Pergi ke kandungan

Madagaskar

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Republik Madagaskar
Repoblikan'i Madagasikara
République de Madagascar
Bendera Madagaskar
Bendera
Mohor negara Madagaskar
Mohor negara
Cogan kata: Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana
"Kasih sayang, Tanah Air, Kemajuan"[1]
Lagu kebangsaan: Ry Tanindrazanay malala ô!
"Wahai Tanah Air Kami yang Tercinta"[1]
Lokasi Madagaskar
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Antananarivo
Bahasa rasmiMalagasi dan Perancis[1]
PemerintahRepublik kesatuan di bawah pemerintahan peralihan
Michaël Randrianirina[2]
Mamitiana Rajaonarison[3]
Badan perundanganParlimen
• Dewan pertuanan
Senat
• Dewan rakyat
Perhimpunan Kebangsaan
Kemerdekaan
• Republik autonomi
14 Oktober 1958
• daripada Perancis
26 Jun 1960
Keluasan
• Jumlah
587,041 km2 (226,658 bt2) (46)
Populasi
• Perkiraan 2025
32,700,000[4]
• Bancian penduduk tahun 2018
25,674,196[5]
• Kepadatan
55.7/km2 (144.3/sq mi)
KDNK (PPP)2026
• Jumlah
$68.061 bilion[6]
• Per kapita
$2,105.93[6]
KDNK (nominal)2026
• Jumlah
$21.185 bilion[6]
• Per kapita
$655.51[6]
Gini (2022)positive decrease 36.7[7]
sederhana
HDI (2023)▲ 0.487[8]
rendah (183)
Mata wangAriary Malagasi (MGA)
Zon waktuUTC+3 (Waktu Afrika Timur)
Kod panggilan+261
Kod ISO 3166MG
DPT internet.mg

Madagaskar (Jawi: ماداݢاسکر; Malagasi: Madagasikara; Perancis: Madagascar), secara rasmi dikenali sebagai Republik Madagaskar (Malagasi: Repoblikan'i Madagasikara; Perancis: République de Madagascar), ialah sebuah negara pulau di bahagian barat Lautan Hindi, kira-kira 400 kilometer dari pantai tenggara Afrika. Negara ini merangkumi pulau utama Madagaskar, pulau keempat terbesar di dunia, serta beberapa pulau kecil.[9] Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Antananarivo. Penduduk negara ini dianggarkan berjumlah 32.7 juta orang pada 2025, manakala banci kebangsaan terakhir pada 2018 merekodkan 25,674,196 orang.[4][5]

Masyarakat Madagaskar terbentuk melalui pertemuan penduduk berketurunan Austronesia dari Asia Tenggara dengan kelompok dari Afrika Timur dan kemudiannya pendatang dari kawasan lain di Lautan Hindi. Bahasa Malagasi, yang tergolong dalam rumpun bahasa Austronesia, ialah bahasa kebangsaan; bahasa Malagasi dan Perancis merupakan bahasa rasmi.[1] Kerajaan-kerajaan serantau berkembang sebelum Kerajaan Merina menyatukan sebahagian besar pulau pada abad ke-19. Perancis menjadikan Madagaskar sebuah jajahan pada 1896 dan negara itu mencapai kemerdekaan pada 26 Jun 1960.

Madagaskar secara perlembagaan ialah sebuah republik kesatuan dengan sistem separa presiden dan parlimen dwikamar. Walau bagaimanapun, negara ini berada di bawah pemerintahan peralihan sejak krisis politik Oktober 2025. Pihak berkuasa peralihan diketuai Michaël Randrianirina, dengan Mamitiana Rajaonarison sebagai perdana menteri sejak Mac 2026.[2][3] Kesatuan Afrika menggantung penyertaan Madagaskar selepas pertukaran kuasa tersebut.[10]

Pengasingan geografi yang panjang menghasilkan kadar endemisme yang sangat tinggi. Semua spesies lemur liar hanya terdapat secara semula jadi di Madagaskar, tetapi kehilangan habitat, pemburuan dan perubahan iklim mengancam sebahagian besar biodiversitinya.[11] Ekonomi negara bergantung pada pertanian, perlombongan, pembuatan berorientasikan eksport dan perkhidmatan. Walaupun kaya dengan sumber semula jadi, Madagaskar menghadapi kemiskinan yang meluas, kelemahan infrastruktur serta kerentanan tinggi terhadap siklon, banjir dan kemarau.[7]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]
Istana Manjakamiadana yang dibina semula di Rova Antananarivo
Istana Manjakamiadana yang dibina semula di Rova Antananarivo, bekas pusat pemerintahan Kerajaan Merina

Penempatan awal dan kerajaan pra-penjajahan

[sunting | sunting sumber]

