Boylik
Boylik — bu moliyaviy tranzaktsiyalarda ishlatilishi mumkin boʻlgan shaklga aylantirilishi mumkin boʻlgan qimmatli moliyaviy aktivlar yoki jismoniy egaliklarning moʻlligidir. Bu qadimgi ingliz tilidagi „weal“ soʻzidan olingan asosiy maʼnoni oʻz ichiga oladi, bu soʻz hind-yevropa til oʻzagidan kelib chiqqan[1]. Boylikning zamonaviy kontseptsiyasi iqtisodiyotning barcha sohalarida, xususan, oʻsish iqtisodiyoti va rivojlanish iqtisodiyoti uchun muhim ahamiyatga ega, ammo boylikning maʼnosi kontekstga bogʻliqdir. Katta sof boylikka ega boʻlgan shaxs boy deb nomlanadi. Sof boylik — bu aktivlarning joriy qiymatidan majburiyatlar (ishonchli hisoblardagi asosiy qarzdan tashqari) chegirilgani sifatida aniqlanadi[2].
Eng umumiy darajada, iqtisodchilar boylikni „qiymatga ega boʻlgan har qanday narsaning jami“ deb taʼriflashlari mumkin, bu esa gʻoyaning subyektiv tabiatini va uning qatʼiy yoki statik tushuncha emasligini qamrab oladi. Boylikning turli taʼriflari va tushunchalari turli odamlar tomonidan turli kontekstlarda ilgari surilgan[3]. Boylikni taʼriflash turli axloqiy oqibatlarga ega boʻlgan normativ jarayon boʻlishi mumkin, chunki koʻpincha boylikni maksimallashtirish maqsad sifatida qaraladi yoki oʻz-oʻzidan normativ printsip deb hisoblanadi[4][5]. Umumiy manfaat uchun bunday egaliklar yoki resurslarning moʻlligiga ega boʻlgan jamiyat, mintaqa yoki mamlakat boy deb nomlanadi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining inklyuziv boylik taʼrifi — bu tabiiy, insoniy va jismoniy aktivlar yigʻindisini oʻz ichiga olgan pul oʻlchovidir[6][7]. Tabiiy kapital yer, oʻrmonlar, energiya resurslari va minerallarni oʻz ichiga oladi. Inson kapitali aholining taʼlim va koʻnikmalaridir. Jismoniy (yoki „ishlab chiqarilgan“) kapital mashinalar, binolar va infratuzilma kabi narsalarni oʻz ichiga oladi.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „weal“. The American Heritage Dictionary of the English Language. Houghton Mifflin Company. Qaraldi: 2009-yil 21-fevral.
- ↑ „The Millionaire Next Door“. movies2.nytimes.com. Qaraldi: 2018-yil 27-sentyabr.
- ↑ Denis „Authentic Development: Is it Sustainable?“, pp. 189–205 in Building Sustainable Societies, Dennis Pirages, ed., M. E. Sharpe, ISBN 978-1563247385. (1996)
- ↑ Kronman, Anthony T. (March 1980). "Wealth Maximization as a Normative Principle". The Journal of Legal Studies 9 (2): 227–242. doi:10.1086/467637. https://archive.org/details/sim_journal-of-legal-studies_1980-03_9_2/page/226.
- ↑ Robert L. Heilbroner, 1987 2008. The New Palgrave: A Dictionary of Economics, v. 4, pp. 880–883. Brief preview link (Wayback Machine saytida June 1, 2012, sanasida arxivlangan).
- ↑ „Free exchange: The real wealth of nations“ (2012-yil 30-iyun). Qaraldi: 2012-yil 14-iyul.
- ↑ „Inclusive Wealth Report“. Ihdp.unu.edu. International Human Dimensions Programme (2012-yil 9-iyul). 2012-yil 30-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 14-iyul.