Conservadorismo

Conservadorismo
Instancia de filosofía social filosofía política  Subclase de ideoloxía política  Composto por conservadorismo liberal conservadorismo cultural conservadorismo social conservadorismo paternalista conservadorismo progresista tradicionalismo conservadorismo fiscal conservadorismo nacionalista conservadorismo libertario conservadorismo de valores  Aspecto de dereita política  Parcialmente coincidente con conservadorismo  Oposto a progresismo
Implicados  Persoas relevantes Edmund Burke (1790) Louis de Bonald Justus Möser Joseph de Maistre Michael Oakeshott Friedrich von Gentz  Inventor/a ou descubridor/a Edmund Burke
Códigos e identificadores Freebase /m/01yqp
Fontes e ligazóns  Descrito pola fonte Encyclopedia of Political Theory pp. 283-287 The Nuttall Encyclopædia Red Blue Translator
Wikidata G:Commons C:Commons

Edmund Burke, pai filosófico do conservadorismo e escritor romántico.

O conservadorismo é unha filosofía política e social que defende o mantemento das institucións sociais tradicionais no contexto da cultura e da civilización. En filosofía política, denomínase conservadorismo en sentido amplo ao conxunto de doutrinas e movementos políticos que favorecen o uso do poder político ou a forza do Estado para conservar ou restaurar tradicións —crenzas ou costumes— dun pobo ou nación, que poden ser de tipo relixiosas, culturais ou políticas. Nestes casos o termo conservadorismo é entendido como un tradicionalismo en política ou manter intacto unha orde política presente ou como reaccionarismo ou restauración dunha orde política perdida.

No espectro político, pola valoración favorable que os conservadores teñen da orde xerárquica e da desigualdade social con frecuencia considérase que están dentro da dereita política, con todo tamén poden atoparse, en menor medida, conservadores na esquerda política.

Segundo algunhas definicións, os conservadores procuraron varias veces preservar as institucións, incluíndo a relixión, a monarquía, o goberno parlamentario, os dereitos de propiedade e a xerarquía social, salientando a estabilidade e a continuidade, mentres que os elementos máis extremos chamados reaccionarios opóñense ó modernismo e buscan unha volta á "maneira como eran as cousas".

O primeiro uso estabelecido do termo nun contexto político orixinouse con François-René de Chateaubriand en 1818, durante o período de restauración borbónica que procurou reverter as políticas da Revolución Francesa. O termo, historicamente asociado coa política de dereita, dende entón foi usado para describir unha ampla gama de puntos de vista.

Non hai un único conxunto de políticas que sexan universalmente consideradas como conservadoras, porque o significado de conservadorismo depende do que é considerado tradicional nun determinado lugar e tempo. Deste xeito, conservadores de diferentes partes do mundo, cada un mantendo as súas respectivas tradicións, poden discordar nunha ampla gama de cuestións. Edmund Burke, un político do século XVIII que se opuxo á Revolución Francesa, mais apoiou a Revolución Americana, é acreditado como un dos principais teóricos do conservadorismo na Gran Bretaña da década de 1790. De acordo con Quintin Hogg, Presidente do Partido Conservador británico (Partido Conservador) en 1959, "o conservadorismo non é tanto unha filosofía senón unha actitude, unha forza constante, desempeñando unha función intemporal no desenvolvemento dunha sociedade libre e correspondente a unha esixencia profunda e permanente da propia natureza humana". En contraste coa definición de conservadorismo baseada na tradición, teóricos políticos como Corey Robin definen o conservadorismo principalmente en termos dunha defensa xeral da desigualdade social e económica. Nesa perspectiva, o conservadorismo é menos unha tentativa de defender as institucións tradicionais e máis "unha meditación sobre, e unha interpretación teórica, da experiencia sentida de ter poder, velo ameazado e tentar recuperalo".

Crenzas e principios

Os estudosos tentaron definir o conservadorismo como un conxunto de crenzas ou principios. Andrew Heywood sostén que as cinco crenzas centrais do conservadorismo son a tradición, a imperfección humana, a sociedade orgánica, a autoridade/xerarquía e a propiedade. Russell Kirk desenvolveu cinco canons de conservadorismo en The Conservative Mind (1953):

• A crenza nunha orde transcendente, que Kirk describe como baseada na tradición, a revelación divina ou a lei natural;
• Un afecto pola «variedade e o misterio» da existencia humana;
• Unha convicción de que a sociedade require ordes e clases que salienten as distincións naturais;
• A crenza de que a propiedade e a liberdade están estreitamente vinculadas;
• Unha fe no costume, a convención, e a prescrición, e un recoñecemento de que a innovación debe estar ligada ás tradicións e costumes existentes, o que implica un respecto polo valor político da prudencia.

Algúns politicólogos, como Samuel P. Huntington, consideraron que o conservadorismo é situacional. Segundo esta definición, considérase que os conservadores defenden as institucións establecidas do seu tempo. Segundo Quintin Hogg, presidente do Partido Conservador británico en 1959: «O conservadorismo non é tanto unha filosofía como unha actitude, unha forza constante, que desempeña unha función intemporal no desenvolvemento dunha sociedade libre, e que corresponde a unha esixencia profunda e permanente da propia natureza humana.» O conservadorismo utilízase a miúdo como termo xenérico para describir un «punto de vista de dereitas que ocupa o espectro político entre o liberalismo [clásico] e o fascismo».

Noël O'Sullivan cualificou o conservadorismo de «filosofía da imperfección humana», que reflicte entre os seus partidarios unha visión negativa da natureza humana e pesimismo sobre a posibilidade de mellorala mediante plans «utópicos». Thomas Hobbes, o «padriño intelectual da dereita realista», sostiña que o estado de natureza para os humanos era «pobre, desagradable, bruto e breve», e requiría unha autoridade centralizada con soberanía real para garantir lei e orde. Edmund Burke, a miúdo chamado o pai do conservadorismo moderno, cría que os seres humanos están impregnados de pecado orixinal e que, por tanto, a sociedade necesita institucións tradicionais, como unha igrexa establecida e unha aristocracia terratenente, para funcionar.

Tradición

A pesar da falta dunha definición universal, pódense recoñecer certos temas comúns a todo o pensamento conservador. Segundo Michael Oakeshott:

Ser conservador [...] é preferir o familiar ao descoñecido, preferir o probado ao non probado, os feitos ao misterio, o real ao posible, o limitado ao ilimitado, o próximo ao distante, o suficiente ao superabundante, o conveniente ao perfecto, a risa presente á dita utópica.

Este tradicionalismo pode ser un reflexo da confianza en métodos de organización social probados polo tempo, que dan «votos aos mortos». As tradicións tamén poden estar impregnadas dun sentido de identidade.

Xerarquía

En contraste coa definición do conservadorismo baseada na tradición, algúns teóricos políticos de esquerdas como Corey Robin definen o conservadorismo principalmente en termos dunha defensa xeral da desigualdade social e económica. Desde esta perspectiva, o conservadorismo é menos un intento de defender institucións antigas e máis "unha meditación sobre -e unha interpretación teórica- da experiencia sentida de ter o poder, velo ameazado e tentar recuperalo". Noutra ocasión, Robin defende unha relación máis complexa:

O conservadorismo defende as xerarquías establecidas, pero tamén as teme. Ve na súa seguridade no poder a fonte da corrupción, a decadencia e o declive. Os réximes gobernantes necesitan algún tipo de irritante, un gran de area na ostra, para reactivar os seus poderes latentes, para exercitar os seus músculos atrofiados, para facer as súas perlas.

En Conservatism: A Rediscovery (2022), o filósofo político Yoram Hazony sostén que, nunha comunidade conservadora tradicional, os membros teñen importancia e influencia na medida en que son honrados dentro da xerarquía social, o que inclúe factores como a idade, a experiencia e a sabedoría.Os conservadores adoitan glorificar as xerarquías, como demostra un aforismo do filósofo conservador Nicolás Gómez Dávila: «As xerarquías son celestiais. No inferno todos son iguais». A palabra xerarquía ten raíces relixiosas e tradúcese como «goberno dun sumo sacerdote».

Autoridade

A autoridade é un principio básico do conservadorismo. Máis concretamente, os conservadores tenden a crer na autoridade tradicional. Segundo Max Weber, esta forma de autoridade «descansa nunha crenza establecida na santidade das tradicións inmemoriais e na lexitimidade de quen exercen a autoridade baixo elas». Alexandre Kojève distingue entre dúas formas diferentes de autoridade tradicional:

• A autoridade do pai, representada polos pais reais e os pais conceptuais, como os sacerdotes e os monarcas.
• A autoridade do amo, representada polos aristócratas e os xefes militares.

Robert Nisbet recoñece que o declive da autoridade tradicional no mundo moderno está en parte relacionado co retroceso de antigas institucións como o gremio, a orde, a parroquia e a familia-institucións que antes actuaban como intermediarias entre o Estado e o individuo. Hannah Arendt sostén que o mundo moderno sofre unha crise existencial cunha «dramática quebra de todas as autoridades tradicionais», necesarias para a continuidade dunha civilización establecida.

Orixes

Malia que os conservadores ás veces reivindican filósofos tan antigos como Aristóteles e Cicerón como seus devanceiros, o primeiro teórico político moderno explicitamente conservador é xeralmente considerado Edmund Burke. Burke foi secretario privado de marqués de Rockingham e panfletista oficial da rama Rockingham do partido whig, que xunto cos torys, eran os conservadores do Reino Unido de finais do século XVIII.

Edmund Burke (1729–1797)

As opinións de Burke eran unha mestura de conservadorismo e republicanismo. Apoiou a Revolución Americana de 1775-1783, pero aborrecía a violencia da Revolución Francesa de 1789-1799. Aceptaba os ideais conservadores de propiedade privada e a economía de Adam Smith, pero pensaba que o capitalismo debía permanecer subordinado á ética social conservadora e que a clase empresarial debía estar subordinada á aristocracia. Insistía nas normas de honra derivadas da tradición aristocrática medieval e vía á aristocracia como os líderes naturais da nación. Iso implicaba limitar os poderes da Coroa, xa que consideraba que as institucións do Parlamento estaban mellor informadas que as comisións nomeadas polo executivo. Era partidario dunha Igrexa establecida, pero permitía certo grao de tolerancia relixiosa. En última instancia, Burke xustificaba a orde social baseándose na tradición: a tradición representaba a sabedoría da especie, e valoraba a comunidade e a harmonía social por encima das reformas sociais.

Joseph de Maistre (1753–1821)

En 1790, cando a Revolución Francesa aínda parecía prometer unha utopía sen sangue, Burke preveu na súa obra Reflections on the Revolution in France - e non por sorte, mais por unha análise do rexeitamento da tradición e dos valores herdados - que a revolución decaería no terror e na ditadura. No seu desprezo racionalista polo pasado, el acusou ós revolucionarios de estaren destruíndo as institucións testadas polo tempo sen ningunha garantía de que poderían substituílas por algo mellor.

Outra forma de conservadorismo desenvolveuse en Francia paralelamente ao conservadorismo en Gran Bretaña. Estivo influída polas obras de filósofos da Contrailustración como Joseph de Maistre e Louis de Bonald. Moitos conservadores continentais non apoian a separación da Igrexa e o Estado, e a maioría apoia a cooperación do Estado coa Igrexa católica, como a que existira en Francia antes da Revolución. Os conservadores tamén foron os primeiros en abrazar o nacionalismo, que antes se asociaba co liberalismo e a Revolución en Francia. Outro dos primeiros conservadores franceses, François-René de Chateaubriand, propugnou un romántico contra a modernidade, contrastando o seu baleiro co «corazón cheo» da fe e a lealdade tradicionais. Noutros lugares do continente, os pensadores alemáns Justus Möser e Friedrich von Gentz criticaron a declaración dos dereitos do home e do cidadán xurdida da Revolución. Tamén se manifestaron en contra Idealistas alemáns como Adam Müller e Georg Wilhelm Friedrich Hegel, este último inspirou a seguidores tanto de esquerdas como de dereitas.

Tanto Burke como Maistre criticaban a democracia en xeral, aínda que as súas razóns diferían. Maistre era pesimista sobre a capacidade dos seres humanos para seguir normas, mentres que Burke era escéptico sobre a capacidade innata dos seres humanos para crear normas. Para Maistre, as regras tiñan unha orixe divina, mentres que Burke cría que xurdían do costume. A falta de costume para Burke, e a falta de guía divina para Maistre, significaba que a xente actuaría de formas terribles. Ambos crían tamén que a liberdade equivocada conducía ao desconcerto e á desintegración política. As súas ideas fluirían xuntas nunha corrente de conservadorismo romántico antirracionalista, pero seguirían estando separadas. Mentres que Burke estaba máis aberto á argumentación e ao desacordo, Maistre quería fe e autoridade, o que conduciu a unha corrente de pensamento máis antiliberal.

Para o conservador, as tradicións son a base de calquera actuación política e social, pois elas ofrecen ó axente algo sobre o cal a sociedade pode operar, criticar e, consecuentemente, mudar. Sendo así, é preciso respectar un principio seguro de conservación e un principio seguro de transmisión, sen excluír un principio de melloría. Ó non crer na "bondade natural do home", os conservadores consideran que son as restricións introducidas polos hábitos e tradicións que permiten o funcionamento das sociedades, polo que calquera réxime duradeiro e estable só poderá funcionar se se asenta nas tradicións.

Polo tanto, de acordo coa visión conservadora, non ten sentido elaborar proxectos universais de sociedade ideal - non só tal sociedade será inalcanzable (debido á suposta imperfección intrínseca da natureza humana), como, debido a diferentes pobos teren diferentes historias e tradicións, o modelo social máis axeitado a un pobo non será o máis apropiado a outro - criticando os revolucionarios franceses, Joseph de Maistre escribiu:

"A Constitución de 1795 (...) foi feita para o home. Ora, non existe home no mundo. Teño visto na miña vida franceses, italianos, rusos, etc., mais en canto ó homem declaro nunca o ter encontrado na miña vida"

Ou Metternich acerca da revolución napolitana:

"Un pobo que non sabe ler nin escribir, cuxa última palabra é o puñal - belo material para principios constitucionais!... A constitución inglesa é a obra de séculos... Non hai unha receita universal para constitucións.").

Variantes ideolóxicas

Conservadorismo autoritario

Véxase tamén: Ultradereita.

O rei Alexandre I de Iugoslavia e o chanceler Engelbert Dollfuss de Austria, ditadores conservadores autoritarios que foron asasinados por inimigos políticos fascistas e nazis.

O conservadorismo autoritario refírese aos réximes autocráticos que presentan a autoridade como absoluta e incuestionable. Os movementos conservadores autoritarios mostran unha forte devoción cara á relixión, a tradición e a cultura, á vez que expresan un fervente nacionalismo afín a outros movementos nacionalistas de extrema dereita. Algúns exemplos de ditadores conservadores autoritarios son o mariscal Philippe Pétain en Francia, o rexente Miklós Horthy en Hungría, o xeneral Ioannis Metaxas en Grecia, o rei Alexandre I en Iugoslavia, o primeiro ministro António de Oliveira Salazar en Portugal, o chanceler Engelbert Dollfuss en Austria, o Generalisimo Francisco Franco en España, o rei Carlos II en Romanía, e o tsar Boris III en Bulgaria.

Os movementos conservadores autoritarios destacaron na mesma época que o fascismo, co que ás veces chocou. Aínda que ambas as ideoloxías compartían valores fundamentais como o nacionalismo e tiñan inimigos comúns como o comunismo, existía un contraste entre a natureza tradicionalista e elitista do conservadorismo autoritario e a natureza revolucionaria e populista do fascismo, polo que era habitual que os réximes conservadores autoritarios reprimisen os movementos fascistas e nazis nacentes. A hostilidade entre ambas as ideoloxías queda patente na loita polo poder en Austria, que estivo marcada polo asasinato do ditador ultracatólico Engelbert Dollfuss a mans dos nazis austríacos. Así mesmo, fascistas croatas asasinaron o rei Alexandre I de Iugoslavia. En Romanía, mentres a Garda de Ferro fascista gañaba popularidade e a Alemaña nazi avanzaba na escena política europea, o rei Carlos II ordenou a execución de Corneliu Zelea Codreanu e outros fascistas romaneses de alto rango. O emperador alemán no exilio Guillerme II era inimigo de Adolf Hitler e declarou que o nazismo fíxoo avergoñarse de ser alemán por primeira vez na súa vida. O seminarista católico António de Oliveira Salazar, que foi ditador de Portugal durante 40 anos, denunciou o fascismo e o nazismo como un «cesarismo pagán» que non recoñecía límites legais, relixiosos nin morais.

O politicólogo Seymour Martin Lipset examinou a base de clase da política de extrema dereita na época 1920-1960 e escribiu:

Os movementos conservadores ou de extrema dereita xurdiron en distintos períodos da historia moderna, desde Horthyites en Hungría, o Partido Social Cristián de Dollfuss en Austria, Der Stahlhelm e outros nacionalistas na Alemaña prehitleriana, e Salazar en Portugal, até os movementos gaullistas anteriores a 1966 e os monárquicos na Francia e Italia contemporáneas. Os extremistas de dereita son conservadores, non revolucionarios. Pretenden cambiar as institucións políticas para preservar ou restaurar as culturais e económicas, mentres que os extremistas de centro [fascistas/nazis] e de esquerda [comunistas/anarquistas] buscan utilizar os medios políticos para a revolución cultural e social. O ideal do extremista de dereitas non é un gobernante totalitario, senón un monarca, ou un tradicionalista que actúe como tal. Moitos movementos deste tipo en España, Austria, Hungría, Alemaña e Italia foron explicitamente monárquicos [...] Os partidarios destes movementos difiren dos centristas, xa que tenden a ser máis ricos e máis relixiosos, o que é máis importante en termos de potencial de apoio das masas.

Edmund Fawcett afirmou que o fascismo era totalitario, populista e antipluralista, mentres que o conservadorismo autoritario ara algo pluralista pero sobre todo elitista e antipopulista. Concluía: «O fascista é un non conservador que leva o antiliberalismo ao extremo. O autoritario de dereitas é un conservador que leva ao extremo o medo á democracia.»

Durante a Guerra fría, as ditaduras militares da dereita foron prominentes en América Latina, coa maioría das nacións baixo goberno militar a mediados da década de 1970. Un exemplo diso foi o xeneral Augusto Pinochet, que gobernou Chile de 1973 a 1990. Segundo Erik von Kuehnelt-Leddihn, as ditaduras militares xorden nos sistemas democráticos para impedir que os partidos de esquerda vólvanse totalitarios. O caso máis recente ocorreu en Bolivia en 2024, cando o xeneral Juan José Zúñiga deu un golpe de estado para derrocar ao presidente de extrema esquerda Luis Arce.

No século XXI, o estilo autoritario de goberno experimentou un renacemento mundial con estadistas conservadores como o presidente Vladimir Putin en Rusia, o presidente Recep Tayyip Erdoğan en Turquía, o primeiro ministro Viktor Orbán en Hungría, o primeiro ministro Narendra Modi na India e o presidente Donald Trump nos Estados Unidos.

Conservadorismo liberal

O conservadorismo liberal é unha variante do conservadorismo que está fortemente influenciado por posturas liberais. Incorpora a visión liberal clásica do intervencionismo económico mínimo, o que significa que os individuos deben ser libres de participar no mercado e xerar riqueza sen a interferencia do goberno. Con todo, non se pode confiar plenamente en que os individuos actúen de forma responsable noutras esferas da vida; por tanto, os conservadores liberais cren que é necesario un Estado forte para garantir a lei e a orde, e que as institucións sociais son necesarias para fomentar o sentido do deber e a responsabilidade cara á nación. Orixinalmente oposto ao capitalismo e á revolución industrial, a ideoloxía conservadora en moitos países adoptou o liberalismo económico, especialmente nos Estados Unidos, onde esta ideoloxía se coñece como conservadorismo fiscal.

Nacionalconservadorismo

Giorgia Meloni—líder do partido nacionalconservador Irmáns de Italia, primeira muller Primeira Ministra de Italia e presidenta do Partido dos Conservadores e Reformistas Europeos

O nacionalconservadorismo dá prioridade á defensa nacional e a identidade cultural, a miúdo baseándose nunha teoría da familia como modelo de Estado. O nacionalconservadorismo oriéntase cara á defensa da soberanía nacional, o que inclúe unha inmigración limitada e unha defensa nacional forte. En Europa, os nacionalconservadores adoitan ser euroescépticos. Yoram Hazony defendeu o nacionalconservadorismo na súa obra The Virtue of Nationalism (A virtude do nacionalismo) (2018).

Conservadorismo paternalista

O conservadorismo paternalista é unha corrente do conservadorismo que reflicte a crenza de que as sociedades existen e desenvólvense organicamente e que os seus membros teñen obrigacións entre si. Faise especial fincapé na obrigación paternalista (noblesse oblige -nobreza obriga-) daqueles que son privilexiados e ricos cara ás partes máis pobres da sociedade, o que é coherente con principios como o deber, a organicismo e a xerarquía. Os seus defensores adoitan subliñar a importancia dunha rede de seguridade social para facer fronte á pobreza, apoiando unha redistribución da riqueza limitada xunto coa regulación gobernamental dos mercados en interese tanto dos consumidores como dos produtores.

O conservadorismo paternalista xurdiu por primeira vez como ideoloxía diferenciada no Reino Unido baixo o «One Nation» do primeiro ministro Benjamin Disraeli. Toryismo. No Reino Unido houbo diversos gobernos conservadores uninacionais, con expoñentes como o Primeiro Ministro Disraeli, Stanley Baldwin, Neville Chamberlain, Winston Churchill, e Harold Macmillan.

Na Alemaña do século XIX, o chanceler Otto von Bismarck adoptou un conxunto de programas sociais, coñecidos como socialismo de Estado, que incluían seguros para os traballadores contra enfermidade, accidente, incapacidade e vellez. O obxectivo desta estratexia conservadora de construción do Estado era conseguir que os alemáns do montón, e non só a aristocracia Junker, fosen máis leais ao Estado e ao Emperador. O chanceler Leo von Caprivi promoveu un programa conservador denominado «Novo Rumbo».

Conservadorismo progresista

Nos Estados Unidos, o presidente Theodore Roosevelt foi identificado como o principal expoñente do conservadorismo progresista. Roosevelt declarou que «sempre crera que o sabio progresismo e o sabio conservadorismo van da man». A administración Republicana do presidente William Howard Taft foi conservadora progresista, e el mesmo describiuse como un crente no conservadorismo progresista. O presidente Dwight D. Eisenhower tamén se declarou defensor do conservadorismo progresista.

No Canadá, diversos gobernos conservadores formaron parte da tradición Red Tory, sendo o antigo principal partido conservador do Canadá o Partido Conservador Progresista do Canadá de 1942 a 2003. Os primeiros ministros Red Tory Arthur Meighen, R. B. Bennett, John Diefenbaker, Joe Clark, Brian Mulroney, e Kim Campbell dirixiron o goberno federal.