Tarikh tepat penempatan manusia pertama di Madagaskar masih diperdebatkan. Bukti arkeologi yang diterima secara meluas menunjukkan bahawa penempatan tetap berlaku selewat-lewatnya pada pertengahan milenium pertama Masihi, walaupun beberapa penemuan telah ditafsirkan sebagai petunjuk kehadiran manusia yang lebih awal.[12]

Kajian linguistik, genetik dan arkeobotani menunjukkan asal usul penduduk daripada sekurang-kurangnya dua aliran utama, iaitu penutur Austronesia dari Asia Tenggara dan penduduk dari Afrika Timur.[13] Hubungan dengan Asia Tenggara turut dibuktikan oleh penyebaran tanaman seperti padi, pisang dan keladi Asia ke pulau itu.[14]

Masyarakat awal berkembang menjadi kelompok politik serantau yang berbeza, antaranya Sakalava di barat, Betsimisaraka di timur dan Merina di tanah tinggi tengah. Pada penghujung abad ke-18, Raja Andrianampoinimerina menyatukan kerajaan-kerajaan Merina di tanah tinggi. Penggantinya, Radama I, meluaskan pengaruh kerajaan ke sebahagian besar pulau pada awal abad ke-19 dan menjalin hubungan diplomatik dengan kuasa Eropah. Pemerintahan Merina membangunkan birokrasi, angkatan tentera dan jaringan perdagangan, tetapi penguasaannya tidak diterima secara seragam oleh semua masyarakat di luar tanah tinggi.[15]

Hubungan dengan dunia luar

[sunting | sunting sumber]

Pedagang dari pantai Afrika Timur, Kepulauan Comoros, Arabia dan Asia Selatan berhubung dengan masyarakat pesisir Madagaskar melalui jaringan perdagangan Lautan Hindi. Hubungan ini membawa barangan, teknologi, kepercayaan dan unsur bahasa baharu. Komuniti Islam dan tradisi tulisan Arab-Malagasi berkembang di beberapa kawasan pantai, khususnya di barat laut dan tenggara.

Orang Portugis yang diketuai Diogo Dias melihat pulau itu pada 1500. Percubaan Portugis, Belanda, Inggeris dan Perancis untuk menubuhkan petempatan kekal pada abad ke-16 dan ke-17 sering gagal akibat penyakit, penentangan tempatan dan masalah bekalan. Perancis menubuhkan pangkalan di Fort-Dauphin pada 1643 dan kemudiannya memperluas pengaruhnya melalui perdagangan, kegiatan mubaligh dan perjanjian politik.[15]

Penjajahan Perancis dan kemerdekaan

[sunting | sunting sumber]

Persaingan Perancis dan Britain terhadap pengaruh di Madagaskar meningkat pada abad ke-19. Selepas dua peperangan Franco-Hova, Perancis mengisytiharkan pulau itu sebagai jajahan pada 6 Ogos 1896. Pemerintahan beraja dibubarkan pada tahun berikutnya dan Ratu Ranavalona III dibuang negeri. Pentadbiran kolonial memperluas tanaman komersial, perlombongan, jalan raya dan landasan kereta api, tetapi turut mengamalkan kerja paksa, perampasan tanah dan penindasan politik.[15]

Gerakan kebangsaan berkembang pada separuh pertama abad ke-20. Pemberontakan Malagasi 1947 terhadap pemerintahan Perancis ditumpaskan dengan keras; angka korban berbeza dengan ketara antara sumber. Madagaskar menjadi sebuah republik autonomi dalam Komuniti Perancis pada 14 Oktober 1958 sebelum mencapai kemerdekaan penuh pada 26 Jun 1960. Philibert Tsiranana menjadi presiden pertama.[15]

Republik pascakemerdekaan

[sunting | sunting sumber]

Republik Pertama di bawah Tsiranana mengekalkan hubungan rapat dengan Perancis, tetapi ketidakpuasan terhadap ketidaksamaan ekonomi dan pengaruh bekas penjajah mencetuskan tunjuk perasaan pada 1972. Selepas tempoh pemerintahan tentera, Didier Ratsiraka menubuhkan Republik Demokratik Madagaskar pada 1975 dan melaksanakan dasar sosialis serta pemusatan ekonomi. Krisis ekonomi pada 1980-an mendorong pelarasan struktur dan pembukaan politik secara beransur-ansur.[15]

Perlembagaan baharu pada 1992 mewujudkan Republik Ketiga dan sistem berbilang parti. Persaingan antara Ratsiraka dengan Marc Ravalomanana membawa kepada krisis pilihan raya 2001–2002. Ravalomanana kemudiannya memegang jawatan presiden sehingga krisis politik 2009, apabila beliau meletak jawatan dan kuasa diserahkan kepada pihak tentera, yang kemudian menyokong Andry Rajoelina sebagai ketua pihak berkuasa peralihan. Kesatuan Afrika dan beberapa rakan antarabangsa menganggap pertukaran tersebut tidak mengikut perlembagaan. Pilihan raya 2013 menamatkan tempoh peralihan itu, manakala Rajoelina kembali memenangi jawatan presiden dalam pilihan raya 2018 dan 2023.[10]

