Naar inhoud springen

Distributief (taalkunde)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

De distributief is een naamval die wordt gebruikt om aan te geven dat iets verdeeld wordt, meestal gebeurt dit met de woorden elke en per. Deze naamval komt voornamelijk voor in het Hongaars, Fins en Estisch.

Voorbeeld van gebruik

[bewerken | brontekst bewerken]
Hongaarse naamvallen en uitgangen
naamval,
uitgang
of suffix
standaard-
vorm
na een
verlagende
stam
na klinker van
niet-verlagende
stam
ablatief -tól,-től
accusatief -ot,-et,-öt -at,-et -t
adessief -nál,-nél
allatief -hoz,-hez,-höz
associatief,
sociatief
-ostul,
-estül,
-östül
-astul,
-estül
-stul,-stül
causalis- finalis -ért
datief -nak,-nek
delatief -ról,-ről
distributief -onként,
-enként,
-önként
-anként,
-enként
-nként
-onkint,
-enkint,
-önkint
-ankint,
-enkint
-nkint
distributief-
temporalis
-onta,-ente,-önte -nta,-nte
elatief -ból,-ből
essief-modalis -ul,-ül -l
formalis -ként
-képp
-képpen
illatief -ba,-be
inessief -ban,-ben
instrumentalis,
sociatief
-val,-vel¹
multiplicatief -szor,-szer,-ször
nominatief ø
sublatief -ra,-re
superessief -on,-en,-ön -n
temporalis -kor
terminatief -ig
translatief -vá,-vé¹
ø -ság,-ség
ø -szerű

¹: de begin-v van van de suffix past zich aan aan de stam-eindklinker
Vocaalharmonie:  drie  vormen;  twee  vormen;  één  vorm

In het Hongaars wordt -nként toegevoegd aan een woord om de betekenis gedeeltelijk te veranderen, het Hongaars kent namelijk geen woorden die los elke of per betekenen.

De naamval wordt ook gebruikt in tijd om aan te geven hoe vaak iets gebeurt en wordt daarom wel "distributief-temporalis" genoemd. Voorbeelden:

tíz perc (10 minuten)tízpercenként (elke tien minuten)
hét (week)hetenként (eens per week)
nap (dag)naponta (dagelijks, iedere dag)
csütörtök (donderdag)csütörtökente (donderdags, elke donderdag)
év (jaar)évente (jaarlijks, elk jaar)

In het Fins gebeurt het toevoegen van een achtervoegsel voor de distributief zelden, het is nog zeldzamer in het enkelvoud.