Conservadorismo reaccionario

O esotérico italiano Julius Evola e o aforista colombiano Nicolás Gómez Dávila: destacados críticos reaccionarios da modernidade

O conservadorismo reaccionario, tamén coñecido como reaccionarismo, oponse ás políticas de transformación social da sociedade. No uso popular, o reaccionarismo refírese a unha perspectiva política conservadora tradicionalista acérrima dunha persoa que apoia o statu quo e oponse ao cambio social, político e económico. Algúns partidarios do conservadorismo, en lugar de oporse ao cambio, buscan volver ao status quo anterior e tenden a ver o mundo moderno de forma negativa, especialmente no que respecta á cultura de masas e o secularismo, aínda que diferentes grupos de reaccionarios poden elixir diferentes valores tradicionais para revivir.

Algúns politicólogos, como Corey Robin, tratan as palabras reaccionario e conservador como sinónimos. Outros, como Mark Lilla, sosteñen que o reaccionarismo e o conservadorismo son cosmovisións distintas. Francis Wilson define o conservadorismo como «unha filosofía da evolución social, na que se defenden certos valores duradeiros no marco da tensión do conflito político».

Algúns reaccionarios están a favor dun retorno ao status quo ante, o estado político anterior da sociedade, que esa persoa cre que posuía características positivas ausentes na sociedade contemporánea. Un exemplo temperán de movemento reaccionario poderoso foi o romanticismo alemán, que se centraba en conceptos de organicismo, medievalismo e tradicionalismo contra as forzas do racionalismo, o secularismo e o individualismo que se desataron na Revolución Francesa.

No discurso político, ser reaccionario considérase xeralmente algo negativo; Peter King observou que é "unha etiqueta non desexada, utilizada como un tormento máis que como unha insignia de honra". A pesar diso, o descritor foi adoptado por intelectuais como o tradicionalista esotérico italiano Julius Evola, o monárquico austríaco Erik von Kuehnelt-Leddihn, o teólogo político colombiano Nicolás Gómez Dávila e o historiador estadounidense John Lukacs.

Conservadorismo relixioso

O conservadorismo relixioso aplica principalmente os ensinos de determinadas relixións á política, ás veces simplemente proclamando o valor deses ensinos e outras veces facendo que eses ensinos inflúan nas leis. Na maioría das democracias, o conservadorismo político busca manter as estruturas familiares tradicionais e os valores sociais. Os conservadores relixiosos adoitan oporse ao aborto, ao comportamento LGBT (ou, en certos casos, á identidade), ao consumo de drogas, e a actividade sexual fóra do matrimonio. Nalgúns casos, os valores conservadores baséanse en crenzas relixiosas, e os conservadores buscan aumentar o papel da relixión na vida pública.

A democracia cristiá é unha ideoloxía de centro a centro-dereita inspirada na ética cristiá que tende a ser moderadamente conservadora. Xurdiu como reacción contra a industrialización e a urbanización asociadas co capitalismo laissez-faire. Na Europa de posguerra, os partidos demócrata-cristiáns dominaron a política en varias nacións: o Partido Popular Cristián en Bélxica, a CDU e a CSU en Alemaña, o Fine Gael e o Fianna Fáil en Irlanda, e a Democracia Cristiá en Italia. Moitos europeos da posguerra vían a democracia cristiá como unha alternativa moderada aos extremos do nacionalismo de dereita e o comunismo de esquerda. Os partidos demócratas cristiáns gozaban de especial popularidade entre as mulleres europeas, que a miúdo votaban por eles en gran medida debido ás súas políticas favorables á familia.

Conservadorismo social

Unha manifestación da marcha pola vida en París en 2012

Os conservadores sociais cren que a sociedade está construída sobre unha rede fráxil de relacións que debe manterse mediante o deber, os valores tradicionais e as institucións establecidas; e que o goberno ten un papel no fomento ou a aplicación dos valores ou prácticas tradicionais. Un conservador social quere preservar a moralidade tradicional e os costumes sociais, a miúdo opoñéndose ao que considera políticas radicais ou enxeñaría social. Algunhas posturas socioconservadoras son as seguintes:

• Apoio a unha cultura da vida e oposición á destrución da vida humana en calquera etapa, incluíndo o aborto, a investigación con células nai embrionarias e a eutanasia.
• Apoio ao bioconservadorismo e oposición tanto á euxénese como ao transhumanismo.
• Apoio aos valores familiares tradicionais, considerando o modelo de familia nuclear como a unidade fundamental da sociedade.
• Apoio a unha definición tradicional de matrimonio como un home e unha muller, e oposición á expansión do matrimonio civil e da adopción de nenos a parellas en relacións do mesmo sexo.
• Apoio á moralidade pública coa prohibición das drogas e da prostitución e a censura da pornografía.
• Apoio á relixión organizada e oposición ao ateísmo e ao secularismo, especialmente cando se trata de militantes.

Conservadorismo tradicionalista

Artigo principal: Tradicionalismo.

O conservadorismo tradicionalista, tamén coñecido como conservadorismo clásico, salienta a necesidade dos principios da lei natural, a orde moral transcendente, a tradición, a xerarquía, o organicismo, o agrarismo, o clasicismo e a alta cultura, así como as esferas intersacadas da lealdade. Algúns tradicionalistas adoptaron as etiquetas de reaccionario e contrarrevolucionario, desafiando o estigma que se lle atribúe a estes termos desde a Ilustración. Tendo unha visión xerárquica da sociedade, moitos conservadores tradicionalistas, incluídos algúns estadounidenses notables como Ralph Adams Cram, William S. Lind, e Charles A. Coulombe defenden a estrutura política monárquica como o arranxo social máis natural e beneficioso.

Variantes nacionais

Os partidos conservadores varían moito dun país a outro nos obxectivos que desexan acadar. Tanto os partidos conservadores como os liberais clásicos tenden a favorecer a propiedade privada da propiedade, en oposición aos partidos comunistas, socialistas e verdes, que están a favor da propiedade comunal ou das leis que regulan a responsabilidade por parte dos propietarios. Onde os conservadores e os liberais difiren é principalmente nas cuestións sociais, onde os conservadores tenden a rexeitar o comportamento que non se axusta a algunha norma social. Os partidos conservadores modernos adoitan definirse pola súa oposición aos partidos liberais ou socialistas. O uso do termo conservador nos Estados Unidos é exclusivo dese país, onde o seu primeiro uso moderno foi para os opositores á libre empresa do New Deal.

Asia

O conservadorismo en Asia difire segundo as rexións. Asia Oriental e algunhas rexións do Sueste asiático están profundamente ligadas ás tradicións confucianas. Os valores asiáticos son unha ideoloxía política que tenta definir elementos da sociedade, a cultura e a historia comúns ás nacións do sueste e leste asiático, en particular os valores de comunalidade e colectivismo para a unidade social e o ben económico, en contraste cos ideais europeos percibidos dos dereitos universais de todos os individuos.

Na Asia Occidental, o conservadorismo adoita estar entrelazado co islamismo, e a lei relixiosa serve como marco para a orde social e a gobernanza. Esta forma de conservadorismo salienta a preservación da lei islámica (Xaria) e as estruturas familiares tradicionais contra o secularismo e a invasión da influencia cultural occidental. Mentres que algúns países adoptan unha abordaxe monárquica máis tradicional, outros incorporan estes valores conservadores aos sistemas republicanos, pero xeralmente priorizan a identidade relixiosa e a moralidade comunitaria como piares da estabilidade nacional.

China

O conservadorismo chinés remóntase a Confucio, cuxa filosofía se basea nos valores da lealdade, o deber e o respecto. Cría nunha sociedade organizada xerarquicamente, modelada segundo a familia patriarcal e dirixida por unha monarquía absoluta. Non obstante, Confucio tamén cría que o estado debería empregar unha clase meritocrática de administradores e asesores, recrutados mediante exames de servizo civil. Unha escola de pensamento alternativa chamada legalismo argumentaba que a disciplina administrativa, non a virtude confuciana, era crucial para o goberno do estado.