Krisis 2025 dan pemerintahan peralihan

[sunting | sunting sumber]

Pada September dan Oktober 2025, tunjuk perasaan yang dipimpin golongan muda tercetus berikutan gangguan bekalan elektrik dan air, kos sara hidup serta ketidakpuasan terhadap tadbir urus. Sebahagian anggota tentera menyebelahi penunjuk perasaan. Pada 14 Oktober, Mahkamah Perlembagaan Tinggi mengisytiharkan jawatan presiden kosong dan menyerahkan fungsi ketua negara kepada Kolonel Michaël Randrianirina.[16] Beliau mengangkat sumpah pada 17 Oktober dan mengumumkan bahawa tempoh peralihan boleh berlangsung sehingga dua tahun.[10]

Pada November 2025, Mahkamah Perlembagaan Tinggi mengesahkan susunan kepimpinan peralihan yang terdiri daripada sebuah presidium lima pegawai dengan Randrianirina sebagai presiden.[17] Mamitiana Rajaonarison dilantik sebagai perdana menteri pada 15 Mac 2026.[3] Pihak berkuasa peralihan menyatakan hasrat untuk melaksanakan pembaharuan institusi sebelum mengadakan pilihan raya baharu.

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Peta fizikal Madagaskar yang menunjukkan tanah tinggi tengah, sungai dan banjaran gunung
Peta fizikal Madagaskar

Madagaskar terletak di barat daya Lautan Hindi dan dipisahkan daripada Mozambique di tanah besar Afrika oleh Selat Mozambique. Wilayahnya meliputi 587,041 kilometer persegi. Pulau utama memanjang kira-kira 1,600 kilometer dari utara ke selatan dan mencapai lebar sekitar 570 kilometer. Negara ini juga merangkumi pulau-pulau kecil, termasuk Nosy Be, Nosy Boraha dan Kepulauan Mitsio.

Bentuk muka bumi dan iklim

[sunting | sunting sumber]

Bentuk muka bumi Madagaskar terbahagi secara umum kepada dataran pantai timur yang sempit, tanah tinggi tengah dan dataran serta penara yang semakin landai ke pantai barat. Tanah tinggi tengah lazimnya berada antara 800 hingga 1,500 meter dari aras laut dan menempatkan Antananarivo, kawasan pertanian padi yang luas serta sebahagian besar penduduk bandar. Puncak tertinggi ialah Maromokotro, setinggi 2,876 meter, di Massif Tsaratanana.[18]

Pulau ini beriklim tropika, tetapi hujan dan suhu berbeza dengan ketara mengikut kedudukan dan ketinggian. Pantai timur menerima hujan lebat sepanjang tahun akibat angin pasat dari Lautan Hindi. Tanah tinggi tengah lebih sederhana, manakala bahagian barat mempunyai musim kering yang lebih nyata. Selatan dan barat daya beriklim separa gersang dan kerap mengalami kemarau. Madagaskar terdedah kepada siklon tropika, banjir, hakisan tanah dan kemarau yang menjejaskan pertanian, infrastruktur serta keselamatan makanan.[19]

Sungai-sungai di lereng timur lazimnya pendek dan deras, sementara sungai di barat, termasuk Sungai Betsiboka, Sungai Tsiribihina dan Sungai Mangoky, lebih panjang dan mengalir merentasi dataran luas ke Selat Mozambique. Tasik terbesar ialah Tasik Alaotra, sebuah kawasan tanah lembap penting dan pusat pengeluaran padi.

Kepelbagaian biologi dan alam sekitar

[sunting | sunting sumber]
Seekor lemur ekor cincin di Madagaskar
Lemur ekor cincin, salah satu daripada primat endemik Madagaskar

Madagaskar telah terasing daripada daratan lain selama puluhan juta tahun, lalu membolehkan flora dan faunanya berkembang secara berasingan. Kira-kira 80 hingga 90 peratus spesies dalam kawasan Hutan Hujan Atsinanana bersifat endemik, manakala negara ini mempunyai sekitar 12,000 spesies tumbuhan endemik.[9] Kumpulan yang terkenal termasuk lemur, fosa, tenrek, bunglon, katak dan beberapa spesies baobab endemik.

