hệ". Tạp chí so sánh chất lượng của trò chơi với các phần trước nhưng cho rằng dàn nhân vật, hệ thống nhiệm vụ và chế độ nhiều người chơi đã giúp trò chơi xếp hạng cao hơn Grand Theft Auto IV trên danh sách. Họ cũng khen ngợi cốt truyện kịch tính và thế giới mở rộng lớn của trò chơi, và nói rằng họ không hề cảm thấy "tiếc một giây nào" mà mình đã dành để chơi trò chơi.[261] Tháng 11, Edge xếp trò chơi ở vị trí thứ năm trong số các trò chơi xuất sắc nhất của thế hệ và bình luận rằng "không studio trò chơi điện tử nào khác dám phát triển một trò chơi thế giới mở như Grand Theft Auto V đơn giản vì việc theo kịp các tiêu chuẩn mà nó đặt ra là không thể."[262] Năm 2015, tờ báo ca ngợi Grand Theft Auto V là trò chơi điện tử xuất sắc thứ hai trong lịch sử.[263] Trò chơi cũng xếp hạng cao trên một số danh sách do công chúng bình chọn; bao gồm vị trí thứ 8 trong danh sách "100 trò chơi điện tử xuất sắc nhất mọi thời đại" của độc giả tạp chí Empire và thứ 5 trong danh sách "top 100 trò chơi điện tử" của khán giả chương trình Good Game.[264][265] Grand Theft Auto V là trò chơi điện tử được nhiều tweet thảo luận nhất của năm 2015, mặc dù được phát hành trước đó một năm.[266] Năm 2025, trò chơi xếp thứ ba trong danh sách các tựa game xuất sắc nhất mọi thời đại của Rolling Stone nhờ "ảnh hưởng sâu sắc" của nó tới ngành công nghiệp trò chơi điện tử.[267]

Tháng 2 năm 2022, Rockstar xác nhận rằng phần tiếp theo của dòng trò chơi, Grand Theft Auto VI, đang được phát triển.[268] Trò chơi được công bố chính thức vào tháng 12 năm 2023,[269] và dự kiến sẽ trình làng vào tháng 11 năm 2026.[270]

Sử dụng trong nghiên cứu

[sửa | sửa mã nguồn]

Trò chơi được sử dụng trong một nghiên cứu của Intel Labs, trong đó các nhà nghiên cứu trình bày phương pháp cải tiến đồ họa của trò chơi bằng các mạng thần kinh.[271][272]

Ghi chú

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Có sự tham gia của Rockstar San Diego, Rockstar Leeds, Rockstar Toronto, Rockstar New England và Rockstar London.[1]
  2. ↑ Góc nhìn thứ nhất chỉ có trên phiên bản dành cho Microsoft Windows, PlayStation 4 và Xbox One.[4]
  3. ↑ Giám đốc nghệ thuật Aaron Garbut ước tính rằng thế giới của Grand Theft Auto V đủ lớn để chứa đủ các thế giới của Red Dead Redemption, Grand Theft Auto: San Andreas và Grand Theft Auto IV cùng lúc.[7]
  4. ↑ Người chơi chọn vũ khí bằng một "bánh xe" có 8 ô tương ứng với 8 loại vũ khí khác nhau.[9]
  5. ↑ Người chơi cũng có thể gọi taxi để được chở đến một địa điểm nhất định nào đó.[10]
  6. ↑ Cơ chế được sử dụng trong nhiều trò chơi điện tử để làm giảm độ khó bằng cách tự động xác định mục tiêu cho vũ khí của người chơi.
  7. ↑ Hệ thống cho phép người chơi lẩn trốn và tránh gặp nguy hiểm, thường xuất hiện trong các trò chơi bắn súng góc nhìn thứ ba.
  8. ↑ Người chơi có thể phục hồi hoàn toàn lượng "máu" bằng cách dùng các túi sơ cứu hoặc ăn uống.[10]
  9. 1 2 Một điểm trong tiến trình thực hiện nhiệm vụ mà nếu mất mạng người chơi sẽ bắt đầu lại từ đó thay vì phải làm lại mọi thứ từ đầu.
  10. ↑ Nếu bị cảnh sát bắt giữ hoặc giết chết khi đang làm nhiệm vụ, người chơi có thể bắt đầu từ checkpoint[i] cuối cùng.[15]
  11. ↑ Người chơi cũng có thể lẩn trốn bằng những cách khác như sơn lại xe ở các cửa hiệu sửa xe.[17]
  12. ↑ Màn dạo đầu của trò chơi diễn ra chín năm trước khi cốt truyện chính bắt đầu vào năm 2013.[29]
  13. ↑ Trong Grand Theft Auto V, FIB là phiên bản hư cấu của Cục Điều tra Liên bang (FBI).[30]
  14. ↑ Trong Grand Theft Auto V, IAA là phiên bản hư cấu của Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA).[30]
  15. ↑ Nhà phân tích truyền thông Arvind Bhatia ước tính kinh phí phát triển của trò chơi ở mức hơn 137 triệu USD.[41] Marty McLaughlin của The Scotsman ước tính tổng kinh phí phát triển và quảng bá của trò chơi vào khoảng 170 bảng Anh (265 triệu USD).[40]
  16. ↑ Các phiên bản dành cho Microsoft Windows, PlayStation 4 và Xbox One được bổ sung thêm 162 bài hát.[54]
  17. ↑ Phiên bản dành cho PlayStation 3 và Xbox 360 cho phép 16 người chơi cùng lúc,[82] còn phiên bản dành cho PlayStation 4, Xbox One và Windows cho phép 30 người chơi cùng lúc.[66]
  18. ↑ Grand Theft Auto V đồng hạng với 11 trò chơi khác, và có 4 trò chơi xếp hạng cao hơn.[117]
  19. ↑ Cụ thể là các bài hát "C-Walk" của Kurupt và "Nothin' But the Cavi Hit" của Mack 10 và Tha Dogg Pound, đều được sản xuất bởi Dillinger và được phát trên đài West Coast Classics trong trò chơi.[216]
  20. ↑ Gravano là con gái của Salvatore "Sammy the Bull" Gravano, một thành viên cấp cao của gia đình tội phạm Gambino, và xuất hiện trong ba mùa đầu tiên của Mob Wives, một chương trình truyền hình thực tế có nội dung về những người phụ nữ có chồng hoặc bố đã bị bắt và phạt tù vì những hành vi phạm tội có liên quan đến Mafia.[217]
  21. ↑ Doanh số trong ngày đầu tiên của trò chơi đã phá kỷ lục trước đó là 500 triệu USD của Call of Duty: Black Ops II.[223]
  22. ↑ Trò chơi phá kỷ lục thời gian đạt doanh thu 1 tỉ USD ngắn nhất, trước đó Call of Duty: Black Ops II mất 15 ngày để làm được điều này.[227]

Chú thích

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Rockstar North (ngày 17 tháng 9 năm 2013). Grand Theft Auto V (bằng tiếng Anh). Quyển PlayStation 3 and Xbox 360. Rockstar Games. Cấp/khu vực: Credits.
  2. 1 2 Pitcher, Jenna (ngày 9 tháng 10 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 smashes 7 Guinness World Records". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 10 năm 2013.
  3. ↑ Hamilton, Kirk (ngày 24 tháng 9 năm 2013). "Five Ways You Can Make Grand Theft Auto V More Immersive". Kotaku (bằng tiếng Anh). Gawker Media. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2014.
  4. 1 2 3 Krupa, Daniel (ngày 4 tháng 11 năm 2014). "Grand Theft Auto 5: A New Perspective". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2014.
  5. ↑ Simmons, Alex (ngày 12 tháng 11 năm 2012). "Grand Theft Auto V: Reinventing the Open-World Rulebook". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2014.
  6. ↑ Hussain, Tamoor (ngày 8 tháng 11 năm 2012). "GTA V world 'is bigger than Red Dead Redemption, San Andreas and GTA 4 combined'". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2012.
  7. ↑ Bertz 2012, tr. 81.
  8. ↑ Simmons, Alex (ngày 13 tháng 11 năm 2012). "Grand Theft Auto 5's Unseen Mastermind". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 11 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2012.
  9. ↑ Bogenn & Barba 2013, tr. 7.
  10. 1 2 3 Bogenn & Barba 2013, tr. 13.
  11. 1 2 Stuart, Keith (ngày 12 tháng 11 năm 2012). "Grand Theft Auto V preview: the inside story". The Guardian (bằng tiếng Anh). Guardian Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2013.
  12. ↑ Hoggins, Tom (ngày 2 tháng 5 năm 2013). "Grand Theft Auto V preview". The Daily Telegraph (bằng tiếng Anh). London: Telegraph Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
  13. ↑ Keith, Stuart (ngày 3 tháng 5 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 preview: Rockstar invites you to Los Santos". The Guardian (bằng tiếng Anh). Guardian Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2014.
  14. ↑ Hernandez, Patricia (ngày 7 tháng 5 năm 2015). "The Mystery Of GTA V's Six-Star Wanted Level". Kotaku (bằng tiếng Anh). Gawker Media. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2016.
  15. ↑ Bogenn & Barba 2013, tr. 14.
  16. 1 2 3 4 5 6 7 Sterling, Jim (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Review: Grand Theft Auto V". Destructoid (bằng tiếng Anh). ModernMethod/Destructoid LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
  17. ↑ Bogenn & Barba 2013, tr. 15.
  18. ↑ Bogenn & Barba 2013, tr. 57.
  19. 1 2 Reilly, Luke (ngày 3 tháng 9 năm 2013). "World-First Hands-On With Grand Theft Auto V". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013.
  20. ↑ Petit, Carolyn (ngày 2 tháng 5 năm 2013). "Grand Theft Auto V: The Making of a Great Heist Sequence". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
  21. ↑ Bertz, Matt (ngày 2 tháng 5 năm 2013). "The Art Of The Heist In GTA V". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
  22. ↑ MacDonald, Keza (ngày 9 tháng 7 năm 2013). "What's New in the Grand Theft Auto V Gameplay Trailer". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013.
  23. ↑ Weaver, Tim (ngày 3 tháng 5 năm 2013). "Preview: GTA V rewrites the open-world rulebook... again". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
  24. ↑ Bertz, Matt (ngày 2 tháng 5 năm 2013). "Running And Gunning In Grand Theft Auto V". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
  25. ↑ Bogenn & Barba 2013, tr. 6.
  26. ↑ Aziz, Hamza (ngày 2 tháng 5 năm 2013). "Grand Theft Auto V Everything is Bigger and Better". Destructoid (bằng tiếng Anh). ModernMethod/Destructoid LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2013.
  27. 1 2 Cooper, Hollander (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "GTA 5 Review". GamesRadar (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2013.
  28. ↑ Bertz, Matt (ngày 2 tháng 5 năm 2013). "Putting Your Personal Stamp On Grand Theft Auto V". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
  29. ↑ Rockstar North (ngày 17 tháng 9 năm 2013). Grand Theft Auto V (bằng tiếng Anh). Quyển PlayStation 3, Xbox 360. Rockstar Games.
  30. 1 2 3 Chick, Tom (ngày 21 tháng 9 năm 2013). "Is Grand Theft Auto V the most relevant story about torture since Zero Dark Thirty?" (bằng tiếng Anh). Quarter to Three. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2014.
  31. ↑ Rockstar North (ngày 17 tháng 9 năm 2013). Grand Theft Auto V (bằng tiếng Anh). Quyển PlayStation 3 and Xbox 360. Rockstar Games. Cấp/khu vực: Something Sensible.
  32. ↑ Rockstar North (ngày 17 tháng 9 năm 2013). Grand Theft Auto V (bằng tiếng Anh). Quyển PlayStation 3 and Xbox 360. Rockstar Games. Cấp/khu vực: The Time's Come.
  33. ↑ Rockstar North (ngày 17 tháng 9 năm 2013). Grand Theft Auto V (bằng tiếng Anh). Quyển PlayStation 3 and Xbox 360. Rockstar Games. Cấp/khu vực: The Third Way.
  34. 1 2 Molina, Brett (ngày 9 tháng 10 năm 2013). "Interview: Crime pays for 'Grand Theft Auto V' actors". USA Today (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2014.
  35. 1 2 Hill, Matt (ngày 7 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V: meet Dan Houser, architect of a gaming phenomenon". The Guardian (bằng tiếng Anh). Guardian Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2013.
  36. ↑ French, Michael (ngày 4 tháng 10 năm 2013). "Inside Rockstar North – Part 2: The Studio". Develop (bằng tiếng Anh). Intent Media. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2013.
  37. 1 2 Bertz 2012, tr. 93.
  38. ↑ Morgan, Thomas (ngày 17 tháng 9 năm 2013). "Face-Off: Grand Theft Auto 5". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2013.
  39. 1 2 Bernstein, Joseph (ngày 13 tháng 8 năm 2013). ""Way Beyond Anything We've Done Before": Building The World Of "Grand Theft Auto V"" (bằng tiếng Anh). BuzzFeed. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2013.
  40. 1 2 Villapaz, Luke (ngày 8 tháng 9 năm 2013). "'GTA 5' Costs $265 Million To Develop And Market, Making It The Most Expensive Video Game Ever Produced: Report". International Business Times (bằng tiếng Anh). IBT Media. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2013.
  41. ↑ Sinclair, Brendan (ngày 1 tháng 2 năm 2013). "GTA V dev costs over $137 million, says analyst" (bằng tiếng Anh). GamesIndustry.biz. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2013.
  42. ↑ Schreier, Jason (ngày 2 tháng 11 năm 2011). "Grand Theft Auto V Rolls Back to San Andreas". Wired (bằng tiếng Anh). Condé Nast. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2012.
  43. 1 2 "Rockstar North's Aaron Garbut on the making of Grand Theft Auto V – our game of 2013". Edge (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 2 tháng 1 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 2 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2014.
  44. ↑ Bertz 2012, tr. 91.
  45. ↑ French, Michael (ngày 7 tháng 10 năm 2013). "Inside Rockstar North – Part 4: The Art". Develop (bằng tiếng Anh). Intent Media. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2013.
  46. ↑ French, Michael (ngày 3 tháng 10 năm 2013). "Inside Rockstar North – Part 1: The Vision". Develop (bằng tiếng Anh). Intent Media. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2013.
  47. ↑ Reilly, Luke (ngày 5 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V: The Sum of all Peers". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 9 năm 2013.
  48. ↑ Bertz, Matt (ngày 9 tháng 7 năm 2013). "Grand Theft Auto V Q&A: Gun Combat". Wired (bằng tiếng Anh). Condé Nast. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2013.
  49. ↑ Bertz 2012, tr. 76.
  50. ↑ Stuart, Keith (ngày 13 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 – inside the creative process with Dan Houser". The Guardian (bằng tiếng Anh). Guardian Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2013.
  51. ↑ Tuffclub (ngày 17 tháng 12 năm 2013). "GTA V's Trevor Talks To TSA: An Exclusive Interview With Steven Ogg". The Sixth Axis (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 3 năm 2014.
  52. ↑ Corriea, Alexa Ray (ngày 3 tháng 10 năm 2013). "The accidental excellence of GTA 5's soundscape". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 10 năm 2013.
  53. ↑ Stutz, Colin (ngày 26 tháng 10 năm 2013). "Rockstar Music Head on 'Grand Theft Auto V': We've Topped What's Come Before (Audio)". The Hollywood Reporter (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2013.
  54. ↑ "Grand Theft Auto V Reveals Expanded Radio Station Tracklists for Game Relaunch". Pitchfork.com (bằng tiếng Anh). ngày 17 tháng 11 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2014.
  55. ↑ Shamoon, Evan (ngày 28 tháng 8 năm 2013). "Inside the 'Grand Theft Auto V' Soundtrack". Rolling Stone (bằng tiếng Anh). Jann Wenner. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2013.
  56. ↑ "Rockstar announces GTA V". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. ngày 25 tháng 10 năm 2011. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2012.
  57. ↑ Stuart, Keith (ngày 2 tháng 11 năm 2011). "GTA 5 trailer: Rockstar unveils its Hollywood dream". The Guardian (bằng tiếng Anh). Guardian Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2012.
  58. ↑ Robinson, Andy (ngày 3 tháng 11 năm 2011). "GTA 5: Los Santos confirmed, 'most ambitious Rockstar game ever'". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2011.
  59. 1 2 3 Video Game Awards (ngày 13 tháng 12 năm 2011). "Every VGA Winner From Years Past" (bằng tiếng Anh). Spike. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2013.
  60. ↑ Poole, Steven (ngày 9 tháng 3 năm 2012). "Bang, bang, you're dead: how Grand Theft Auto stole Hollywood's thunder". The Guardian (bằng tiếng Anh). Guardian Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2012.
  61. ↑ Terdiman, Daniel (ngày 17 tháng 4 năm 2012). "How Grand Theft Auto changed video games (and the world)". CNET (bằng tiếng Anh). UGO Networks. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2012.
  62. ↑ Karmali, Luke (ngày 31 tháng 1 năm 2013). "Grand Theft Auto V Gets a September Release Date". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 1 năm 2013. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2014.
  63. ↑ Win-Poole, Lesley (ngày 23 tháng 5 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 Collector's Edition includes a real-life money bag and cap". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2013.
  64. ↑ Prescott, Shaun (ngày 30 tháng 4 năm 2013). "News: Grand Theft Auto 5: Rockstar sends casting call for Los Santos cult members". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 5 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2013.
  65. ↑ Sarkar, Samit (ngày 9 tháng 6 năm 2014). "Grand Theft Auto 5 coming to PC and Xbox One as well as PS4 this fall". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2014.
  66. 1 2 R* Q (ngày 12 tháng 9 năm 2014). "Grand Theft Auto V Release Dates and Exclusive Content Details for PlayStation 4, Xbox One and PC". Rockstar Newswire (bằng tiếng Anh). Rockstar Games. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2014.
  67. ↑ Crossley, Rob (ngày 24 tháng 2 năm 2015). "GTA 5 PC Release Date Delayed Again". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2015.
  68. ↑ Makuch, Eddie; Crossley, Rob (ngày 13 tháng 1 năm 2015). "GTA 5 PC Release Date Delayed Again, First Screenshots Revealed". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  69. ↑ R* Q (ngày 14 tháng 4 năm 2015). "Grand Theft Auto V Is Now Available for PC". Rockstar Newswire (bằng tiếng Anh). Rockstar Games. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 4 năm 2015.
  70. ↑ Joe Donnelly. "Grand Theft Auto 5 is not getting single player DLC". PC Gamer (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 23 tháng 10 năm 2017.
  71. ↑ Abrams, Lawrence (ngày 25 tháng 12 năm 2023). "GTA 5 source code reportedly leaked online a year after Rockstar hack". Bleeping Computer (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2023.
  72. ↑ Mathur, Moulik (ngày 26 tháng 12 năm 2023). "GTA V Source Code Reportedly Leaked Online Alongside GTA 6 Python Code, and Bully 2 Files; Rockstar Games Cancelled 8 DLCs for GTA 5". IGN India (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2023.
  73. ↑ Barker, Sammy (ngày 4 tháng 2 năm 2022). "PS5 GTA 5 Officially Releases on 15th March, with Raytracing and More". Push Square (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 2 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  74. ↑ Makuch, Eddie (ngày 12 tháng 6 năm 2020). "GTA 5 Confirmed For PS5 And Xbox Series X In 2021". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2020.
  75. ↑ Reeves, Brianna (ngày 13 tháng 9 năm 2021). "GTA 5's PS5 Trailer Is One of PlayStation's Most Disliked Videos Ever". Screen Rant (bằng tiếng Anh). Valnet. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 9 năm 2021.
  76. ↑ Nelson, Will (ngày 11 tháng 9 năm 2021). "The 'Grand Theft Auto V' PS5 and Xbox Series X|S trailer has left fans angry". NME (bằng tiếng Anh). BandLab Technologies. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  77. ↑ Kim, Matt (ngày 10 tháng 9 năm 2021). "People Don't Want to Hear About Grand Theft Auto 5 Anymore". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  78. ↑ Zwiezen, Zack (ngày 10 tháng 9 năm 2021). "GTA Fans Are Starving, And Rockstar Keeps Giving Them Nothing". Kotaku (bằng tiếng Anh). Gawker Media. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  79. ↑ Vjestica, Adam (ngày 12 tháng 9 năm 2021). "GTA 5 Enhanced Edition looks 'exactly the same' as fans slam game's latest trailer". TechRadar (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  80. ↑ Peters, Jay (ngày 20 tháng 2 năm 2025). "GTA V's next-gen console upgrades are coming to PC". The Verge (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 2 năm 2025. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2025.
