Ӡ
Ӡ, ӡ (abhazsko dze, ang.: Abkhazian Dze) je bukva razširjenogo kiriličnogo alfabeta, osnova na bukvě з i upotrěbjena v abhazskom i několikyh tungusskyh jezykah. V latinskoj transliteraciji suglasno standardu ISO 9 zaměnjaje se na ź. Tuta bukva izgledaje podobno latinskoj bukvě ež (Ʒ, ʒ), ale zavisno od fonta mogut byti male razliky.
Abhazsky
[praviti | praviti izvorny kod]V abhazsky alfabet vvedl ju Pjotr Uslar v 1862 g., a hoti v pečatnom izdanju 1887 g. ona byla zaměnjena na ꚉ, ona ostala v upotrěbě do 1926 g. V periodu latinizacije jejnu rolju izpolnila najprvo latinska bukva ď, potom latinska bukva ᴣ, a od 1938 g., kogda vvedeny byl gruzinsky alfabet, gruzinska bukva ძ. S ponovnym ustanovjenjem kirilice v 1954 g. ona vrnula se v abhazsky alfabet.[1] Ona označaje zvučnu alveolarnu afrikatu [d͡z].[2]
Tungusske jezyky
[praviti | praviti izvorny kod].png)
Kromě abhazskogo, bukva ӡ strěčaje se alfabetah někojih tungusskyh jezykov, v negidalskom ona označaje zvučnu postalveolarnu afrikatu [d͡ʒ][3], v orokskom zvučny palatalny eksplosiv [ɟ][4], a v udehejskom zvučnu alveolarnu afrikatu [d͡z].[5] Ona ne je čest sučasnogo nanajskogo alfabeta, ale byla upotrěbjena v bukvaru iz 1928 g.[6]
V někojih variantah orokskogo alfabeta, a takože v nanajskom bukvaru 1928 g. takože strěčaje se variant s hačkom, Ӡ̌ ӡ̌.
Druge jezyky
[praviti | praviti izvorny kod]Bukva ӡ takože nahodila se v historičnyh alfabetah někojih kavkazskyh jezykov (kabardino-čerkessky, darginsky, lezginsky, tabasaransky, udinsky, megrelsky, svansky), iranskyh jezykov (jazgulamsky, šugnansky), a takože gagauzskogo i nganasanskogo jezykov.
Nakonec, turkolog Vasilij Vasiljevič Radlov v svojem slovniku turkijskyh narěčij v četyreh tomah, publikovanyh v lětah 1893–1911, koristaje bukvu ӡ za označenje zvučnoj alveolarnoj afrikaty [d͡z].[7]
Kodovanje
[praviti | praviti izvorny kod]| Kodovanje | Ӡ | ӡ | |
|---|---|---|---|
| Nazva v Unikodu | CYRILLIC CAPITAL LETTER ABKHASIAN DZE | CYRILLIC SMALL LETTER ABKHASIAN DZE | |
| Unikod | šestnadseterična sistema | U+04E0 | U+04E1 |
| deseterična sistema | 1248 | 1249 | |
| HTML | šestnadseterična sistema | Ӡ | ӡ |
| deseterična sistema | Ӡ | ӡ | |
| UTF-8 | D3 A0 | D3 A1 | |
Iztočniky
[praviti | praviti izvorny kod]- ↑ Бгажба, Х.С. (1967). Из истории письменности в Абхазии (na russkom). Тбилиси: Мецниереба. str. 67.
- ↑ Ager, Simon. "Abkhaz (аҧсуа бызшәа)". Omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 16 dekembra 2025.
- ↑ Ager, Simon. "Negidal (Неғида хэсэнин)". Omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 22 dekembra 2025.
- ↑ Ager, Simon. "Orok / Uilta (уйльта / ульта)". Omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 22 dekembra 2025.
- ↑ Ager, Simon. "Udege (Удиэ)". Omniglot.com (na anglijskom). Data dostupa: 22 dekembra 2025.
- ↑ Липская-Вальронд, Н.А. (1928). Боҥо битьхэ. Бури хотони [Хабаровск]: Издание Далькрайно. str. 66–67.
- ↑ Радловъ, В.В. (1893). Опытъ словаря тюркскихъ нарѣчій. Санктпетербургъ. str. 9, 13.
Vněšnje linky
[praviti | praviti izvorny kod]- "U+04E0 Cyrillic Capital Letter Abkhasian Dze". codepoints.net (na anglijskom).
- "U+04E1 Cyrillic Small Letter Abkhasian Dze". codepoints.net (na anglijskom).
| V slovjanskyh jezykah | |
|---|---|
| Staroslovjanske bukvy | |
| Neslovjanske bukvy | |
| Druge znaky | |
| Kirilične azbuky | |
| Daljše |
| Ж ← | Varianty kiriličnoj bukvy З | → И |
|---|---|---|
|
З з · З́ з́ · З̀ з̀ · З̌ з̌ · З̆ з̆ · З̑ з̑ · Ӟ ӟ · З̇ з̇ · З̊ з̊ · Ҙ ҙ · Ԅ ԅ · Ԇ ԇ · Ӡ ӡ · Ӡ̌ ӡ̌ · Ӡ̇ ӡ̇ · Ӡ̊ ӡ̊ · Z z · Ꙁ ꙁ · Ꙃ ꙃ · Ѕ ѕ · Ꙅ ꙅ · Ꚃ ꚃ · Ꚅ ꚅ · Ꚅ̆ ꚅ̆ · Ꚉ ꚉ | ||