Semua lemur liar berasal dari Madagaskar. Kesatuan Antarabangsa untuk Pemuliharaan Alam menganggarkan bahawa 98 peratus spesies lemur menghadapi risiko kepupusan dan lebih 30 peratus diklasifikasikan sebagai terancam genting.[11]

Ekosistem utama terdiri daripada hutan hujan lembap di timur, hutan luruh kering di barat, hutan berduri di selatan, tanah lembap dan bakau. Pembukaan tanah untuk pertanian, pengeluaran arang, pembalakan, perlombongan dan kebakaran berulang telah mengurangkan serta memecahbelahkan habitat. Perubahan iklim meningkatkan tekanan melalui kemarau, siklon dan perubahan pola hujan.[19]

Hutan Hujan Atsinanana, yang terdiri daripada beberapa taman negara, disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO. Tapak itu turut dimasukkan ke dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya kerana pembalakan haram dan kehilangan habitat.[9]

Politik dan kerajaan

[sunting | sunting sumber]
Istana Iavoloha di Madagaskar
Istana Iavoloha, kediaman rasmi dan tempat kerja presiden Madagaskar

Sistem perlembagaan

[sunting | sunting sumber]

Perlembagaan Republik Keempat, yang diluluskan melalui referendum pada 2010, mentakrifkan Madagaskar sebagai sebuah negara berdaulat, kesatuan, republik dan sekular. Dalam susunan perlembagaan biasa, presiden ialah ketua negara dan perdana menteri mengetuai kerajaan. Kuasa perundangan terletak pada Parlimen dwikamar yang terdiri daripada Perhimpunan Kebangsaan dan Senat.[1]

Mahkamah Perlembagaan Tinggi menilai kesahan pilihan raya, menyemak keserasian undang-undang dengan perlembagaan dan memutuskan pertikaian tertentu antara institusi negara. Badan kehakiman lain terdiri daripada mahkamah biasa, pentadbiran dan kewangan. Perlembagaan turut memperuntukkan desentralisasi melalui wilayah dan kerajaan tempatan.

Pemerintahan peralihan

[sunting | sunting sumber]

Sejak Oktober 2025, susunan pemerintahan negara beroperasi di bawah pihak berkuasa peralihan yang diketuai Michaël Randrianirina, dengan Mamitiana Rajaonarison sebagai perdana menteri sejak Mac 2026.[2][3] Pihak berkuasa tersebut menggunakan gelaran “Pembentukan Semula Republik” dan menyatakan hasrat untuk melaksanakan pembaharuan institusi sebelum pilihan raya.

Kedudukan peralihan ini tidak sama dengan kitaran pemerintahan biasa yang diperuntukkan oleh Perlembagaan 2010. Beberapa institusi perlembagaan, termasuk Parlimen dan Mahkamah Perlembagaan Tinggi, terus menjalankan fungsi tertentu sepanjang tempoh peralihan.[2]

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]

Madagaskar ialah anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Kesatuan Afrika, Komuniti Pembangunan Afrika Selatan, Pasaran Bersama untuk Afrika Timur dan Selatan, Suruhanjaya Lautan Hindi dan Pertubuhan Antarabangsa Francophonie. Kedudukannya di Lautan Hindi menjadikan keselamatan maritim, perikanan, perubahan iklim dan hubungan perdagangan serantau sebagai isu penting dalam dasar luarnya.

Kesatuan Afrika menggantung penyertaan Madagaskar selepas pertukaran kuasa pada Oktober 2025 dan menggesa pemulihan pemerintahan berperlembagaan.[10]

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Peta 24 wilayah Madagaskar sejak pembentukan Ambatosoa pada 2023
Dua puluh empat wilayah Madagaskar

Madagaskar dibahagikan kepada 24 wilayah (Malagasi: faritra), yang seterusnya dibahagikan kepada daerah (Malagasi: distrika), komun (Malagasi: kaominina), kawasan (Malagasi: fokontany) dan unit penempatan yang lebih kecil. Undang-undang 2004 mewujudkan 22 wilayah asal.[20]

Pada 2021, Vatovavy-Fitovinany dibahagikan kepada Vatovavy dan Fitovinany, menjadikan jumlahnya 23.[21] Ambatosoa menjadi wilayah ke-24 pada 2023 melalui penggabungan daerah Maroantsetra dan Mananara Nord yang sebelumnya terletak dalam Analanjirofo.[22]

Wilayah Madagaskar dan pusat pentadbirannya
Wilayah Pusat pentadbiran Bekas provinsi Asas perundangan
Diana Antsiranana Antsiranana Undang-undang No. 2004-001
Sava Sambava Antsiranana Undang-undang No. 2004-001
Itasy Miarinarivo Antananarivo Undang-undang No. 2004-001
Analamanga Antananarivo Antananarivo Undang-undang No. 2004-001
Vakinankaratra Antsirabe Antananarivo Undang-undang No. 2004-001
Bongolava Tsiroanomandidy Antananarivo Undang-undang No. 2004-001
Sofia Antsohihy Mahajanga Undang-undang No. 2004-001
Boeny Mahajanga Mahajanga Undang-undang No. 2004-001
Betsiboka Maevatanana Mahajanga Undang-undang No. 2004-001
Melaky Maintirano Mahajanga Undang-undang No. 2004-001
Alaotra-Mangoro Ambatondrazaka Toamasina Undang-undang No. 2004-001
Atsinanana Toamasina Toamasina Undang-undang No. 2004-001
Analanjirofo Fenoarivo Atsinanana Toamasina Undang-undang No. 2004-001; sempadan diubah pada 2023
Ambatosoa Maroantsetra Toamasina Undang-undang No. 2023-012
Amoron'i Mania Ambositra Fianarantsoa Undang-undang No. 2004-001
Haute Matsiatra Fianarantsoa Fianarantsoa Undang-undang No. 2004-001
Vatovavy Mananjary Fianarantsoa Undang-undang No. 2021-012
Fitovinany Manakara Fianarantsoa Undang-undang No. 2021-012
Atsimo-Atsinanana Farafangana Fianarantsoa Undang-undang No. 2004-001
Ihorombe Ihosy Fianarantsoa Undang-undang No. 2004-001
Menabe Morondava Toliara Undang-undang No. 2004-001
Atsimo-Andrefana Toliara Toliara Undang-undang No. 2004-001
Androy Ambovombe Toliara Undang-undang No. 2004-001
Anosy Tôlanaro Toliara Undang-undang No. 2004-001

Enam provinsi lama tidak lagi menjadi aras pentadbiran utama, tetapi masih digunakan sebagai rujukan geografi dan statistik. Desentralisasi merupakan matlamat perlembagaan, namun sumber kewangan dan kapasiti pentadbiran kerajaan tempatan berbeza dengan ketara antara wilayah.

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Buah vanila kering dari Madagaskar
Vanila dari Madagaskar

Madagaskar ialah ekonomi berpendapatan rendah yang sebahagian besarnya bergantung pada pertanian dan pekerjaan tidak formal. Pertanian menggaji kira-kira 70 peratus tenaga kerja dan menghasilkan padi, ubi kayu, jagung, kopi, cengkih, vanila, tebu serta ternakan.[7] Vanila dan cengkih merupakan antara barangan eksport utamanya, tetapi pendapatan pengeluar mudah terjejas oleh turun naik harga, cuaca buruk dan masalah dalam rantaian bekalan.

Perlombongan berskala besar menghasilkan nikel, kobalt, ilmenit dan mineral lain. Pembuatan tertumpu pada tekstil, pakaian, pemprosesan makanan dan kegiatan zon pemprosesan eksport. Pelancongan berasaskan alam semula jadi mempunyai potensi besar kerana biodiversiti, pantai dan warisan budaya negara, tetapi perkembangannya dibatasi oleh jaringan pengangkutan, kos perjalanan, ketidakstabilan politik dan kemerosotan alam sekitar.[19]

Tabung Kewangan Antarabangsa menganggarkan keluaran dalam negara kasar nominal Madagaskar berjumlah AS$21.185 bilion pada 2026, bersamaan AS$655.51 seorang. KDNK berasaskan pariti kuasa beli pula dianggarkan berjumlah AS$68.061 bilion.[6]

Jumlah eksport barangan pada 2024 ialah kira-kira AS$2.56 bilion. Lima kelompok barangan terbesar ditunjukkan di bawah.[23]

Eksport barangan utama Madagaskar, 2024
Kedudukan Barangan Nilai
(juta AS$)		 Bahagian eksport
(%)
1 Nikel 460.0 18.0
2 Vanila 225.9 8.8
3 Cengkih 163.0 6.4
4 Bijih dan pekatan titanium 158.5 6.2
5 Seluar panjang dan seluar pendek kapas 86.7 3.4

Kemiskinan dan pembangunan manusia

[sunting | sunting sumber]

Pertumbuhan ekonomi sejak awal abad ke-21 tidak menghasilkan pengurangan kemiskinan yang sepadan. Bank Dunia menganggarkan bahawa 75.2 peratus penduduk berada dalam kemiskinan pada 2022. Kadarnya ialah 79.9 peratus di luar bandar dan 55.5 peratus di bandar.[7] Kemiskinan berkait dengan produktiviti pertanian yang rendah, akses terhad kepada pasaran dan perkhidmatan awam, tahap pendidikan yang rendah serta pendedahan kepada bencana alam.