  81. ↑ Weaver, Tim (ngày 16 tháng 8 năm 2013). "Interview: Rockstar North president Leslie Benzies on GTA Online and GTA V". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2013.
  82. 1 2 Dawkins, Daniel (ngày 15 tháng 8 năm 2013). "GTA Online first look: Rockstar's persistent online world is its most ambitious project in years". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2013.
  83. ↑ McInnis, Shaun (ngày 16 tháng 8 năm 2013). "Why Grand Theft Auto Online is Crazy Enough to Work". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 8 năm 2013.
  84. ↑ Krupa, Daniel (ngày 22 tháng 3 năm 2012). "Max Payne 3: Rockstar's Multiplayer Reinvention". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2012.
  85. ↑ Dyer, Mitch (ngày 30 tháng 9 năm 2013). "When Can We Start Playing GTA Online". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2013.
  86. ↑ Karmali, Luke (ngày 4 tháng 10 năm 2013). "GTA Online Launch Issues – Rockstar Speaks". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  87. ↑ Sarkar, Samit (ngày 1 tháng 10 năm 2013). "GTA Online now live, Rockstar looking into server issues (update)". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  88. ↑ Farokhmanesh, Megan (ngày 6 tháng 10 năm 2013). "GTA Online connection issues resolved, lost items still being investigated". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  89. ↑ Scammell, David (ngày 7 tháng 10 năm 2013). "GTA Online: Rockstar investigating missing characters, progress and money". VideoGamer.com (bằng tiếng Anh). Pro-G Media. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  90. ↑ Karmali, Luke (ngày 10 tháng 10 năm 2013). "GTA Online Deleted Character Fix Released by Rockstar". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2013.
  91. ↑ Matulef, Jeffrey (ngày 7 tháng 11 năm 2013). "GTA Online's stimulus package is live". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2014.
  92. ↑ Martin, Liam (ngày 17 tháng 10 năm 2013). "'GTA Online' review (Xbox 360): Full of untapped potential". Digital Spy (bằng tiếng Anh). Hearst Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2014.
  93. ↑ Carter, Chris (ngày 8 tháng 10 năm 2013). "Review: Grand Theft Auto Online". Destructoid (bằng tiếng Anh). ModernMethod/Destructoid LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2014.
  94. ↑ Petit, Carolyn (ngày 11 tháng 10 năm 2013). "Grand Theft Auto Online Review". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2014.
  95. ↑ MacDonald, Keza (ngày 22 tháng 10 năm 2013). "Grand Theft Auto Online Review". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2014.
  96. ↑ Denton, Jon (ngày 25 tháng 10 năm 2013). "GTA Online Review". VideoGamer.com (bằng tiếng Anh). Pro-G Media. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2014.
  97. ↑ "Free GTA Online Deathmatch & Race Creators Update Now Available". Rockstar Newswire (bằng tiếng Anh). Rockstar Games. ngày 11 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
  98. ↑ "GTA Online Capture Update Now Available". Rockstar Newswire (bằng tiếng Anh). Rockstar Games. ngày 17 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 22 tháng 6 năm 2014.
  99. ↑ Luke Karmali (ngày 1 tháng 7 năm 2014). "Fresh GTA 5 update celebrates Independence Day". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2014.
  100. ↑ McCaffrey, Ryan (ngày 16 tháng 12 năm 2014). "Grand Theft Auto 5 Online Heists (Finally) Revealed" (bằng tiếng Anh). IGN. Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2015.
  101. ↑ Perez, Daniel (ngày 10 tháng 3 năm 2015). "Grand Theft Auto 5's highly-anticipated online Heists now available" (bằng tiếng Anh). Shacknews. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2015.
  102. ↑ Reilly, Luke (ngày 10 tháng 3 năm 2015). "Rockstar Issues Statement Regarding GTA Online Issues" (bằng tiếng Anh). IGN. Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 3 năm 2015. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2015.
  103. ↑ Rad, Chloi (ngày 4 tháng 5 năm 2015). "Using Single-Player Mods In Grand Theft Auto 5 Could Get You Banned From GTA Online". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2015.
  104. ↑ R*Q (ngày 7 tháng 5 năm 2015). "Asked & Answered: The Rockstar Editor, GTA Online Updates, PC Mods and More". Rockstar Newswire (bằng tiếng Anh). Rockstar Games. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 5 năm 2015. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  105. 1 2 "Grand Theft Auto V for PlayStation 3 Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013.
  106. 1 2 "Grand Theft Auto V for Xbox 360 Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2013.
  107. ↑ Edge 2013, tr. 85-89.
  108. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bramwell, Tom (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 review". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
  109. ↑ "Famitsu Review Scores: Issue 1296". Gematsu (bằng tiếng Anh). ngày 10 tháng 1 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 11 năm 2017. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2017.
  110. 1 2 3 4 5 6 Bertz, Matt (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V – The Seedy Side Of A Sunny State". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  111. 1 2 3 4 5 6 7 8 Petit, Carolyn (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V Review: City of Angels and Demons". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  112. 1 2 Pearson, Rob (ngày 28 tháng 11 năm 2014). "Grand Theft Auto 5 review" (bằng tiếng Anh). GamesRadar. Lưu trữ bản gốc ngày 12 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2014.
  113. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 MacDonald, Keza (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V Review". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  114. 1 2 3 4 5 6 de Matos, Xav (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 review: How to take it in America" (bằng tiếng Anh). Joystiq. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  115. 1 2 3 4 5 "Grand Theft Auto V review". Play (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 16 tháng 9 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
  116. 1 2 3 Tito, Greg (ngày 17 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 Review – People Suck". The Escapist (bằng tiếng Anh). Defy Media. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2013.
  117. ↑ "Highest and Lowest Scoring Games". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2013.
  118. 1 2 3 4 Edge 2013, tr. 86.
  119. 1 2 3 Gertsmann, Jeff (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V Review". Giant Bomb (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2013.
  120. 1 2 3 4 5 6 7 Plante, Chris (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 review: golden years". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
  121. 1 2 3 Kelly, Andy (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "GTA 5 review: Grand Theft Auto V achieves the extraordinary". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
  122. 1 2 3 4 Gregory, Joel (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "GTA 5 PS3 review – Three men and a little LA deed sign the generation off in style". PlayStation Official Magazine (bằng tiếng Anh). Future plc. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  123. 1 2 3 4 5 Reparaz, Mikel (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 review". Official Xbox Magazine (bằng tiếng Anh). Future plc. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 3 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  124. 1 2 3 Edge 2013, tr. 88.
