Tanimbarezen
Tanimbarezen zijn de oorspronkelijke bewoners van de Tanimbareilanden, een eilandengroep in het zuidoosten van de Molukken. De bevolkingsgroep heeft zowel Austronesische als Melanesische wortels.
Oorsprong en identiteit
[bewerken | brontekst bewerken]De oorsprong van de Tanimbarezen kan niet tot één voorouderlijke bevolkingsgroep worden herleid. De naam Tanimbar is volgens de Indonesische historicus Aksilas Dasfordate verwant aan de lokale vormen tanempar, tanebar en tnebar, die ‘gestrand’ betekenen. Volgens deze verklaring verwijst de naam naar groepen die vanuit verschillende delen van Oost-Indonesië op de eilanden terechtkwamen. De benaming wordt zowel voor de eilandengroep als voor haar inheemse bevolking gebruikt.[1]
Archeologisch onderzoek toont aan dat de Tanimbareilanden al ongeveer 42.000 jaar geleden door mensen werden bewoond. Het is echter niet vastgesteld in hoeverre de huidige Tanimbarezen rechtstreeks van deze vroegste bewoners afstammen.[2] Genetisch onderzoek onder de huidige bevolking wijst op een samengestelde afkomst, met voorouders die verwant waren aan zowel Austronesische zeevaarders als bevolkingsgroepen uit Nieuw-Guinea. Deze vermenging maakte deel uit van verschillende migratiebewegingen door Wallacea, vooral gedurende de afgelopen 3.500 jaar.[3]
Tanimbarezen in Nederland
[bewerken | brontekst bewerken]Een deel van de Tanimbarezen in Nederland kwam in 1951 als militair van het KNIL of als gezinslid naar Nederland. Zij maakten deel uit van de ongeveer 12.500 Molukkers die dat jaar werden overgebracht en aanvankelijk in verschillende woonoorden werden gehuisvest.[4] In deze woonoorden leefden zij samen met onder anderen Ambonezen, Keiezen en Molukkers van andere eilanden. Verschillen in religie en eilandelijke herkomst leidden plaatselijk tot spanningen, waarna sommige groepen over andere woonoorden werden verdeeld.[5]
Vanaf het einde van de jaren 1950 werden verschillende Zuidoost-Molukse gemeenschappen gevormd. In 1958 kwamen gezinnen van de Kei- en Tanimbar-eilanden terecht in woonoord Donzel bij Nistelrode. Na de sluiting van het woonoord verhuisden gezinnen naar de Molukse wijk van Nistelrode of naar plaatsen als Cuijk, Zevenaar en Helmond.[6] Het grootste deel van de Molukse gemeenschap in Cuijk is van Tanimbarese afkomst.[7]
Een tweede migratieroute liep via Nederlands-Nieuw-Guinea. Rond de overdracht van het gebied aan Indonesië kwam in 1962 een kleinere groep Molukkers naar Nederland, onder wie ook gezinnen met wortels op de Tanimbar-eilanden. Een aanzienlijk deel van deze Molukse gemeenschap had voordien in en rond Merauke gewoond. Binnen de groep waren mensen werkzaam als ambtenaar, onderwijzer, hulpprediker of politiefunctionaris, of bij de katholieke missie en protestantse zending. Voormalige overheidsmedewerkers en hun gezinnen werden na aankomst aanvankelijk veelal in contractpensions ondergebracht.[5] Een deel van de Tanimbarese families vestigde zich later in Gelderland, onder meer in Arnhem en Apeldoorn.
- ↑ Aksilas Dasfordate e.a., Pamaru Muka Pamaru Belakang: Tanimbar in the Shipping Network in Eastern Indonesia in the XIX Century, 2018, pp. 641–647.
- ↑ Hendri A.F. Kaharudin e.a., Islands on the edge: 42,000-year-old occupation of the Tanimbar islands, Quaternary Science Reviews, 338 (2024).
- ↑ Gludhug A. Purnomo e.a., The genetic origins and impacts of historical Papuan migrations into Wallacea, Proceedings of the National Academy of Sciences, 121 (2024).
- ↑ Bevolking – Molukkers in Nederland. Centraal Bureau voor de Statistiek (2020). Geraadpleegd op 3 augustus 2026.
- 1 2 Henk Smeets en Fridus Steijlen (2025). In Nederland gebleven: De geschiedenis van Molukkers 1951–2025. Walburg Pers. ISBN 9789464564396.
- ↑ Gineke van der Ree, Zuid-Oost Molukkers in Nistelrode. Brabants Historisch Informatie Centrum (2 juli 2021). Geraadpleegd op 3 augustus 2026.
- ↑ #17: Lelemuku, De Orchidee van Tanimbar. The Moluksewijken Podcast (16 december 2022). Geraadpleegd op 3 augustus 2026.