Nilai Indeks Pembangunan Manusia Madagaskar ialah 0.487 bagi 2023, menempatkannya pada kedudukan ke-183 dan dalam kumpulan pembangunan manusia rendah. Nilai itu meningkat sedikit daripada 0.483 pada 2022.[8][24]

Pekali Gini bagi 2022 ialah 36.7, berbanding 38.2 pada 2012. Bank Dunia mengaitkan sebahagian daripada penurunan ketidaksamaan yang diukur itu dengan peningkatan kemiskinan di kawasan bandar, bukannya peningkatan pendapatan secara menyeluruh.[7]

Infrastruktur dan pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Kereta api Fianarantsoa–Côte Est melalui kawasan luar bandar Madagaskar
Kereta api di laluan Fianarantsoa–Côte Est

Rangkaian jalan raya merupakan kaedah pengangkutan darat utama, tetapi sebahagian besar jalan di luar bandar tidak berturap dan mudah rosak akibat hujan lebat, banjir dan siklon. Laluan nasional menghubungkan Antananarivo dengan bandar utama seperti Toamasina, Mahajanga, Antsirabe, Fianarantsoa dan Toliara, namun masa perjalanan sering panjang kerana keadaan jalan dan bentuk muka bumi.[19]

Madagaskar mempunyai dua rangkaian kereta api yang tidak bersambung. Rangkaian utara, yang dikendalikan oleh Madarail, sepanjang kira-kira 673 kilometer dan menghubungkan Antananarivo dengan Toamasina, Antsirabe serta kawasan Tasik Alaotra.[25] Laluan Fianarantsoa–Côte Est menghubungkan Fianarantsoa dengan Manakara dan menyediakan hubungan penting bagi beberapa komuniti yang sukar dicapai melalui jalan raya.

Lapangan Terbang Antarabangsa Ivato di Antananarivo ialah pintu masuk udara utama. Lapangan terbang antarabangsa di Nosy Be menyediakan perkhidmatan kepada pusat pelancongan di barat laut; kedua-duanya dikendalikan oleh Ravinala Airports.[26] Pelabuhan Toamasina mengendalikan bahagian terbesar perdagangan laut negara, diikuti pelabuhan Mahajanga, Toliara, Antsiranana dan Ehoala.[19]

Akses kepada elektrik, air bersih, sanitasi dan internet kekal tidak sekata, khususnya di luar bandar. Kekurangan pelaburan, kerugian teknikal, kebergantungan pada bahan api import dan kerosakan akibat cuaca ekstrem menjejaskan kebolehpercayaan bekalan tenaga. Gangguan elektrik dan air menjadi antara pencetus tunjuk perasaan kebangsaan pada 2025.[10]

Demografi

[sunting | sunting sumber]
Dataran Andohalo dan kawasan bandar Antananarivo
Kawasan Andohalo di Antananarivo, bandar terbesar Madagaskar

Penduduk dan penempatan

[sunting | sunting sumber]

Banci 2018 merekodkan 25,674,196 penduduk, berbanding kira-kira 12.2 juta dalam banci 1993. Kadar pertumbuhan purata tahunan antara kedua-dua banci ialah 3.01 peratus. Sebanyak 80.7 peratus penduduk pada 2018 tinggal di luar bandar, dan umur penengah ialah sekitar 18 tahun.[5] Pertumbuhan pesat menghasilkan penduduk yang muda serta meningkatkan permintaan terhadap sekolah, pekerjaan, perumahan dan perkhidmatan kesihatan.

Kepadatan penduduk tertinggi terdapat di tanah tinggi tengah, khususnya di sekitar Antananarivo dan Antsirabe, serta di beberapa kawasan pertanian dan pantai timur. Bahagian barat dan selatan lebih jarang penduduknya. Antananarivo mendominasi sistem bandar negara, sementara Toamasina ialah pelabuhan dan pusat perindustrian utama. Bandar lain termasuk Antsirabe, Mahajanga, Fianarantsoa, Toliara dan Antsiranana.

Penduduk Madagaskar biasanya dirujuk secara kolektif sebagai orang Malagasi, tetapi terdiri daripada pelbagai kelompok serantau dan budaya. Antara kelompok terbesar ialah Merina, Betsimisaraka, Betsileo, Tsimihety, Sakalava, Antandroy, Tanala dan Antaimoro. Pengelasan ini mencerminkan sejarah politik, dialek, wilayah dan amalan budaya; sempadan antara kelompok tidak semestinya tetap.[15]

Bahasa

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Malagasi ialah bahasa kebangsaan dan bahasa utama kebanyakan penduduk. Bahasa ini tergolong dalam kelompok Barito Tenggara dalam rumpun Austronesia dan paling rapat dengan bahasa Ma'anyan di selatan Borneo.[27] Sejarah hubungan dengan masyarakat Afrika dan jaringan perdagangan Lautan Hindi turut tercermin dalam kosa katanya.

Ragam Malagasi lazimnya dibahagikan kepada kelompok timur dan barat. Dialek Merina menjadi asas utama bahasa baku yang digunakan dalam pentadbiran dan pendidikan. Perlembagaan 2010 menetapkan bahasa Malagasi sebagai bahasa kebangsaan serta bahasa Malagasi dan Perancis sebagai bahasa rasmi.[1]

Bahasa Perancis digunakan secara meluas dalam pentadbiran, pendidikan tinggi, perniagaan dan hubungan antarabangsa, tetapi tahap penguasaannya berbeza mengikut pendidikan dan kawasan. Bahasa lain yang digunakan oleh komuniti tertentu termasuk bahasa Komoro, Gujarat, Hindi, Mandarin dan Arab.

Agama

[sunting | sunting sumber]

Kebebasan beragama dijamin oleh perlembagaan. Menurut anggaran Pew Research Center bagi 2020, kira-kira 74.2 peratus penduduk beragama Kristian, 1.2 peratus beragama Islam dan 22.3 peratus tidak bergabung dengan agama tertentu; bakinya menganut agama lain.[28] Angka berbeza antara sumber kerana kepercayaan nenek moyang sering diamalkan serentak dengan agama Kristian atau Islam.

Gereja Protestan dan Gereja Katolik ialah tradisi Kristian terbesar. Kepercayaan tempatan menekankan hubungan antara yang hidup dengan nenek moyang (Malagasi: razana), larangan adat (Malagasi: fady) dan upacara tertentu seperti famadihana, iaitu pengebumian semula atau pembalutan semula jenazah dalam sesetengah komuniti tanah tinggi. Islam mempunyai sejarah panjang di pantai barat laut dan tenggara melalui perdagangan Lautan Hindi.

Kesihatan dan pendidikan

[sunting | sunting sumber]

Sistem kesihatan terdiri daripada kemudahan awam, swasta dan berasaskan agama, tetapi kekurangan petugas, ubat, peralatan dan pengangkutan mengehadkan akses di kawasan luar bandar. Penyakit berjangkit, kekurangan zat makanan ibu dan kanak-kanak serta kematian berkaitan kehamilan kekal sebagai cabaran. Jangka hayat ketika lahir dianggarkan 63.6 tahun bagi 2023.[8]

Pendidikan rendah secara rasmi diwajibkan, tetapi kehadiran dan kadar tamat sekolah dipengaruhi oleh kemiskinan, jarak ke sekolah, bencana alam dan kekurangan guru. Bahasa Malagasi dan Perancis memainkan peranan utama sebagai bahasa pengantar. UNDP menganggarkan jangkaan tempoh persekolahan 9.1 tahun dan purata tempoh persekolahan penduduk dewasa 4.6 tahun bagi 2023.[8]

Institusi pendidikan tinggi utama termasuk Universiti Antananarivo, Universiti Toamasina, Universiti Fianarantsoa, Universiti Mahajanga, Universiti Toliara dan Universiti Antsiranana.

Kebudayaan

[sunting | sunting sumber]
Pemuzik Malagasi memainkan valiha dan gitar
Pemuzik Malagasi memainkan valiha dan gitar

Kebudayaan Malagasi memadukan warisan Austronesia dan Afrika dengan pengaruh Arab, Asia Selatan dan Eropah. Konsep hubungan kekeluargaan, penghormatan kepada nenek moyang, tanah asal (Malagasi: tanindrazana) dan larangan adat membentuk banyak aspek kehidupan sosial. Rumah tradisional, teknik pertanian, muzik dan upacara berbeza mengikut wilayah.

Kabary, seni pidato rasmi yang menggunakan peribahasa, metafora dan susunan ucapan tertentu, diamalkan dalam majlis awam, perkahwinan, pengebumian dan perundingan. UNESCO memasukkannya ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tak Ketara Kemanusiaan pada 2021.[29]

Muzik tradisional menggunakan alat seperti valiha, sejenis sitar tiub buluh, dan berkembang dalam genre serantau termasuk hira gasy, salegy dan tsapiky. Sastera lisan kaya dengan peribahasa, cerita rakyat dan puisi, manakala tradisi tulisan moden berkembang dalam bahasa Malagasi dan Perancis.

Makanan ruji ialah nasi, biasanya dimakan bersama lauk sayur, daging atau ikan yang dikenali sebagai laoka. Hidangan dan kaedah memasak mencerminkan hasil tempatan serta pertukaran sejarah di Lautan Hindi.

Bangunan diraja dan perkarangan berbatu di Ambohimanga
Bukit Diraja Ambohimanga, bekas pusat pemerintahan dan tapak suci Merina

Warisan binaan yang paling penting termasuk Bukit Diraja Ambohimanga, bekas pusat diraja dan tapak suci yang melambangkan identiti budaya serta penghormatan kepada nenek moyang. Tapak itu disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 2001.[30]

Sukan popular termasuk bola sepak, ragbi dan bola keranjang, sementara gusti tradisional moraingy diamalkan di beberapa kawasan pesisir.