Durante miles de anos, a China estivo gobernada por monarcas de varias dinastías imperiais. A teoría do Mandato do Ceo foi invocada para lexitimar a autoridade absoluta do Emperador. A revolución Xinhai de 1911 derrocou a Puyi, o último emperador chinés, e deu comezo ao goberno de Beiyang. Entre 1927 e 1949, a China estivo gobernada polo partido nacionalista Kuomintang, que se converteu en dereitista despois de que o xeneral Chiang Kai-shek purgase os comunistas do seu partido. Tras a súa derrota na guerra civil chinesa a mans do Partido Comunista Chinés (PCCh), Chiang continuou gobernando a illa de Taiwán ata a súa morte en 1975.

No continente, o conservadorismo chinés foi vehementemente oposto e reprimido polo PCCh, especialmente durante a Revolución Cultural. Os membros das "Cinco Categorías Negras" (terratenentes, agricultores ricos, contrarrevolucionarios, malos influenciadores e dereitistas) foron violentamente perseguidos. Os mozos formaron cadros de Gardas Vermellas por todo o país e procuraron destruír os Catro Vellos: vellas ideas, antiga cultura, vellos costumes e vellos hábitos, o que levou á destrución dunha gran parte do patrimonio cultural da China, incluídos artefactos históricos e lugares relixiosos. Entre eles, algúns Gardas Vermellos que apoiaban aos funcionarios locais foron chamados pexorativamente "conservadores".

Nas últimas décadas, o conservadorismo chinés experimentou un rexurdimento nacional. As antigas escolas do confucianismo e o legalismo volveron ao pensamento chinés dominante. Wang Huning, amplamente considerado como a eminencia gris e principal ideólogo do PCCh, criticou aspectos do marxismo e recomendou que China combinase os seus valores históricos e modernos. O secretario xeral Xi Jinping cualificou a cultura tradicional chinesa como a "alma" da nación e o "fundamento" do PCCh. A China tamén desenvolveu unha forma de capitalismo autoritario nos últimos anos, rompendo aínda máis co comunismo ortodoxo do seu pasado. O neoautoritarismo é unha corrente de pensamento político que defende un estado poderoso para facilitar as reformas de mercado. Unha das principais preocupacións do conservadorismo chinés moderno é a preservación da cultura tradicional.

India

A política india estivo durante moito tempo dominada por elites aristocráticas e relixiosas nunha das nacións máis estratificadas xerarquicamente do mundo. Nos tempos modernos, o Bharatiya Janata Party (BJP) (Partido Popular Indio), liderado por Narendra Modi, representa a política conservadora. Con máis de 170 millóns de membros en outubro de 2022, o BJP é, de lonxe, o partido político máis grande do mundo. Promove o nacionalismo hindú, o hindutismo cuasifascista, unha política exterior hostil contra Paquistán, unha política interna hostil contra os musulmáns na India e unha política social e fiscal conservadora. O movemento BJP é á vez elitista e populista, atraendo tanto a grupos privilexiados que temen a usurpación das súas posicións dominantes como a grupos "plebeos" que buscan recoñecemento arredor dunha retórica maioritaria de orgullo cultural, orde social e forza nacional.

Irán

O shah Mohammad Reza Pahlavi saúda á xente ao comezo da revolución branca

A dinastía Pahlavi substituíu a dinastía Qajar en 1925 despois dun golpe de estado, gobernando Irán como unha monarquía constitucional desde 1925 ata 1953 e despois como unha monarquía autocrática tras o golpe de estado de 1953 instigado polos Estados Unidos ata 1979. Nun intento de introducir reformas desde arriba preservando as relacións tradicionais de xerarquía, o xa, Mohammad Reza Pahlavi, lanzou a revolución branca en 1963 como unha serie de reformas de modernización agresiva, que resultaron nunha gran redistribución da riqueza da clase terratenente aristocrática á clase traballadora de Irán e nun crecemento económico explosivo nas décadas seguintes. A revolución iraniana de 1979, apoiada polo clero e a aristocracia, derrocou a monarquía e transformou o Estado Imperial de Irán na República Islámica de Irán, substituíndo así o conservadorismo progresista da monarquía do xa polo conservadorismo reaccionario da teocracia islámica. Os dous principais campos políticos no Irán actual son os conservadores de liña dura "principistas" e liberais islámicos "reformistas".

Israel

Despois da declaración do estado de Israel, a política estivo inicialmente dominada polos partidos de esquerda, pero co tempo, os partidos de dereita fixéronse cada vez máis poderosos, sendo o conservadorismo a ideoloxía dominante. Nas eleccións de 2022, os partidos de dereitas recibiron o 75 por cento do voto popular, un partido centrista o 17 por cento e os partidos de esquerdas o 7 por cento, e o goberno posterior foi descrito de diversas maneiras como o máis dereitista, así como o máis relixioso, da historia de Israel.

O conservadorismo israelí baséase na defensa da cultura xudía, as tradicións relixiosas xudías, a promoción de formas de sionismo que tenden a ser máis irredentistas por natureza (é dicir, revisionista e neosionismo, que promoven a idea dun Grande Israel, en comparación co liberal ou o sionismo laborista, que apoian unha solución de dous estados), a promoción da seguridade nacional israelí, o mantemento do papel da relixión e o rabinato na esfera pública, o apoio ao libre mercado e os estreitos lazos cos Estados Unidos.

Xapón

O conservadorismo foi a ideoloxía política dominante ao longo da historia xaponesa moderna. O Partido Liberal Democrático, conservador e de dereitas, foi o partido gobernante dominante desde 1955, a miúdo coñecido como o sistema de 1955. Polo tanto, algúns expertos consideran o Xapón un estado unipartidista democraticamente elixido, xa que a poboación sempre vota polo mesmo partido conservador.

Ata 1868, o Xapón era en gran parte un estado feudal gobernado por membros da orde aristocrática dos samurais co seu código de honra bushido. Na era Meiji, iniciouse un proceso de modernización, industrialización e nacionalización. As loitas de poder entre a antiga aristocracia descentralizada samurai e a nova monarquía imperial centralizada culminaron na rebelión de Satsuma en 1877 coa vitoria imperial. Durante a era da segunda guerra mundial, o Xapón transformouse nun estado ultranacionalista e imperialista que conquistou gran parte do leste e sueste asiático. Os conservadores contemporáneos, especialmente durante o segundo mandato de Shinzō Abe de 2012 a 2020, avogan pola revisión da constitución do país, en particular o artigo 9 que renuncia á guerra e prohibe que o Xapón manteña un exército.

Xapón é a monarquía máis antiga da historia da humanidade que segue vixente, e Naruhito ocupa actualmente o cargo de emperador do Xapón. De acordo co principio da monarquía, a sociedade xaponesa presenta unha estrutura familiar autoritaria, caracterizada por unha autoridade paterna tradicionalista que se transmite principalmente ao fillo maior.

O anticomunismo e o sentimento antichinés están moi estendidos no Xapón. En 1925 promulgáronse as Leis de Preservación da Paz co obxectivo de permitir que a Policía Superior Especial reprimise socialistas e comunistas de forma máis eficaz. En 1936, o Imperio do Xapón e a Alemaña nazi opuxéronse á Internacional Comunista asinando o Pacto Anticomintern, un pacto ao que posteriormente se uniron o Reino de Italia, a España franquista e o Reino de Hungría. O termo xaponés tenkō ("cambio de dirección") refírese ás conversións ideolóxicas forzadas dos socialistas xaponeses que foron inducidos a renunciar á ideoloxía de esquerdas e abrazar con entusiasmo a ideoloxía monárquica, capitalista e imperialista favorecida polo estado. A finais da década de 1940 e principios da de 1950, durante a Purga Vermella, decenas de miles de partidarios de grupos de esquerda, especialmente os afiliados ao Partido Comunista xaponés, foron despedidos dos seus postos de traballo no goberno, nas escolas e nas universidades.

