İçeriğe atla

Selçuklu Hanedanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Selçuklu Dönemi sayfasından yönlendirildi)
Selçuklu Hanedanı
آلِ سلجوق
Selçuklu Hanedanı
ÜlkeBüyük Selçuklu İmparatorluğu
Anadolu Selçuklu Devleti
Irak Selçukluları
Kirman Selçukluları
Horasan Selçukluları
Suriye Selçukluları
Kubadoğulları Emirliği
MilliyetTürkmen
Kuruluş960
KurucuSelçuk Gazi
Yıkılış1422
Son hükümdarKubadoğlu Hüseyin
Ünvan(lar)Selçuklu Sultanı, Sultan-ı Selatın (Sultanlar sultanı), Sultan-ı Azam (En büyük, en güçlü sultan)

Selçuklu Hanedanı (Eski Anadolu Türkçesi: آلِ سَلْجُوقْ, romanize: Al-i Selçuk, Türkmence: Seljukly dinastiýasy, Farsça: دودمان سلجوق, romanize: Dudman-i Selcuk), Orta Asya kökenli Oğuz Türklerinin bir kolu olan Kınık boyuna mensup bir aile.[1][2][3][4][5] Dukak'ın soyundan gelen ve Selçuk'un kurduğu Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile bir hanedan halini alan Selçuklular 11. ve 14. yüzyıllar arasında Orta Asya'nın bir bölümünü, Anadolu'yu ve Orta Doğu'yu yönetti.

Kökeni

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaşgarlı Mahmud, 1074 yılında kaleme aldığı Dîvânu Lugâti't-Türk adlı eserinde, dönemin sultanlarının (büyük ihtimalle Selçuklu sultanları[6]) Türkmenlerin Kınık boyundan geldiğini belirtmektedir:

«Oğuzlar, Türk boylarından (kababile) biridir; aynı zamanda Türkmen'dirler. Bunlar 22 bölüktür... Birincisi ve başı Kınık'tır. Zamanımızın hakanları bunlardandır...»[7]

17. yüzyıl Hiva hanı ve tarihçisi Ebulgazi Bahadır Han da Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soyağacı) adlı tarihi eserinde, Selçuklu hanedanının kurucusu Selçuk Bey'in Oğuzların Kınık boyundan geldiğini ifade etmektedir[8].

Kuruluşu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Selçuklular, Orta Doğu'da devletler kurarak 300 yıl boyunca egemen olmuş, Oğuzların Kınık boyundan Türkî bir hanedandır. Adı, hanedanın kurucusu Selçuk Bey'den gelir. Göçebe Türklerde bozkırdaki ırmakları geçiş büyük önem arzediyordu. Oğuznamede salı keşfeden kişi boyun önemli bir atası sayılmaktadır. Selçukluların kurduğu devletlerin ilki, Büyük Selçuklu Devletidir. Bu devlet daha sonra Anadolu Selçukluları, Kirman Selçukluları, Horasan Selçukluları, Suriye Selçukluları ve Irak Selçukluları devletleri olarak beşe ayrılmıştır.

Türklerin tarih boyunca kurdukları devletlerden en önemlilerinden birisi Büyük Selçuklu Devleti'dir. Selçuklular 24 Oğuz kabilesinden Kınık boyuna mensupturlar. Oğuzlar 10. yüzyılda Sir-i Derya (Seyhun) ile Hazar Denizi'nin doğusu ve Aral Gölü arasındaki bölgede yaşarken Kınık boyu da bunların arasında Sir-i Derya suyunun ağzına yakın oturmakta idi. 10. yüzyılın başında Oğuz Yabgu Devleti'ni "Yabgu" ünvanı taşıyan bir hükümdar idare etmekte idi. Selçuklu ailesinin atası olan Temir-Yalıg (Demir yaylı) lakablı Dukak (veya Dokak)'ın Müslüman olduğu rivayeti de vardır. Dandanakan Muharebesi ile Horasan'ı Gaznelilerden alacak olan Tuğrul ile Çağrı Beyler ise Mikâîl'in oğullarıdır.[9][10]

Selçuklular soyağacı

[değiştir | kaynağı değiştir]
Geniş Selçuklu Hanedanı soy ağacı

Hükümdar listesi:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dukak Bey
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Selçuk Bey
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Arslan Yabgu
 
Mikail
 
Musa Yabgu
 
Yusuf Yınal
 
Yunus
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kutalmış
 
Çağrı
 
1. Tuğrul
(1037-1063)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Süleyman
Türkiye Selçuk
 
2. Alparslan
(1063-1072)
 
Kavurd
Kirman Selçuk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
3. Melikşah
(1072-1092)
 
Tutuş
Suriye Selçuk
 
Tekiş
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5. Berkyaruk
(1094-1105)
 
8. Sencer
(1118-1157)
 
4. Mahmud
(1092-1094)
 
7. Muhammed
(1105-1118)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6. II. Melikşah
(1105)
 
9. II. Mahmud
(1118-1131)
 
12. Mesud
(1134-1152)
 
15. Süleyman Şah
(1159-1160)
 
11. I. Tuğrul
(1132-1144)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
13. III. Melikşah
(1152-1153)
 
14. II. Muhammed
(1153-1159)
 
10. Davud
(1131-1132)
 
 
 
 
 
16. Arslanşah
(1160-1176)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. II. Tuğrul
(1176-1194)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Fotoğraflar

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Concise Britannica Online Seljuq Dynasty 14 Ocak 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. article
  2. ↑ "Definition of SELJUK". www.merriam-webster.com (İngilizce). 14 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2022.
  3. ↑ Tabib, Rashid Al-Din; Ṭabīb, Rashīd al-Dīn; Faḍlallāh, Rašīd-ad-Dīn; Nishapuri, Zahir al-Din; Nīšāpūrī, Ẓahīr-ad-Dīn (2001). The History of the Seljuq Turks from the Jāmiʻ Al-tawārīkh: An Ilkhanid Adaptation of the Saljūq-nāma of Ẓahīr Al-Dīn Nīshāpūrī (İngilizce). Psychology Press. ISBN 978-0-7007-1342-4. 14 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2022.
  4. ↑ Shaw, Stanford J.; Shaw, Ezel Kural (29 Ekim 1976). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280-1808 (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29163-7. 14 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2022.
  5. ↑ Golden, Peter B. (1992). An Introduction to the History of the Turkic People. Otto Harrassowitz, Wiesbaden. p. 209
  6. ↑ D. E. Eremeyev (1971). Türklerin Etnogenezi (Rusça). Moskova: Nauka. s. 282.
  7. ↑ Kaşgarlı Mahmud. "Dîvânu Lugâti't-Türk". Türk Dil Kurumu. Erişim tarihi: 30 Eylül 2026.
  8. ↑ Ebulgazi Bahadır Han (1996). Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soy Kütüğü). Ankara: Simurg Yayınları. s. 214. Bilinmeyen parametre |hazırlayan= görmezden gelindi (yardım)
  9. ↑ Kevin Alan Brook, (2006) The Jews of Khazaria, 2nd ed. Rowman & Littlefield Publishers, Inc.
  10. ↑ D.M. Dunlop (1966) The Khazars. The Dark Ages: Jews in Christian Europe,, 711-1096, .
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Selçuklu_Hanedanı&oldid=38098328" sayfasından alınmıştır