  125. 1 2 Hoggins, Tom (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "GTA 5 review". The Daily Telegraph (bằng tiếng Anh). London: Telegraph Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2013.
  126. ↑ kevingifford (ngày 2 tháng 10 năm 2013). "Japan Review Check: GTA5, Fairy Fencer F". Polygon (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 12 năm 2017. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2017.
  127. ↑ Bakalar, Jeff (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V – PlayStation 3 Games – CNET Reviews". CNET (bằng tiếng Anh). UGO Networks. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 10 năm 2013.
  128. ↑ "Grand Theft Auto V Review". GameTrailers (bằng tiếng Anh). Viacom Media Networks. ngày 16 tháng 9 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2013.
  129. ↑ Edge 2013, tr. 89.
  130. ↑ "Grand Theft Auto V for PlayStation 4 Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 18 tháng 11 năm 2014.
  131. ↑ "Grand Theft Auto V for Xbox One Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2014.
  132. ↑ "Grand Theft Auto V for PC Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2015.
  133. ↑ "Grand Theft Auto V for PlayStation 5 Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2022.
  134. ↑ "Grand Theft Auto V for Xbox Series X Reviews". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2022.
  135. ↑ "Grand Theft Auto V Reviews". OpenCritic (bằng tiếng Anh). ngày 17 tháng 11 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 11 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  136. 1 2 3 4 Reiner, Andrew (ngày 21 tháng 11 năm 2014). "Grand Theft Auto V – Intimate Violence". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2014.
  137. 1 2 3 4 5 6 7 8 Walton, Mark; Brown, Peter (ngày 17 tháng 11 năm 2014). "Grand Theft Auto V Review". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2015.
  138. 1 2 3 4 5 Stapleton, Dan (ngày 17 tháng 11 năm 2014). "GTA 5 PlayStation 4 and Xbox One Review". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2014.
  139. ↑ Stapleton, Dan (ngày 14 tháng 4 năm 2015). "GTA 5 PC Review". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2015.
  140. 1 2 Thursten, Chris (ngày 20 tháng 4 năm 2015). "GTA 5 PC review". PC Gamer (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2015.
  141. 1 2 3 4 5 6 "Grand Theft Auto 5 Review". VideoGamer.com (bằng tiếng Anh). Pro-G Media. ngày 20 tháng 11 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2014.
  142. 1 2 "Grand Theft Auto 5 Review". VideoGamer.com (bằng tiếng Anh). Pro-G Media. ngày 15 tháng 4 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2015.
  143. ↑ "Best PlayStation 4 Video Games of All Time". Metacritic (bằng tiếng Anh). Red Ventures. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2021.
  144. ↑ "Best Xbox One Video Games of All Time". Metacritic (bằng tiếng Anh). Red Ventures. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2021.
  145. ↑ "Best PC Video Games of All Time". Metacritic (bằng tiếng Anh). Red Ventures. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 6 năm 2021. Truy cập ngày 24 tháng 6 năm 2021.
  146. 1 2 Stapleton, Dan (ngày 14 tháng 4 năm 2015). "GTA 5 PC Review in Progress" (bằng tiếng Anh). IGN. Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 15 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2015.
  147. 1 2 Shive, Chris (ngày 21 tháng 3 năm 2022). "Review: Grand Theft Auto V (PlayStation 5)". Hardcore Gamer (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  148. 1 2 Parijat, Shubhankar (ngày 21 tháng 3 năm 2022). "Grand Theft Auto 5 (PS5) Review – One Last Score". GamingBolt (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  149. 1 2 Dixmier, Nicolas (ngày 18 tháng 3 năm 2022). "Test de Grand Theft Auto V par jeuxvideo.com". Jeuxvideo.com (bằng tiếng Pháp). Webedia. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  150. 1 2 Barker, Sammy (ngày 17 tháng 3 năm 2022). "Grand Theft Auto V Review (PS5)". Push Square (bằng tiếng Anh). Hookshot Media. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 3 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  151. ↑ "Highest Rated Video Games for 2013". Metacritic (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2014.
  152. ↑ "Browse and Search Games – Highest Rated Video Games for 2013". GameRankings (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2014.
  153. ↑ Chick, Tom (ngày 20 tháng 12 năm 2013). "The top ten games of 2013" (bằng tiếng Anh). Quarter to Three. Lưu trữ bản gốc ngày 27 tháng 5 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2014.
  154. ↑ Bakalar, Jeff (ngày 18 tháng 12 năm 2013). "The 15 best video games of 2013 (pictures)". CNET (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2014.
  155. ↑ "The Edge awards 2013: best game". Edge (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 26 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2014.
  156. 1 2 Hussain, Tamoor (ngày 25 tháng 10 năm 2013). "Golden Joysticks 2013: Full list of winners". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2013.
  157. 1 2 P Rubin, Brian (ngày 4 tháng 12 năm 2013). "Winners of the 5th Annual Inside Gaming Awards Announced" (bằng tiếng Anh). Machinima.com. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2013.
  158. 1 2 3 "Grand Theft Auto 5 wins top prize at Spike's VGX 2013 Awards" (bằng tiếng Anh). Digital Spy. Hearst Corporation. ngày 8 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2014.
  159. ↑ "The 25 Best Video Games of 2013". Slant Magazine (bằng tiếng Anh). ngày 9 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2014.
  160. ↑ "Top 10 Video Games of 2013". Time (bằng tiếng Anh). Time Inc. ngày 3 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 12 năm 2013.
  161. ↑ O'Rourke, Patrick (ngày 17 tháng 12 năm 2013). "Top video games of 2013: What's this year's best game?". Canada.com (bằng tiếng Anh). Postmedia News. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2014.
  162. ↑ "Xbox 360 Game of the Year 2013 Winner". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. ngày 15 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2013.
  163. 1 2 "Best Xbox 360 Game – IGN's Best of 2013". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  164. ↑ MacGregor, Kyle (ngày 24 tháng 12 năm 2013). "The winner of Destructoid's best 2013 multiplatform game". Destructoid (bằng tiếng Anh). ModernMethod/Destructoid LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2014.
  165. ↑ "The Edge awards 2013: studio of the year". Edge (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 30 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2014.
  166. 1 2 3 4 5 Cork, Jeff (ngày 13 tháng 3 năm 2014). "Last Of Us, Tearaway, Grand Theft Auto V Win Big At The BAFTA Awards". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Lưu trữ bản gốc ngày 28 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2014.
  167. ↑ "Official Xbox Magazine's 2013 Awards: Categories, Genres, and Platforms". Official Xbox Magazine (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 13 tháng 1 năm 2014. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  168. ↑ "Giant Bomb's 2013 Game of the Year Awards: Day Two". Giant Bomb (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. ngày 24 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2014.