Nippon Kaigi é unha organización ultraconservadora e ultranacionalista que exerce unha influencia significativa na política xaponesa contemporánea. En 2014, a maioría dos membros da Dieta Nacional formaban parte do grupo. Moitos ministros e algúns primeiros ministros, incluíndo Fumio Kishida, Tarō Asō, Shinzō Abe e Yoshihide Suga, foran membros.

Xapón, unha nación altamente desenvolvida e industrializada, é máis capitalista e orientada a Occidente que outras nacións asiáticas. Polo tanto, algúns expertos consideran que o Xapón forma parte do mundo occidental. En 1960 asinouse un tratado que establecía unha alianza militar entre os Estados Unidos e o Xapón. Non obstante, o reaccionario tradicionalista ultraconservador Yukio Mishima temía que os seus compatriotas xaponeses estivesen demasiado namorados da modernización e do capitalismo de estilo occidental como para protexer a cultura xaponesa tradicional.

Singapur

O partido conservador de Singapur é o Partido de Acción Popular (PAP), que promove valores conservadores en forma de democracia asiática e valores asiáticos. Estes valores inclúen: a nación por diante da comunidade e a sociedade por diante do eu; a familia como unidade básica da sociedade; o respecto e o apoio da comunidade ao individuo; o consenso en lugar da disputa e a harmonía racial e relixiosa. Contrastan coa "perspectiva da vida máis occidentalizada, individualista e egocéntrica" ​​e defenden as "ideas asiáticas tradicionais de moralidade, deber e sociedade".

Lee Kuan Yew (1950-1990)

O PAP está actualmente no goberno e leva así dende a independencia en 1965. Despois de gobernar durante máis de seis décadas, o PAP é o partido gobernante ininterrompido máis longo entre as democracias parlamentarias multipartidistas modernas. Singapur é unha cidade estado e ten a reputación de estado coidador debido ao considerable número de regulacións e restricións gobernamentais sobre a vida dos seus cidadáns. O ex-primeiro ministro de Singapur Lee Kuan Yew, arquitecto do Singapur moderno, observou: "Se Singapur é un estado acolledor, entón estou orgulloso de telo acollido". Nunha entrevista no Straits Times en 1987, Lee dixo:

A miúdo acúsanme de interferir na vida privada dos cidadáns. Se non o fixese, non estariamos aquí hoxe. E digo sen o máis mínimo remorso que non estariamos aquí, non teriamos progresado economicamente se non interviñésemos en asuntos moi persoais: quen é o teu veciño, como vives, o ruído que fas, como cuspes ou que linguaxe usas. Nós decidimos o que é correcto. Non importa o que pense a xente.

Corea do Sur

Syngman Rhee

O conservadorismo foi a ideoloxía política dominante ao longo da historia coreana. Syngman Rhee foi un firme anticomunista e converteuse no primeiro presidente de Corea do Sur tras a fundación da nación en 1948. O xeneral do exército surcoreano Park Chung-hee tomou o poder no golpe de estado do 16 de maio de 1961, tras o cal foi elixido como o terceiro presidente. Introduciu a altamente autoritaria Constitución Yushin, que deu comezo á Cuarta República. Gobernou o país como un ditador ata o seu asasinato en 1979.

Os partidos conservadores de dereitas dominaron a política surcoreana durante a maior parte da súa historia moderna, mentres que os principais partidos da oposición foron de centro moderado e non de esquerdas. O principal partido conservador de Corea do Sur, o Partido do Poder Popular, mudou a súa forma ao longo dos anos. O seu predecesor, o Partido Liberal Democrático, estaba liderado por Roh Tae-woo, que foi o primeiro presidente elixido democraticamente. O partido fundouse coa fusión do Partido da Xustiza Democrática de Roh Tae-woo, o Partido Democrático da Reunificación de Kim Young-sam e o Novo Partido Republicano Democrático de Kim Jong-pil. Kim Young-sam converteuse máis tarde no sétimo presidente de Corea.

Cando o partido conservador foi derrotado polo partido da oposición nas eleccións xerais de 1996, converteuse no Novo Partido de Corea, pero volveu cambiar a Gran Partido Nacional (GNP) un ano despois. Desde que o falecido Kim Dae-jung asumiu a presidencia en 1998, o GNP fora o partido da oposición ata que Lee Myung-bak gañou as eleccións presidenciais de 2007.

Park Geun-hye sucedeu a Lee nas eleccións presidenciais de 2012 ata a súa destitución en 2017. Yoon Suk Yeol gañou as eleccións presidenciais de 2022 pola marxe máis estreita desde a democratización ata a súa destitución en 2025 tras un autogolpe de estado errado.

Europa

O conservadorismo europeo adoptou moitas expresións diferentes. As primeiras formas eran a miúdo reaccionarias e románticas, idealizando a Idade Media e a súa orde social feudal cun goberno aristocrático e unha igrexa establecida. A finais do século XIX, o conservadorismo converteuse cada vez máis en progresista, adoptando o capitalismo e defendendo o nacionalismo, que ata o de agora foran forzas antitradicionalistas e antiimperialistas. Durante a primeira metade do século XX, a medida que os movementos socialistas se facían máis poderosos e o réxime tsarista era derrocado na Revolución Rusa, o conservadorismo en Austria, Alemaña, Grecia, Hungría, Italia, Portugal, España e Romanía transformouse na política de extrema dereita, volvéndose máis autoritario e extremo. Na posguerra, o conservadorismo adoptou unha forma máis moderada, cos partidos demócratas cristiáns de centro-dereita dominando a política en toda Europa Occidental durante o resto do século, aínda que os réximes autoritarios da España franquista e do Portugal salazarista sobreviviron unhas cantas décadas máis. Cara a finais de século, despois do colapso da Unión Soviética, o conservadorismo adoptou unha forma máis liberal. Nas últimas décadas, os partidos nacionalistas estiveron en auxe en toda Europa en oposición ao globalismo.

As nacións europeas, coa excepción de Suíza, tiveron unha longa tradición monárquica ao longo da historia. Hoxe en día, as monarquías existentes son Andorra, Bélxica, Dinamarca, Liechtenstein, Luxemburgo, Mónaco, a Países Baixos, Noruega, España, Suecia e a Reino Unido. Algúns movementos reaccionarios en nacións republicanas, como Action Française en Francia, o Partido Nacional Monárquico en Italia e a Alianza Negro-Amarela en Austria, defenderon a restauración da monarquía.

Alemaña

Alemaña foi o corazón do movemento reaccionario romántico que arrasou Europa tras o século das ilustracións progresista e a súa culminación na anticonservadora Revolución Francesa. O romanticismo alemán foi profundamente organicista e medievalista, atopando expresión filosoficamente entre os hegelianos antigos e xudicialmente na escola histórica alemá. Os expoñentes conservadores máis destacados foron Friedrich von Schlegel, Novalis, Wilhelm Heinrich Wackenroder, Friedrich Karl von Savigny e Adam Müller.

