Richard Hakluyt
| Richard Hakluyt | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Gebrandschilder glas met de afbeelding van Richard Hakluyt in de kathedraal van Bristol | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 1553 | |||
| Geboorteplaats | Hereford of Londen (Engeland | |||
| Overlijdensdatum | 23 november 1616 | |||
| Overlijdensplaats | Londen (Engeland) | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Opleiding gevolgd aan | Christ Church, Universiteit van Oxford | |||
| Beroep | Priester, schrijver, vertaler | |||
| Oriënterende gegevens | ||||
| Jaren actief | 1580-1609 | |||
| Werken | ||||
| Stroming(en) | renaissance-humanisme | |||
| Bekende werken | The Principall Navigations, Voiages and Discoveries of the English Nation | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Werken in collectie | Art Institute of Chicago | |||
| Handtekening | ||||
 | ||||
| ||||
Richard Hakluyt (Hereford of Londen, 1553 – Londen, 23 november 1616) een Engelse schrijver en priester van de Anglicaanse kerk. Hij staat vooral bekend vanwege zijn aanhoudende bevordering van overzeese expansie van Elizabethaans Engeland, met name in Noord-Amerika.[1]
Biografie
[bewerken | brontekst bewerken]Vroege jaren
[bewerken | brontekst bewerken]De vader van Richard Hakluyt overleed toen zijn zoon nog maar vijf jaar oud was en hij kwam vervolgens onder de voogdij van een neef die ook Richard Hakluyt heette. Al in zijn tienerjaren kreeg hij grote interesse voor geografie na een bezoek te hebben gebracht aan de Middle Temple, waar zijn neef hem vertelde over de recente ontdekkingen om dat soort kennis en kunde uit te oefenen. Hij kreeg zijn scholing aan de Westminster School en begon in 1570 met studeren aan het college van Christ Church aan de Universiteit van Oxford. Hakluyt rondde zijn studie in 1577 af. Nog voor 1580 ontving hij zijn wijding tot priester.[1]
Koloniale studies
[bewerken | brontekst bewerken]Hakluyt vond het belangrijk om kennis te maken met de belangrijkste kapiteins, handelaren en zeelieden van Engeland en stelde zich tevens in contact met de Vlaamse cartografen Abraham Ortelius en Gerard Mercator met wie hij contact had over kosmografische vraagstukken. Voor vooraanstaande politici als Francis Walsingham en Robert Cecil diende hij als belangrijk adviseur. Hij was voorstander van een verdere verkenning van Noord-Amerika, waarbij tevens gezocht kon worden naar de Noordwestelijke Doorvaart. Daarnaast was hij ook voorstander van het stichten van een "plantage" om de nationale handel en het nationale welzijn te bevorderen. Hakluyt werkte deze ideeën verder uit in zijn allereerste publicatie, Divers Voyages Touching the Discouerie of America (1582).[1]
Walsingham stuurde hem in 1583 naar Parijs om aldaar als kapelaan te dienen bij ambassadeur Edward Strafford. Daar werkte tevens als inlichtingenofficier en verzamelde hij informatie over de bonthandel in Canada en de ondernemingen van Frankrijk in Noord-Amerika. In 1584 schreef Hakluyt een rapport over de voordelen van het starten van een kolonie in Virginia. Koningin Elizabeth I beloonde hem hiervoor met een ambt in de kathedraal van Bristol, maar ze zou het plan niet steunen.[1]
In 1588 keerde Hakluyt terug naar Londen. Na de uitbraak van de oorlog met Spanje begon hij te werken aan een project waar hij al langere tijd zijn zinnen op had gezet. Dit was The Principall Navigations, Voiages and Discoveries of the English Nation, dat door zijn wetenschappelijke grondigheid en volledigheid alle tot dan toe verschenen geografische literatuur overtrof. De eerste editie, dat in één deel uitkwam, verscheen in 1589. Tussen 1598 en 1600 verscheen in drie delen een sterk uitgebreide tweede editie.
Een ander initiatief van Hakluyt om de Noord-Amerikaanse ambities van de Engelsen te ondersteunen, was het publiceren van Engelse reisverslagen in verschillende talen, te beginnen met Thomas Harriots A Briefe and True Report of the New Found Land of Virginia (1588).[2] Daarvoor leverde hij het nodige materiaal aan de prentenmaker-uitgever Theodoor de Bry, waaronder de illustraties van John White. Het eerste deel van de collectie werd een succes en Hakluyt werkte ook mee aan het tweede deel over Florida, maar toen hij merkte dat zijn invloed op de reeks begon te tanen, haakte hij af.[3]
Hakluyt verstrekte informatie aan de pas opgerichte Britse Oost-Indische Compagnie, bleef belangstelling tonen voor het kolonisatieproject in Noord-Amerika en was een van de belangrijkste initiatiefnemers van het verzoekschrift aan de kroon om kolonisatievergunningen voor Virginia in 1606. Hij overwoog op een gegeven moment zelfs een reis naar de kolonie.[1] De Oost-Indische Compagnie gaf aan Hakluyt de opdracht om het Mare liberum van Hugo de Groot naar het Engels te vertalen en deze vertaling gebruikte de compagnie in haar onderhandelingen met de Vereenigde Oostindische Compagnie over de Indische Oceaan.[4] Er wordt beweerd dat de inkomsten van de Oost-Indische Compagnie met 20.000 pond zijn gestegen dankzij een studie van Hakluyts Voyages.[1]
In juli 1616 doopte de Engelse ontdekkingsreiziger William Baffin, die op zoek was naar de Noordwestelijke Doorvaart, een eiland op 78 graden noorderbreedte naar Hakluyt: "Hakluits Ile". Vier maanden later, op 23 november 1616, overleed Hakluyt. Drie dagen later werd hij begraven in Westminster Abbey.[5]
Nalatenschap
[bewerken | brontekst bewerken]In 1846 werd de Hakluyt Society opgericht, een vereniging die zeldzame niet-gepubliceerde reisverslagen publiceert. Zij vernoemden zich naar Richard Hakluyt.[6] Ook Hakluyt & Company vernoemde zich naar de zestiende-eeuwse schrijver
Geselecteerde bibliografie
[bewerken | brontekst bewerken]- Divers Voyages Touching the Discouerie of America (1582)
- A Particuler Discourse Concerninge the Greate Necessitie and Manifolde Commodyties That Are Like to Growe to This Realme of Englande by the Westerne Discoueries Lately Attempted (1584)
- The Principall Navigations, Voiages and Discoveries of the English Nation (1589)
- 1 2 3 4 5 6 (en) Richard Hakluyt. Encyclopaedia Brittannica. Geraadpleegd op 24 april 2026.
- ↑ (en) van Groesen, Michiel (2008). The Representations of the Overseas World in the De Bry Collection of Voyages (1590-1634). BRILL, p. 112. ISBN 978-90-04-16449-9.
- ↑ (en) van Groesen, Michiel (2008). The Representations of the Overseas World in the De Bry Collection of Voyages (1590-1634). BRILL, p. 113-116. ISBN 978-90-04-16449-9.
- ↑ Richard Blakemore, Vijanden van iedereen: De opkomst en de ondergang van piraterij, vert. Wilma Paalman en Willem van Paassen (Amsterdam 2024) 171.
- ↑ (en) "Richard Hakluyt (1552–1616) - Encyclopedia Virginia", Encyclopedia Virginia. Gearchiveerd op 30 maart 2026. Geraadpleegd op 25 april 2026.
- ↑ (en) The history of the Hakluyt Society, publisher of records of exploration and navigation. The Hakluyt Society (23 juni 2019). Geraadpleegd op 25 april 2026.