  169. ↑ "2013 Best Original Soundtrack". Hardcore Gamer (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  170. 1 2 3 Hoggins, Tom (ngày 31 tháng 12 năm 2013). "Telegraph Video Game Awards 2013". The Daily Telegraph (bằng tiếng Anh). London: Telegraph Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2014.
  171. ↑ "GameTrailers Game of the Year Awards Video – Winners Montage". GameTrailers (bằng tiếng Anh). Viacom Media Networks. ngày 7 tháng 1 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2014.
  172. ↑ "Best Xbox 360 Multiplayer Game – IGN's Best of 2013". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  173. ↑ Tan, Nicholas (ngày 17 tháng 12 năm 2013). "Biggest Disappointment 2013". Game Revolution (bằng tiếng Anh). AtomicOnline. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2014.
  174. ↑ "2013 Most Disappointing". Hardcore Gamer (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 12 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  175. 1 2 3 "14th Annual Game Developers Choice Awards" (bằng tiếng Anh). Game Developers Choice Awards. ngày 9 tháng 1 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 21 tháng 3 năm 2014.
  176. 1 2 "Best Xbox 360 Graphics – IGN's Best of 2013". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  177. ↑ "2014 Awards Category Details Outstanding Achievement in Gameplay Engineering" (bằng tiếng Anh). Academy of Interactive Arts & Sciences. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 7 năm 2023. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2023.
  178. 1 2 Ray Corriea, Alexa (ngày 4 tháng 12 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 goes platinum at Sony PlayStation Awards". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2013.
  179. ↑ Dixon, Andy (ngày 24 tháng 12 năm 2013). "The winner of Destructoid's best of 2013 community choice". Destructoid (bằng tiếng Anh). ModernMethod/Destructoid LLC. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2014.
  180. ↑ "Best Xbox 360 Sound – IGN's Best of 2013". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  181. ↑ "Best PS3 Action Game – IGN's Best of 2013". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  182. ↑ "Best Overall Action Game – IGN's Best of 2013". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2013.
  183. ↑ "The International Press Academy Announces Nominations For The 18th Annual Satellite Awards™" (bằng tiếng Anh). Reuters. ngày 2 tháng 12 năm 2013. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 9 năm 2014. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2014.
  184. ↑ "Spike VGX 2013 Nominations Announced" (bằng tiếng Anh). IGN. Ziff Davis. ngày 18 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2014.
  185. ↑ "17th Annual D.I.C.E. Awards" (bằng tiếng Anh). Academy of Interactive Arts & Sciences. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2020.
  186. ↑ Makuch, Eddie (ngày 5 tháng 12 năm 2014). "2014 Game Awards Winners Revealed Right Here Tonight" (bằng tiếng Anh). GameSpot. CBS Interactive. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2014.
  187. ↑ Good, Owen S. (ngày 31 tháng 12 năm 2016). "Steam Awards names its first-ever winners". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  188. ↑ Lanier, Liz (ngày 8 tháng 2 năm 2019). "PUBG Named Steam Awards Game of the Year 2018" (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 2 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  189. ↑ Watts, Steve (ngày 31 tháng 12 năm 2019). "Steam Awards 2019 Winners Announced". GameSpot (bằng tiếng Anh). Red Ventures. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 12 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  190. ↑ Senior, Tom (ngày 15 tháng 11 năm 2019). "See the Golden Joystick Awards 2019 winners". PC Gamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  191. ↑ "Voting is live for the Golden Joystick Awards 2020 nominations". GamesRadar+ (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 30 tháng 9 năm 2020. Lưu trữ bản gốc ngày 1 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  192. ↑ Tyrer, Ben (ngày 19 tháng 10 năm 2021). "Golden Joystick Awards 2021: see the full list of nominees and how to vote today". GamesRadar+ (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2024.
  193. ↑ "All nominees for QTCinderella's Streamer Awards" (bằng tiếng Anh). ngày 21 tháng 3 năm 2022. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  194. ↑ Harris, Iain (ngày 16 tháng 10 năm 2023). "The Golden Joystick Awards 2023 – here are the nominees in full". GamesRadar+ (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 9 năm 2023. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2024.
  195. ↑ Michael, Cale; Taifalos, Nicholas (ngày 18 tháng 2 năm 2024). "Streamer Awards 2024: All results and winners for every category". Dot Esports (bằng tiếng Anh). Gamurs. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 2 năm 2024. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2024.
  196. ↑ Patches, Matt (ngày 7 tháng 10 năm 2024). "Astro Bot, Final Fantasy 7 Rebirth top Golden Joystick Awards nominees, with key indies close behind". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2024.
  197. ↑ Harris, Iain (ngày 3 tháng 10 năm 2025). "Clair Obscur: Expedition 33 leads the Golden Joystick Award 2025 charge for most nominations, nudging out Death Stranding 2, Ghost of Yotei, and Kingdom Come: Deliverance 2". GamesRadar+ (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 10 năm 2025. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2025.
  198. ↑ Bramwell, Tom (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Is the most disturbing scene in GTA5 justified?". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  199. ↑ Hern, Alex (ngày 19 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 under fire for graphic torture scene". The Guardian (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  200. ↑ Langshaw, Mark (ngày 27 tháng 10 năm 2013). "'GTA 5' playable torture scene cut in Japan". Digital Spy (bằng tiếng Anh). Hearst Communications. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 8 năm 2020. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  201. ↑ Stoneback, Robert (ngày 27 tháng 10 năm 2013). "Japanese Version of GTA V Censors Violence And Sex Scenes". The Escapist (bằng tiếng Anh). Alloy Digital. Lưu trữ bản gốc ngày 30 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  202. ↑ Martens, Todd (ngày 20 tháng 9 năm 2013). "'Grand Theft Auto V' review: Stubborn sexism, violence ruin game play". Los Angeles Times (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  203. ↑ Cook, Dave (ngày 23 tháng 9 năm 2013). "GTA 5: misogyny, teeth-pulling and subjectivity". VG247 (bằng tiếng Anh). Videogaming 247 Ltd. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  204. ↑ Parfitt, Ben (ngày 18 tháng 9 năm 2013). "Gamers petition for sacking of GameSpot writer who criticised GTAV for misogyny". MCV (bằng tiếng Anh). Intent Media. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  205. ↑ Lewis, Helen (ngày 22 tháng 9 năm 2013). "Yes, it's misogynistic and violent, but I still admire Grand Theft Auto". The Guardian (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  206. ↑ Hoggins, Tom (ngày 4 tháng 10 năm 2013). "Grand Theft Auto V is designed deliberately to degrade women". The Daily Telegraph (bằng tiếng Anh). London. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  207. 1 2 Makuch, Eddie (ngày 3 tháng 12 năm 2014). "GTA 5 "Violence Against Women" Criticisms Spurs Ban by Australian Retailer". Yahoo! News (bằng tiếng Anh). Yahoo. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 12 năm 2014.