Otto von Bismarck

Durante a segunda metade do século XIX, o conservadorismo alemán desenvolveuse xunto co nacionalismo alemán, culminando na vitoria de Alemaña sobre Francia na guerra franco-prusiana, a creación do Imperio Alemán unificado en 1871 e o ascenso simultáneo do "Chanceler de Ferro" Otto von Bismarck no escenario político europeo. O modelo de equilibrio de poder de Bismarck mantivo a paz en Europa durante décadas a finais do século XIX. O seu "conservadorismo revolucionario" foi unha estratexia conservadora de construción do estado, baseada na colaboración de clases e deseñada para facer que os alemáns comúns —non só a aristocracia Junker— fosen máis fieis ao estado e ao emperador. Creou o estado de benestar moderno en Alemaña na década de 1880. Segundo os estudosos, a súa estratexia era:

outorgar dereitos sociais para mellorar a integración dunha sociedade xerárquica, forxar un vínculo entre os traballadores e o estado para fortalecer este último, manter as relacións tradicionais de autoridade entre os grupos sociais e de status e proporcionar un poder compensatorio contra as forzas modernistas do liberalismo e o socialismo.

Bismarck tamén promulgou o sufraxio universal masculino no novo Imperio Alemán en 1871. Converteuse nun gran heroe para os conservadores alemáns, que erixiron moitos monumentos na súa memoria despois de que deixase o cargo en 1890.

Durante o período de entreguerras —despois da derrota de Alemaña na primeira guerra mundial, a abdicación do emperador Guillerme II e a introdución da democracia parlamentaria— os conservadores alemáns experimentaron unha crise cultural e sentíronse desarraigados por un mundo progresivamente modernista. Esta angustia expresouse filosoficamente no movemento da revolución conservadora con expoñentes destacados como o historiador Oswald Spengler, o xurista Carl Schmitt e o autor Ernst Jünger. O principal partido conservador desta época foi o reaccionario Partido Nacional Popular Alemán, que defendía unha monarquía restaurada.

Co auxe do nazismo en 1933, os movementos agrarios tradicionais esvaecéronse e foron substituído]]s por unha economía máis dirixida e unha integración social forzada. Adolf Hitler conseguiu gañarse o apoio de moitos industriais alemáns; pero destacados tradicionalistas, incluídos os oficiais militares Claus von Stauffenberg e Henning von Tresckow, o pastor Dietrich Bonhoeffer, o bispo Clemens August Graf von Galen e o monárquico Carl Friedrich Goerdeler, opuxéronse aberta e secretamente ás súas políticas de eutanasia, xenocidio e ataques á relixión organizada. O antigo emperador alemán Guillerme II foi moi crítico con Hitler, e escribiu en 1938:

Hai un home só, sen familia, sen fillos, sen Deus... El constrúe lexións, pero non constrúe unha nación. Unha nación créase mediante familias, unha relixión, tradicións: está feita dos corazóns das nais, da sabedoría dos pais, da alegría e da exuberancia dos fillos... Este home podía traer vitorias ao noso pobo cada ano, sen traerlles nin gloria nin perigo. Pero da nosa Alemaña, que era unha nación de poetas e músicos, de artistas e soldados, fixo unha nación de histéricos e eremitas, envolvida nunha multitude e liderada por mil mentireiros ou fanáticos.

Angela Merkel

Despois da segunda guerra mundial, Alemaña desenvolveu unha forma especial de conservadorismo chamada ordoliberalismo, que se centra no concepto de liberdade ordenada. Nin socialista nin capitalista, promove un compromiso entre o Estado e o mercado, e argumenta que a cultura nacional dun país debe terse en conta á hora de aplicar políticas económicas. Alexander Rüstow e Wilhelm Röpke foron dous destacados expoñentes desta teoría económica, e a súa posta en práctica atribúese en gran medida como unha das razóns que explican o milagre economíco alemán: a rápida reconstrución e desenvolvemento das economías devastadas pola guerra de Alemaña Occidental e Austria despois da segunda guerra mundial.

Máis recentemente, o traballo do líder conservador da Unión Demócrata Cristiá e chanceler Helmut Kohl axudou a lograr a reunificación alemá, xunto cunha integración europea máis estreita en forma do Tratado de Maastricht. Hoxe en día, o conservadorismo alemán adoita asociarse con políticos como a chanceler Angela Merkel, cuxo mandato estivo marcado polos intentos de salvar a moeda europea común (euro) da desaparición. Os conservadores alemáns estaban divididos baixo o mandato de Merkel debido á crise de refuxiados en Alemaña, e moitos conservadores da CDU/CSU opuxéronse ás políticas de inmigración desenvolvidas baixo o mandato de Merkel. A década de 2020 tamén viu o auxe dos populistas de extrema dereita Alternativa para Alemaña (AfD).

Austria

O conservadorismo austríaco orixinouse co príncipe Klemens von Metternich, que foi o arquitecto detrás da Orde Conservadora monárquica e imperialista que se promulgou no Congreso de Viena tras a Revolución Francesa e as guerras napoleónicas. O obxectivo era establecer un equilibrio de poder europeo que puidese garantir a paz e suprimir os movementos republicanos e nacionalistas. Durante a súa existencia, o Imperio Austríaco foi a terceira monarquía máis poboada de Europa despois do Imperio Ruso e o Reino Unido. Tras a súa derrota na guerra austro-prusiana, transformouse no Imperio Austrohúngaro, que era o estado máis diverso de Europa con doce nacionalidades vivindo baixo un monarca unificador. O Imperio fragmentouse tras a primeira guerra mundial, o que deu lugar á democrática Primeira República Austríaca.

A guerra civil austríaca de 1934 viviu unha serie de escaramuzas entre o goberno de dereitas e as forzas socialistas. Cando os insurgentes foron derrotados, o goberno declarou a lei marcial e celebrou xuízos masivos, obrigando a destacados políticos socialistas, como Otto Bauer, a exiliarse. Os conservadores prohibiron o Partido Socialdemócrata e substituíron a democracia parlamentaria por unha constitución corporatista e clerical. A Fronte Patriótica, na que se fusionaron os paramilitares Heimwehr e o Partido Socialcristián, converteuse no único partido político legal no réxime autoritario resultante, o Estado Federal de Austria.

Sebastian Kurz

Aínda que tiñan estreitos vínculos coa Italia fascista, que aínda era unha monarquía así como unha nación católica compañeira, os conservadores austríacos albergaban un forte sentimento antiprusiano e antinazi. O intelectual conservador máis destacado de Austria, o aristócrata católico Erik von Kuehnelt-Leddihn, publicou varios libros nos que interpretaba o nazismo como unha ideoloxía esquerdista, oclocrática e demagóxica oposta aos ideais dereitistas tradicionais da aristocracia, a monarquía e o cristianismo. O ditador austríaco Engelbert Dollfuss vía o nazismo como outra forma de comunismo totalitario e a Adolf Hitler como a versión alemá de Iosif Stalin. Os conservadores prohibiron o Partido Nazi Austríaco e arrestaron a moitos dos seus activistas, o que provocou que decenas de miles de simpatizantes nazis fuxisen á Alemaña nazi para evitar a persecución.

Uns meses despois, as forzas nazis iniciaron o golpe de estado de xullo e conseguiron asasinar o chanceler Dollfuss nun intento de derrocar o goberno conservador. En resposta, Benito Mussolini mobilizou unha parte do exército italiano na fronteira austríaca e ameazou a Hitler coa guerra no caso dunha invasión alemá de Austria. En 1938, cando a Alemaña nazi anexionou Austria no Anschluss, os grupos conservadores foron reprimidos: membros da nobreza austríaca e do clero católico foron arrestados e as súas propiedades foron confiscadas. Otto von Hapsburg, o último príncipe herdeiro de Austria-Hungría, foi un fervoroso antinazi, polo que o réxime nazi ordenou que fose executado inmediatamente se era capturado.

Despois da segunda guerra mundial e do regreso á democracia, tanto os conservadores como os socialistas austríacos abandonaron o seu extremismo, crendo no compromiso político e buscando o consenso nun punto intermedio. Os conservadores formaron o Partido Popular Austríaco, que foi o principal partido conservador de Austria desde entón. Na política contemporánea, o partido estaba liderado por Sebastian Kurz, a quen o Frankfurter Allgemeine Zeitung alcumou o "xove Metternich".

