Clogmia albipunctata
|
C'l artìcul chè 'l è scrit in
Miranduléś |
.svg){kind=small} Clogmia albipunctata | |
 la mósca di bagn | |
| Dominì: Eukaryota | |
| Rèign: Animalia | |
| Sòtrèign: Eumetazoa | |
| Superphylum: Protostomia | |
| Phylum: Arthropoda | |
| Subphylum: Tracheata | |
| Superclâsa: Hexapoda | |
| Clâsa: Insecta | |
| Sòtclâsa: Pterygota | |
| Coorte: Endopterygota | |
| Superórdin: Oligoneoptera | |
| Órdin: Diptera | |
| Sòtórdin: Nematocera | |
| Infraórdin: Psychodomorpha | |
| Famija: Psychodidae | |
| Sòtfamija: Psychodinae | |
| Tribù: Paramormiini | |
| Gènàr: Clogmia | |
| Sòrta: Clogmia albipunctata, Williston (1893) | |
La clogmia albipunctata 'l è 'n insèt dìter piculèṅ dla famìja di Psychodidae. L'è cgnusùda cuma la mósca di bagn, mósca dal canaléti o mósca parpajóla.
Uriginària dal śòni caldi e trupicàli, da i an Nuànta in avànti l'à tacâ a vìv'r anc in Európa. La s cata praticamènt in tut i cuntinènt.
Descrisiòṅ
A s trata d'n insèt dimóndi cic ch'al sumìlia dimóndi a na parpajóla, da grand al riva in gènar a èsar lung 2,2 mm, a 'l màsim sinc. Al gh'à dó anténi in cô e 'l è tut quaciâ da pēi ad culōr maròṅ/griś cun dal maci biànchi in di cantòṅ dgl'ali. Al sò mantèl a gh parmét ad pàrar via l'àqua dònca 'l è dimóndi difìcil ch'i pòsan andgàr.
Al viṿ di di pòst mój e a l'òra par tré stmani a 'l incìrca. Quànd i èṅ grand i pōlan scampàr in mèdia dódas dè in dua i armàgnan pugiâ a i mur sénsa mōv'r-as anc s'i èṅ bòṅ ad far di vōi pìcui par spustàr-as da n'atra banda. Dòp l'acupiamènt i faṅ i ōṿ in dal gir ad tri dè, da i trénta a i duśènt, lasànd-i in pòst in dua a gh'è dla matèria urgànica ch'l'è drē a marsìr cuma 'l biofilm.
L'è fàcil dònca bcar ch'la mósca chè darènt a 'l canaléti o in di bagn parchè i sò bègatèṅ i màgnan cal misćiùs ad cavìi, pèla mòrta, gras, pēi e savòṅ ch'i s càt'n in di scàrag dla dócia o di lavandèṅ.
La larva ch'la nas a 'l inìsi l'è 'd culōr śalàstar/marunsèṅ, cun dal parti négri in di dū cantòṅ, pò al bègatèṅ al dvénta sèmpar più lung e scûr. Dòp al quàrt stadi, in du la riva a i 10/12 mm, la s trasfórma in pupa par pò dar vita dòp sinc dè a 'l insèt adûlt ch'al tira avànt bvénd dl'àqua o magnànd al nètar di fiōr.
La mósca di bagn in gènar la n è minga periculóśa par 'l óm, sōl na quàlc vòlta a gh'è stâ di caś ad miàśi a livèl dal naś, dal budèli e di òrgan par pisàr. A gh'è però da dir ch'la pōl purtàr in gir al batēr acinetobacter baumannii ch'l è 'n risć p'r i pasiènt di uśdài, specialmènt a i sugèt in rianimasiòṅ.
Paràr-la via da i bagn a n è mia un quèl fàcil parchè la réśist dimóndi bèṅ a i prudót àcid, a la varachìna o a l'àqua bujènta. 'L ùnic quèl ch'a s pōl far e tgnir pulî i tub di scàrag dla dócia e dal lavandèṅ p'r almànc tré stmàni in manéra ad tiràr-ag via 'l magnàr.
Culegamènt estéran
Wikimedia Commons contiene file multimediali su Clogmia albipunctata
