УТC
УТC инглизча: Cоординатед Универсал Тиме, франсузча: темпс универсел cоордоннé; УТC Мувофиқлаштирилган универсал вақт.[1].
УТC ёрдамида дунё соат ва вақтни тартибга солади. Бошланғич вақт стандартини белгилаб беради. У 1 сония ичида 0° қуёш вақти кенглигига мос келади. Ёзги вақтга о`тишлар та'сир қилмайди. Асос сифатида Гринвич (ГМТ) вақти қабул қилинган.
Вақт ва частота узатишни бутун дунё бо'йлаб мувофиқлаштириш 1960 йил 1 январдан бошланган ҳисобланади.
УТC жорий версияси Халқаро Телекоммуникация Иттифоқи Тавсияси (ХЕИ-Р ТФ.460-6) билан белгиланади, Стандард-частота ва Вақт-сигнал эмиссияси Халқаро атом Вақти (ТАИ) га асосланган.[2].
Мувофиқлаштирилган универсал соат учун расмий қисқартириш УТC ҳисобланади. Бу қисқартириш барча тилларда бир хил қисқартириш бўлиб фойдаланилади. Халқаро электралоқа иттифоқи ва Халқаро Астрономия Иттифоқи томонидан бир мойиликда пайдо бўлди. Франсия маърузачилар („темпс Универсел cоордоннé“ учун) ТУC таклиф этилаётган вақт Инглиз маърузачилар дастлаб, („мувофиқлаштирилган универсал вақт“ учун) УТC чиқиб таклиф қилишган эди. Муросада УТC қисиқартмасини маъқул кўришди. Универсал вақт (УТ0, УТ1, УТ2, УТ1Р ва ҳоказо) вариантларининг ёритмоқ учун намунага мувофиқдур.
Вақт митақалари дунё бўйлаб УТC нинг манфий ва мусбат нисбийлиги билан ифодаланади, вақт зоналари рўйхати ҳам УТC нинг мусбат ва манфий нисбийлиги ёрдамида ифодаланади[3].
Ғарбий соат минтақаси УТC орқасида ўн икки соат бўлиб, УТC-12 фойдаланади; шарқий вақт минтақаси, назарий, ўн икки соат олдинда УТC бўлиш, УТC + 12 фойдаланади. 1995-йилда Кирибати ороли халқи ўз кунига бир неча соат олдин Австралия ўрнига қарийб 22 соат Австралия сўнг ортиқ бошлаб эмас, балки Америка кўра Австралия билан ўз сана текисланг мақсадида УТC + 14 ёрдамида бошлаш учун танлаб олди[4].
УТC кўп Интернет ва веб саҳифалар стандартларида ишлатилади. Интернет орқали компутерлар соатлар синхронлаштириш учун мўлжалланган Нетwорк Тиме Протоcол, УТC тизими ёрдамида махсус кодлар ёзилади. Компутер серверлари, онлайн хизматлар ва кўпроқ ўзига хос ҳар хил веб саҳифалар бир умумеътироф вақтдан фойдаланиш учун УТC ни ишлатишади. УТC авиацияда ҳам ишлатилади, масалан, учиш режалари ва ҳаво ҳаракатини бошқариш рухсатномаларни расмийлаштиришни учун. Об-ҳаво ва хариталар ҳамма вақт минтақаларида ва қуёшдан фойдаланиш вақти ҳақида тушунмовчиликларни олдини олиш учун УТC фойдаланилади. Халқаро космик станция ҳам бир вақт стандарт сифатида УТCдан фойдаланади[5].
Манбалар
[edit | edit source]- ↑ „Wҳй ис УТC усед ас тҳе аcронйм фор Cоординатед Универсал Тиме инстеад оф CУТ?“ (эн). НИСТ (2013-йил 20-декабр). 2015-йил 24-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 27-март.
- ↑ „Интернатионал Эартҳ Ротатион анд Референcе Сйстемс Сервиcе“ (англ.). 2014-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 25-апрел. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-08-12 санасида архивланган)
- ↑ Аллен, Стеве „УТC ис доомед“ (2011а). Қаралди: 18-июл 2011-йил.
- ↑ Аллан, Давид W.; Ашбй, Неил; Ҳодге, Cлиффорд C.. Тҳе Сcиэнcе оф Тимекеэпинг. Ҳеwлетт-Паcкард, 1997. .
- ↑ Г. Клйне, C. Неwман. „РФC 3339. Дате анд Тиме он тҳе Интернет: Тиместампс“ (эн). ИЭТФ (2002-йил 1-июл). — РФC 3339. 2011-йил 23-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31-октабр 2007.
 | Ушбу мақола чаладир. Сиз уни бойитиб, Википедияга ёрдам беришингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |