Poliomyelitis
| Named after | Jakob Heine, Karl Oskar Medin  |
|---|---|
| Has cause | poliovirus |
| Has effect | Otter Valley polio epidemic, 1916 polio epidemic |
| Health specialty | infectious diseases, neurology, orthopedics |
| Medical examination | physical examination, viral culture, serological test |
| Disease transmission process | fecal–oral route, contact transmission |
| Anatomical location | peripheral nervous system |
| Hashtag | polio |
| Has natural reservoir | kam |
| ICD-9-CM | 045, 045.9, 045.92, 045.90 |
| ICPC 2 ID | N70 |
Poliomyelitis (Poh-lee-oh-MY-LY-tiss), shi donyi polio ro kasarrataro, shi kasuwa donyi kwasuwa poliobe suwudin ma.[1] Kashi 75% kasuwa ye dǝ alamaram nza bawo;[2] alamaram gana laa tuwondin ma dǝ suronzan throat zau-a kuru fever-a mbeji; loktu laa lan alama’a zauro zauro tuwondin misallo kəla sərən, dawu təmtəgə, kuru paresthesia.[3][3] Alama’a anyi suro mawu fal au indiyen kojin. Alama donyi zauro nguwu ba ma dǝ shima paralysis donyi abadanro, kuru kǝrmu donyi zauro zauro waljiya.[1] Ngawo saa kadayen, post-polio syndrome də wajin, hangal hangal lan muscle ye duno bajin futu kam dəye loktu kwasuwa dəye sətana yeyi.[2]
Poliodə adamganalan bas wakajin.[1] Shidə zauro kwasuwa suwudin, kuru kamlan kamro tartəyin futu fecal-oral transmissionben[1][6] (misallo nəlewa ba, au kəmbu au nji feces adamganabeye bannazədə), au diwal oral-oralben. Sandi donyi kasuwadǝ sǝtanadǝ raksa kasuwadǝga magǝ arakkǝro tarzayin alamaramnzǝ ba yaye. Kwasuwadə raktə asutin virusdə suro fecesben təbandin au antibodies shiro antibodies suro buben təbandin.[1]
Poliomyelitis də saa duwu kadaro mbeji, kuru fotowa kwasuwadəye suro nzundu kureyen mbeji.[1] Kwasuwadə buro salakkin kurunma Nasarabe Michael Underwoodbe suro saa 1789ben asuwono,[1][7] kuru kwasuwa shiga suwudində buro salakkin suro saa 1909ben asuwono kurunma Austriabe Karl Landsteinerbe.[8][9] Kasuwa kura-kura dareram karnu kən 19th lan Europe-a United States-a lan badiwono,[1] kuru karnu kən 20th lan, kasuwa duli ganaye zauro hangal gojinma falro wallono.[10] Ngawo kalimi poliobe suro saa 1950sben tuwudənaben, nəmngəwu poliobedə zauro fulutəna.[1] Kəntawu October saa 2023 lan, Pakistan-a Afghanistan-a basdə shima kwasuwa polio karaabe (WPV) dəga suwudin.[11]
Sa kwasuwadə fəlejiya, kurun laa taganasbe bawo.[3] Kwasuwadə kalimi poliobedəye sha dapcin, kuru dose kada məradətəna kəla kənənga sammason nzəliwo nankaro.[3] Kalimi poliobe jili indi mbeji; kalimi poliobe liwularo təkənadə (IPV) poliovirus faidatinbadə-a kuru kalimi poliobe cilan təkkənadə-a (OPV) suronzən virus rowotəbe duno'a (lawuzəna) mbeji.[1] Kalimi jili indiso faidatəlan, nəmngəwu kwasuwa polio karabedə fulutəna misallo kasuwa 350,000 suro saa 1988ben[3] səta kasuwa 30 tawattəgəna suro saa 2022ben, lardəwa yakkə baslan dazəna.[12] Loktu gana laa lan, OPV adabedə raksə awo shiro virulent gultindəro waljin. Kalimi ciye ngalwotəgəna doni nəmkalkal geneticbe ngəla'a (nOPV2) tətandəna kuru shadanzə kamil-a nəmngalwo-a karapka nəlewa dunyabeye suro kəntagə December saa 2023yen co.[13][14]
Loktu: minti 3-a second 18-a.3:18Subtitles mbeji.CC Bidiyo kasarrata kəla polioben (Ruwo) Alama-a kuru alama-a Jaza kasuwa poliovirusbe suro nduliben Jaza Nǝmngǝwu lamarrabe[1] Alama kwasuwabe ba 72% Kasuwa gana 24% Aseptic donyi kǝrǝnna gǝnyi kasuwa kǝrǝnbe kashi 1-5% Kasuwa donyi 0.1-0.5% — Polio shila karerebedə 79% kasuwa paralyticbe — Polio shiro bulbospinal gultində kashi 19% kasuwa paralyticbe — Bulbar polio 2% kasuwa donyi paralyticbe Kalima "poliomyelitis" də shilan faidatə kwasuwa do kwasuwa poliobe yakkədəye suwudin dəga asutin. Kasuwa indi donyi polio ye bayan tin: kasuwa gana donyi zar tiyiye (CNS) lan bawo, loktu laan shiro abortive poliomyelitis gultin, kuru kasuwa kura donyi CNS lan bowotin ma, shi donyi paralytic au nonparalytic.[15] Am kurawa də sandima alamaram kwasuwabe sorin, alamaram zauro zauye mbeji, nduli kozənaro.[1]
Am donyi tiyi nza lan awo kasuwa kǝriwujin ma dǝ, kasuwa poliovirus ye dǝ alamaram nzǝ bawo. Kashi 25% lan, kasuwa dǝ alamaram gana laa suwudin, suronzan gǝrǝm zau-a kuru kawudo gana-a mbeji.[3][5] Alama’a anyi loktu ganaro kuru suro mawu fal au indiyen ngawotə cotto wajin.[1][3]
Suro kasuwa kashi falyen virusdə raksə nasha suroyelan cizə nizam zar tiyiye (CNS) ro lejin.[1] Kam donyi CNS lan faidatin ma du, nonparalytic aseptic meningitis lan tuwandin, alamaram kǝla sǝrǝn, dawu, ngawo, suro zau, kawudo, luwata, suro zau, nǝm duno ba, kuru gǝratǝ. Suro kasuwa 1,000 yen fal səta uwuro saadənadə kwasuwa paralyticbero waljin, shilan tiyidə duno ba, floppy kuru kaltəgə ba, kuru, dareramlan, cotto paralyzed; shi yanayi adǝ shiro paralysis gultin.[19] Nəm duno ba də nguwusoro shilan kara, amma nguwusoro muscle kəlaye-a, dawuye-a, diaphragm-a lan kara.[1] Na donyi paralysisbe dǝro wumiya, poliomyelitis donyi shila karerebe, bulbar, awu bulbospinal ro yakkata. Am donyi paralysis lan tuwandin ma dǝ, kate kashi 2 a 10 lan bazayin, dalil donyi paralysis dǝye tiyi yintǝye dǝga lejin.[3]
Encephalitis, kasuwa do tissue kǝrǝnbe kǝlanzǝn, raksǝ loktu gana laan wajin, kuru ngǝwusoro tiwallaro dajin. Shima