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 4 5 6 "Constitution de la Quatrième République" (PDF) (dalam bahasa Perancis). Kerajaan Madagaskar. 11 Disember 2010. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  2. 1 2 3 4 "Décision n°09-HCC/D3 du 28 mai 2026" (dalam bahasa Perancis). Haute Cour Constitutionnelle de Madagascar. 28 Mei 2026. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  3. 1 2 3 4 "Nomination du Premier Ministre – 15 mars 2026" (dalam bahasa Perancis). Primature de Madagascar. 15 Mac 2026. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  4. 1 2 "World Population Dashboard: Madagascar". Tabung Penduduk Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  5. 1 2 3 "Résultats définitifs du troisième Recensement général de la population et de l'habitation" (dalam bahasa Perancis). Institut national de la statistique de Madagascar. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  6. 1 2 3 4 5 "Madagascar: IMF DataMapper". Tabung Kewangan Antarabangsa. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  7. 1 2 3 4 5 "Madagascar Poverty Assessment: Navigating Two Decades of High Poverty and Charting a Course for Change". Bank Dunia. Februari 2024. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  8. 1 2 3 4 "Human Development Report 2025: Table 1, Human Development Index and its components" (PDF). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 2025. m/s. 274–277. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  9. 1 2 3 "Rainforests of the Atsinanana". Pusat Warisan Dunia UNESCO. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  10. 1 2 3 4 5 "Madagascar military ruler Randrianirina sworn in as president". Reuters. 17 Oktober 2025. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  11. 1 2 "World Lemur Day: Reflecting on progress and the path ahead for SOS Lemurs". Kesatuan Antarabangsa untuk Pemuliharaan Alam. 24 Oktober 2025. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  12. ↑ Mitchell, Peter (2019). "Settling Madagascar: when did people first colonise the world's largest island?". The Journal of Island and Coastal Archaeology. doi:10.1080/15564894.2019.1582567. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  13. ↑ "Genomic landscape of human diversity across Madagascar". PubMed Central. U.S. National Library of Medicine. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  14. ↑ "Southeast Asian crops provide evidence for early agriculture in Madagascar". Proceedings of the National Academy of Sciences. 2016. doi:10.1073/pnas.1522714113. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  15. 1 2 3 4 5 6 Metz, Helen Chapin, penyunting (1994). "Madagascar". Indian Ocean: Five Island Countries (PDF). Federal Research Division, Library of Congress. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  16. ↑ "Décision n°10-HCC/D3 du 14 octobre 2025 concernant la situation de vacance de la Présidence de la République" (dalam bahasa Perancis). Haute Cour Constitutionnelle de Madagascar. 14 Oktober 2025. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  17. ↑ "Décision n°16-HCC/D3 du 18 novembre 2025" (dalam bahasa Perancis). Haute Cour Constitutionnelle de Madagascar. 18 November 2025. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  18. ↑ "Réserve naturelle intégrale de Tsaratanana" (dalam bahasa Perancis). Madagascar National Parks. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  19. 1 2 3 4 5 "Madagascar Country Climate and Development Report". Bank Dunia. 2024. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  20. ↑ "Loi n°2004-001 relative aux régions" (PDF) (dalam bahasa Perancis). Republik Madagaskar. 17 Jun 2004. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  21. ↑ "Loi n°2021-012 modifiant l'annexe n°01 de la Loi n°2014-020" (PDF) (dalam bahasa Perancis). Republik Madagaskar. 11 Ogos 2021. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  22. ↑ "Loi n°2023-012 modifiant l'annexe n°01 de la Loi n°2014-020" (PDF) (dalam bahasa Perancis). Republik Madagaskar. 11 Ogos 2023. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  23. ↑ "Madagascar trade profile". Pertubuhan Perdagangan Dunia. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  24. ↑ "Human Development Report 2025: Table 2, Human Development Index trends, 1990–2023" (PDF). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 2025. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  25. ↑ "Les infrastructures ferroviaires" (dalam bahasa Perancis). Madarail. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  26. ↑ "Ravinala Airports". Ravinala Airports. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  27. ↑ "The Settlement of Madagascar: What Dialects and Languages Can Tell". PubMed Central. U.S. National Library of Medicine. 2012. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  28. ↑ "Religious composition by country, 2010–2020". Pew Research Center. 9 Jun 2025. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  29. ↑ "Malagasy kabary, the Malagasy oratorical art". UNESCO. Dicapai pada 5 Ogos 2026.
  30. ↑ "Royal Hill of Ambohimanga". Pusat Warisan Dunia UNESCO. Dicapai pada 5 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Madagaskar&oldid=6920942"