  208. ↑ Kent, Lucinda (ngày 3 tháng 12 năm 2014). "Grand Theft Auto 5: Target, Kmart pull game off shelves over sexual violence controversy". ABC News (bằng tiếng Anh). Australian Broadcasting Corporation. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  209. ↑ Reilly, Luke (ngày 3 tháng 12 năm 2014). "Target's GTA 5 Snub is Misinformed and Achieves Nothing". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  210. ↑ Serrels, Mark (ngày 4 tháng 12 năm 2014). "Target's Grand Theft Auto V Ban Leaves Us With No-One To Blame". Kotaku (bằng tiếng Anh). Gawker Media. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  211. 1 2 Colliver, Ben (2020). "Representation of LGBTQ Communities in the Grand Theft Auto Series". Video Games Crime and Next-Gen Deviance (bằng tiếng Anh). Emerald Group Publishing. tr. 131–149. doi:10.1108/978-1-83867-447-220201008. ISBN 978-1-83867-450-2. S2CID 225585856.
  212. ↑ Petit, Carolyn (ngày 22 tháng 9 năm 2021). "GTAV's Enhanced 2022 Release Should Leave The 2013 Transphobia Behind". Kotaku (bằng tiếng Anh). G/O Media. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 9 năm 2021.
  213. ↑ Middler, Jordan (ngày 16 tháng 4 năm 2022). "Rockstar looks to have removed 'transphobic' content from GTA 5's next gen release". Video Games Chronicle (bằng tiếng Anh). 1981 Media. Lưu trữ bản gốc ngày 16 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  214. ↑ Williams, Demi (ngày 20 tháng 4 năm 2022). "GTA 5 Remasters Cut Transphobic Content". GameSpot (bằng tiếng Anh). Fandom, Inc. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  215. ↑ Nightingale, Ed (ngày 19 tháng 4 năm 2022). "Transphobic content has been removed from the GTA 5 remasters". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 4 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  216. 1 2 "Daz Dillinger accuses Grand Theft Auto V of Stealing his Beats" (bằng tiếng Anh). Pitchfork Media. ngày 11 tháng 10 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 14 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  217. 1 2 Jackson, Mike (ngày 27 tháng 2 năm 2014). "Mob Wives' Karen Gravano suing Rockstar over GTA V character". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  218. ↑ Donahue, Bill (ngày 23 tháng 4 năm 2014). "Video Game Makers Say Free Speech Bars 'Mob Wives' Suit". Law360 (bằng tiếng Anh). LexisNexis. Lưu trữ bản gốc ngày 29 tháng 4 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  219. ↑ "Lindsay Lohan is suing the makers of Grand Theft Auto V". Newsbeat (bằng tiếng Anh). BBC. ngày 2 tháng 7 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  220. ↑ Phillips, Tom (ngày 27 tháng 8 năm 2014). "Lindsay Lohan sued Rockstar for attention, Grand Theft Auto 5 dev says". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  221. ↑ "Lindsay Lohan loses lawsuit versus 'Grand Theft Auto' makers" (bằng tiếng Anh). CTV News. ngày 1 tháng 9 năm 2016. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 9 năm 2016. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  222. ↑ Makuch, Eddie (ngày 8 tháng 10 năm 2013). "Guinness claims GTAV day-one sales total 11.2 million copies". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 11 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2020.
  223. ↑ Hollister, Sean (ngày 18 tháng 9 năm 2013). "'Grand Theft Auto V' sets record by earning $1 billion in just three days". The Verge (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 5 năm 2014.
  224. ↑ Graser, Marc (ngày 18 tháng 9 năm 2013). "'Grand Theft Auto V' Earns $800 Million in a Day, More than Worldwide Haul of 'Man of Steel'". Variety (bằng tiếng Anh). Penske Business Media. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2014.
  225. ↑ Nayak, Malathi (ngày 18 tháng 9 năm 2013). "Take Two's GTA V starts strong with $800 mln in first-day sales". Reuters (bằng tiếng Anh). Thomson Reuters. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  226. ↑ Goldfarb, Andrew (ngày 20 tháng 9 năm 2013). "GTA 5 Sales Hit $1 Billion in Three Days". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 21 tháng 9 năm 2013.
  227. ↑ Webster, Andrew (ngày 20 tháng 9 năm 2013). "'Grand Theft Auto V' sets record by earning $1 billion in just three days". The Verge (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2013.
  228. ↑ Matulef, Jeffrey (ngày 29 tháng 10 năm 2013). "GTA5 has exceeded GTA4's lifetime sales to retail in six weeks". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2013.
  229. ↑ Ivan, Tom (ngày 8 tháng 10 năm 2013). "GTA 5 is PS3's biggest ever digital release". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 10 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  230. ↑ Karmali, Luke (ngày 7 tháng 10 năm 2013). "GTA 5 Overtakes GTA 4's UK Lifetime Sales in Three Weeks". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2013.
  231. ↑ Jackson, Mike (ngày 19 tháng 10 năm 2013). "GTA V gets digital release on Xbox 360". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2013.
  232. ↑ Jackson, Mike (ngày 30 tháng 10 năm 2013). "GTA V sales near 29 million in six weeks". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 31 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2013.
  233. ↑ Dave Thier (ngày 13 tháng 5 năm 2014). "'Grand Theft Auto 5' Has Sold Nearly $2 Billion". Forbes (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 1 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2015.
  234. ↑ Zelnick, Strauss (ngày 5 tháng 8 năm 2014). "Q1 2015 Take-Two Interactive Software, Inc. Earnings Conference Call". Take-Two Interactive (Podcast) (bằng tiếng Anh). NASDAQ OMX Group. Sự kiện xảy ra vào lúc 3:26. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2014. Gần một năm sau, tựa game này vẫn tiếp tục thu hút người chơi mới trên Xbox 360 và PlayStation 3 khi tổng lượng bán ra trên toàn cầu hiện đã vượt mốc 34 triệu bản.
  235. ↑ Matulef, Jeffrey (ngày 3 tháng 2 năm 2015). "Grand Theft Auto 5 has sold 45m units to retailers". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2015.
  236. ↑ Billcliffe, James (ngày 9 tháng 4 năm 2018). "GTA 5 is the most profitable entertainment product ever". VG247 (bằng tiếng Anh). Videogaming 247 Ltd. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 4 năm 2018. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2018.
  237. ↑ Donnelly, Joe (ngày 9 tháng 4 năm 2018). "GTA 5 estimated to be the most profitable product of all time". PC Gamer (bằng tiếng Anh). Future plc. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 4 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  238. ↑ Crecente, Brian (ngày 2 tháng 8 năm 2018). "'Grand Theft Auto V' Sales Approach 100 Million, Continue to Fuel Take-Two Success". Variety (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  239. ↑ Makuch, Eddie (ngày 2 tháng 8 năm 2021). "GTA 5 Sells 150 Million Copies As GTA Online Continues To Grow". GameSpot (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  240. ↑ Knezevic, Kevin (ngày 8 tháng 2 năm 2021). "GTA 5 Has Sold More Than 140 Million Copies". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 2 năm 2021. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  241. ↑ Erwan, Lucas (ngày 4 tháng 12 năm 2023). "Grand Theft Auto: Built For The Long Haul". Barron's (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 8 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  242. ↑ Valentine, Rebekah (ngày 6 tháng 11 năm 2025). "Take-Two CEO Is 'Highly Confident' on New GTA 6 Release Date, But Says When Games Are Released Too Early, 'Bad Things Happen'". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 11 năm 2025. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  243. ↑ "'Grand Theft Auto VI' trailer surpasses 475 million views in one day". The Hindu (bằng tiếng Anh). ngày 8 tháng 5 năm 2025. Lưu trữ bản gốc ngày 9 tháng 5 năm 2025. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  244. ↑ Karmali, Luke (ngày 23 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V UK Sales Figures Revealed". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
  245. ↑ Nunneley, Stephany (ngày 4 tháng 10 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 accounted for 52% of games sold in UK during September, market up 45% yoy". VG247 (bằng tiếng Anh). Videogaming 247 Ltd. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  246. ↑ Yin-Poole, Wesley (ngày 7 tháng 10 năm 2013). "GTA5 beats GTA4's lifetime sales in UK after just three weeks". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2013.
  247. ↑ Phillips, Tom (ngày 17 tháng 10 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 sales top three million in UK". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 17 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 20 tháng 10 năm 2013.
  248. ↑ Phillips, Tom (ngày 24 tháng 11 năm 2014). "Grand Theft Auto 5 now UK's best-selling game ever". Eurogamer (bằng tiếng Anh). Gamer Network. Lưu trữ bản gốc ngày 25 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2014.
  249. ↑ Makuch, Eddie (ngày 17 tháng 10 năm 2013). "ND: GTAV leads surging September". GameSpot (bằng tiếng Anh). CBS Interactive. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2013.
  250. ↑ Prescott, Shaun (ngày 18 tháng 10 năm 2013). "GTA 5 revitalises declining US games market – NPD". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2013.
  251. ↑ Quekel, Sebastiaan (ngày 18 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 Recensie". XGN (bằng tiếng Hà Lan). XGN BV. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2013.
  252. ↑ Cullinane, James (ngày 17 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V review" (bằng tiếng Anh). Gameplanet. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2013.
  253. ↑ Prahl, Kyle (ngày 21 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto V Review" (bằng tiếng Anh). PlayStation Universe. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 19 tháng 10 năm 2013.
  254. ↑ Miller, Simon (ngày 16 tháng 9 năm 2013). "Grand Theft Auto 5 Review". VideoGamer.com (bằng tiếng Anh). Pro-G Media. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
  255. ↑ "The Top 25 Xbox 360 Games – The best of Xbox 360 and Xbox Live Arcade". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. ngày 20 tháng 9 năm 2013. tr. 5. Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2013.
  256. ↑ "Top 100 Games of the Generation: The Top Ten Games of the Generation" (bằng tiếng Anh). Hardcore Gamer. ngày 8 tháng 11 năm 2013. Lưu trữ bản gốc ngày 24 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2013.
  257. ↑ Hoggins, Tom (ngày 27 tháng 12 năm 2013). "The 50 best games of the last console generation: part one". The Daily Telegraph (bằng tiếng Anh). London: Telegraph Media Group. Lưu trữ bản gốc ngày 21 tháng 2 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2014.
  258. ↑ "CVG's Games of the Generation 20–1". Computer and Video Games (bằng tiếng Anh). Future plc. ngày 1 tháng 1 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 1 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2014.
  259. ↑ "Grand Theft Auto V – #8 Top Games of a Generation". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. ngày 23 tháng 5 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2014.
  260. ↑ "Games of a Generation: Your Top 100". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. ngày 4 tháng 6 năm 2014. tr. 2. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 6 năm 2014. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2014.
  261. ↑ Turi, Tim (ngày 1 tháng 8 năm 2014). "Top 10 Action Games Of The Generation". Game Informer (bằng tiếng Anh). GameStop. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2014.
  262. ↑ "The Ten Best Games Of The Generation". Edge (bằng tiếng Anh). Số 272. Future plc. tháng 11 năm 2014. tr. 74–81.
  263. ↑ "The 100 Greatest Videogames". Edge (bằng tiếng Anh). Bath, UK: Future. 2015. tr. 204. ISBN 978-1-78389-244-0.
  264. ↑ "8. Grand Theft Auto V – The 100 Greatest Video Games Of All Time". Empire (bằng tiếng Anh). Bauer Media Group. ngày 18 tháng 8 năm 2014. Lưu trữ bản gốc ngày 19 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2014.
  265. ↑ O'Donnell, Steven; Bendixsen, Stephanie (ngày 12 tháng 8 năm 2014). "Good Game Top 100 – Final List". Good Game (bằng tiếng Anh). Australian Broadcasting Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 22 tháng 8 năm 2014. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2014.
  266. ↑ Blake, Vikki. "Grand Theft Auto 5 Tops 2015 Most-Tweeted About Chart". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2016.
  267. ↑ Madsen, Hayes (ngày 6 tháng 1 năm 2025). "The 50 Greatest Video Games of All Time". Rolling Stone (bằng tiếng Anh). Penske Media Corporation. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 1 năm 2025. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  268. ↑ Skrebels, Joe (ngày 4 tháng 2 năm 2022). "GTA 6 Confirmed: Rockstar Finally Says It's in Development". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 2 năm 2022. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  269. ↑ McWhertor, Michael (ngày 4 tháng 12 năm 2023). "Grand Theft Auto 6's first trailer is here". Polygon (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 4 tháng 12 năm 2023. Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2025.
  270. ↑ Valentine, Rebekah (ngày 6 tháng 11 năm 2025). "GTA 6 Is Delayed Again Until November 2026". IGN (bằng tiếng Anh). Ziff Davis. Lưu trữ bản gốc ngày 6 tháng 11 năm 2025. Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2025.
  271. ↑ "Enhancing Photorealism Enhancement". isl-org.github.io (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 5 năm 2022. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2023.
  272. ↑ Campbell, Ian Carlos (ngày 13 tháng 5 năm 2021). "Intel is using machine learning to make GTA V look incredibly realistic". The Verge (bằng tiếng Anh). Vox Media. Lưu trữ bản gốc ngày 13 tháng 5 năm 2021.
Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]

Bài viết chọn lọc "Grand Theft Auto V" là một bài viết chọn lọc của Wikipedia tiếng Việt.
Mời bạn xem phiên bản đã được bình chọn vào ngày 17 tháng 12 năm 2025 và so sánh sự khác biệt với phiên bản hiện tại.
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Grand_Theft_Auto_V&oldid=75380583”