Wikang Sisilyano
| Sisilyano | |
|---|---|
| sicilianu | |
| Katutubo sa | Italya |
| Rehiyon | Sicilia |
| Etnisidad | Mga Sisilyano |
Katutubo | 4.7 milyon (2002)[1] |
| Pamilya | |
| Mga dayalekto |
|
| Opisyal na katayuan | |
Kinikilalang wika ng minorya sa | |
| Mga kodigong pangwika | |
| ISO 639-2 | scn |
| ISO 639-3 | scn |
| Glottolog | sici1248 |
| Linguasphere | 51-AAA-re & -rf (mainland 51-AAA-rc & -rd) |
 Lugar lingguwistikong Sisilyano | |
Ang wikang Sisilyano (sicilianu, binibigkas [sɪʃɪˈljaːnʊ, sɪdʒɪˈljaːnʊ]; Italyano: siciliano) ay isang wikang Romanse na sinasalita sa isla ng Sicilia at sa mga kalapit nitong pulo.[3] Nabibilang ito sa mas malawak na pangkat ng Matinding Katimugang Italyano (Italyano: italiano meridionale estremo).[4]
Inilalarawan ng Ethnologue ang Sisilyano bilang "sapat na naiiba mula sa Pamantayang Italyano upang ituring na isang hiwalay na wika",[3] at kinikilala ito bilang isang wikang minorya ng UNESCO.[5][6][7][8] Tinukoy rin ito bilang isang wika ng Rehiyong Sisilyano.[2] Taglay nito ang pinakamatandang tradisyong pampanitikan sa mga wikang Italo-Romanse.[9][10] Mayroon ding bersyon ng UNESCO Courier na makukuha sa wikang Sisilyano.
Katayuan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang wikang Sisilyano ay sinasalita ng karamihan sa mga naninirahan sa Sisilya at ng mga pamayanang emigrante sa iba't ibang panig ng mundo.[11] Ang huli ay matatagpuan sa mga bansang tumanggap ng malaking bilang ng mga imigranteng Sisilyano sa nakalipas na humigit-kumulang isang dantaon, lalo na ang Estados Unidos (partikular sa mga kapitbahayan ng Gravesend at Bensonhurst sa Brooklyn, Lungsod ng New York, at sa Buffalo at Kanlurang Bahagi ng Estado ng New York), Kanada (lalo na sa Montreal, Toronto, at Hamilton), Australya, Venezuela, at Arhentina. Sa huling apat o limang dekada, marami ring Sisilyano ang naakit sa mga sona ng industriya sa Hilagang Italya at sa mga lugar ng Unyong Europeo.[12]
Ulat ng Ethnologue
[baguhin | baguhin ang wikitext]Iba pang mga pangalan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang mga alternatibong pangalan ng wikang Sisilyano ay Calabro-Sisilyano, sicilianu, at sìculu.[1] Ang unang termino ay tumutukoy sa katotohanang may anyo ng Sicilian na sinasalita sa katimugang Calabria, partikular sa lalawigan ng Reggio Calabria.[3] Ang dalawa pa ay mga pangalan ng wika mismo sa Sisilya: sa partikular, ang terminong sìculu ay orihinal na tumutukoy sa isa sa mga mas malalaking prehistorikong pangkat na nanirahan sa Sisilya (ang mga Sicel o Siculi na kabilang sa mga Italiko) bago dumating ang mga Griyego noong ika-8 dantaon BK. Maaari rin itong gamitin bilang panlapi upang magpahiwatig o higit pang ipaliwanag ang pinagmulan ng isang tao, halimbawa: Siculo-Amerikano (sìculu-miricanu) o Siculo-Australiyano.
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Sisilyano sa Ethnologue (ika-18 ed., 2015)
- 1 2 Iniziative per la promozione e valorizzazione della lingua Siciliana e l'insegnamento della storia della Sicilia nelle scuole di ogni ordine e grado della Regione [Initiatives for the promotion and development of Sicilian language in the schools of all type and degree of the Region] (PDF) (resolution) (sa wikang Italyano). 15 Mayo 2018. Nakuha noong Hulyo 17, 2018.
- 1 2 3 "Sicilian entry in Ethnologue". www.ethnologue.com (sa wikang Ingles). Nakuha noong 27 Disyembre 2017.
(20th ed. 2017)
- ↑ Avolio, Francesco (2012). Lingue e dialetti d'Italia [Languages and dialects of Italy] (sa wikang Italyano) (ika-2nd (na) labas). Rome: Carocci. p. 54.
- ↑ Wei, Li; Dewaele, Jean-Marc; Housen, Alex (2002). Opportunities and Challenges of Bilingualism (sa wikang Ingles). Walter de Gruyter. ISBN 9783110852004.
- ↑ Facaros, Dana; Pauls, Michael (2008). Sicily (sa wikang Ingles). New Holland Publishers. ISBN 9781860113970.
- ↑ "UNESCO Atlas of the World's Languages in danger". www.unesco.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 16 Agosto 2016.
- ↑ "Lingue riconosciute dall'UNESCO e non tutelate dalla 482/99" (sa wikang Ingles). Piacenza: Associazion Linguìstica Padaneisa. Inarkibo mula sa orihinal noong 2016-03-04.
- ↑ Cipolla 2004, pp. 150–151.
- ↑ Sammartino, Peter; Roberts, William (2001-01-01). Sicily: An Informal History (sa wikang Ingles). Associated University Presses. ISBN 9780845348772.
- ↑ Cipolla 2004, pp. 140–141.
- ↑ Salerno, Vincenzo. "Diaspora Sicilians Outside Italy". www.bestofsicily.com (sa wikang Ingles). Nakuha noong 27 Disyembre 2017.
Talababa
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Cipolla, Gaetano (2004), "U sicilianu è na lingua o un dialettu? / Is Sicilian a Language?", Arba Sicula (sa wikang Ingles at Sicilian), XXV (1&2)