Bélxica

Coas súas raíces no conservador Partido Católico, o Partido Popular Cristián mantivo un aire conservador durante o século XX, apoiando o rei na Cuestión Real, apoiando a familia nuclear como pedra angular da sociedade, defendendo a educación cristiá e opoñéndose á eutanasia. O Partido Popular Cristián dominou a política na Bélxica de posguerra. En 1999, o apoio ao partido esvaeceuse e converteuse no quinto partido máis grande do país. Desde 2014, o nacionalista flamengo e conservador Nova Alianza Flamenga é o partido máis grande de Bélxica.

Dinamarca

Cristián IX de Dinamarca

O conservadorismo dinamarqués xurdiu coa agrupación política Højre (literalmente Dereita), que debido á súa alianza co rei Cristián IX de Dinamarca dominou a política dinamarquesa e formou todos os gobernos desde 1865 ata 1901. Cando unha reforma constitucional en 1915 privou á nobreza terratenente do poder político, Højre foi sucedido polo Partido Popular Conservador de Dinamarca, que desde entón foi o principal partido conservador danés. Outro partido conservador danés foron os Conservadores Libres, que estiveron activos entre 1902 e 1920. Tradicional e historicamente, o conservadorismo en Dinamarca foi máis populista e agrario que en Suecia e Noruega, onde o conservadorismo foi máis elitista e urbano.

O Partido Popular Conservador liderou a coalición gobernamental de 1982 a 1993. O partido xa formara parte de varios gobernos de 1916 a 1917, de 1940 a 1945, de 1950 a 1953 e de 1968 a 1971. O partido foi un socio menor en gobernos liderados polos Liberais de 2001 a 2011 e de novo de 2016 a 2019. O partido foi precedido 11 anos polos Mozos Conservadores (KU), hoxe o movemento xuvenil do partido.

O Partido Popular Conservador tivo un apoio electoral estable próximo ao 15 ou 20 % en case todas as eleccións xerais dende 1918 ata 1971. Na década de 1970 baixou a arredor do 5 %, pero despois, baixo o liderado de Poul Schlüter, alcanzou o seu nivel de popularidade máis alto nas eleccións xerais dinamarquesas de 1984, recibindo o 23 % dos votos. Desde finais da década de 1990, o partido obtivo arredor do 5 ao 10 % dos votos. Nas eleccións xerais dinamarquesas de 2026, o partido recibiu o 7,6 % dos votos.

O pensamento conservador tamén influíu noutros partidos políticos daneses. En 1995, fundouse o Partido Popular Dinamarqués, baseado nunha mestura de ideas conservadoras, nacionalistas e socialdemócratas. En 2007, estableceuse o partido Alianza Liberal, que combinaba ideas políticas liberais e conservadoras. En 2022 fundouse o partido Demócratas de Dinamarca (Danmarksdemokraterne), que se describe a si mesmo como un partido arraigado en valores nacionais, liberais e conservadores.

Nas eleccións xerais de 2026, os partidos que se adoitan describir como influenciados por ideas conservadoras, como o Partido Popular Conservador, o Partido Popular Dinamarqués, a Alianza Liberal e o Danmarksdemokraterne, recibiron en conxunto aproximadamente o 31,9 % dos votos.

Os partidos conservadores de Dinamarca sempre consideraron a monarquía unha institución central de Dinamarca.

Carl Gustaf Emil Mannerheim

Finlandia

O partido conservador de Finlandia é o Partido da Coalición Nacional. O partido fundouse en 1918, cando se uniron varios partidos monárquicos. Aínda que no pasado foi de dereitas, hoxe é un partido liberal-conservador moderado. Aínda que defende o liberalismo económico, está comprometido coa economía social de mercado.

Houbo un forte sentimento antirruso e anticomunista en Finlandia debido á súa longa historia de invasión e conquista por parte de Rusia e a Unión Soviética. Na guerra civil finlandesa de 1918, os da Finlandia Branca derrotaron á esquerdista Finlandia Vermella. As Forzas de Defensa Finlandesas e a Garda Branca (Finlandia) paramilitar, liderada polo barón Carl Gustaf Emil Mannerheim, recibiron axuda do Exército Imperial Alemán a petición do goberno civil finlandés. O movemento de extrema dereita de Lapua continuou a aterrorizar os comunistas na Finlandia de posguerra, pero foi prohibido despois dun intento errado de golpe de estado en 1932.

Francia

O conservadorismo inicial en Francia centrouse no rexeitamento do secularismo da Revolución Francesa, no apoio ao papel da igrexa católica e na restauración da monarquía. Tras a primeira caída de Napoleón en 1814, a Casa de Borbón volveu ao poder na Restauración borbónica. Lois XVIII e Carlos X, irmáns do rei executado Lois XVI, subiron sucesivamente ao trono e instituíron un goberno conservador destinado a restaurar as propiedades, e todas as institucións, do Ancien Régime.

Despois da Revolución de Xulio de 1830, Lois Filipe I, membro da rama máis liberal da Casa de Borbón, proclamouse rei dos franceses. O Segundo Imperio Francés viu un réxime imperial bonapartista de Napoleón III de 1852 a 1870. A causa monárquica borbónica estivo a piques de gañar na década de 1870, pero despois derrubouse porque o rei proposto, Henrique, conde de Chambord, negouse a izar a bandeira tricolor. A finais de século xurdiu a Action Française, un movemento ultraconservador, reaccionario, nacionalista e monárquico que defendía a restauración da monarquía.

Philippe Pétain

As tensións entre a dereita cristiá e a esquerda secular agudizáronse na era de 1890–1910, pero moderáronse despois do espírito de unidade na loita contra a primeira guerra mundial. Unha forma autoritaria de conservadorismo caracterizou o réxime de Vichy de 1940–1944 baixo o mariscal Philippe Pétain cun antisemitismo acentuado, oposición ao individualismo, énfase na vida familiar e dirección nacional da economía.

O conservadorismo foi a principal forza política en Francia desde a segunda guerra mundial, aínda que o número de grupos conservadores e a súa falta de estabilidade desafían unha categorización sinxela. Despois da guerra, os conservadores apoiaron os grupos e partidos gaullistas, defenderon o nacionalismo francés e fixeron fincapé na tradición, a orde social e a rexeneración de Francia. De xeito inufrecuente, o conservadorismo de posguerra en Francia formouse arredor da personalidade dun líder —o xeneral do exército e aristócrata Charles de Gaulle que dirixiu as Forzas Francesas Libres contra a Alemaña nazi— e non se baseou no conservadorismo francés tradicional, senón na tradición bonapartista. O gaullismo en Francia continúa baixo Os Republicanos (anteriormente Unión por un Movemento Popular), un partido anteriormente liderado por Nicolas Sarkozy, que foi presidente de Francia de 2007 a 2012 e cuxa ideoloxía se coñece como sarkozysmo.

En 2021, o intelectual francés Éric Zemmour fundou o partido nacionalista Reconquête, que foi descrito como unha versión máis dereitista que a Agrupación Nacional (en francés: Rassemblement national, RN) de Marine Le Pen.

Notas

Referencias

Véxase tamén

Bibliografía

• Auerbach, M. Morton (1959). The Conservative Illusion. Columbia University Press. ISBN 978-0-598-37476-9. 
• Adams, Ian (2001). Political Ideology Today. Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6020-5. 
• Annesley, Claire (2005). A Political and Economic Dictionary of Western Europe. Routledge. ISBN 978-1-85743-214-5. 
• Campbell, Heather M., ed. (2010). "2: Conservatism". The Britanica Guide to Political and Social Movements That Changed the Modern World. Turning Points in History (en inglés). Britannica Educational Publishing. ISBN 9781615300167. 
• Dagger, Richard; Ball, Terence; Minogue, Kenneth; Viereck, Peter. "Conservatism". Encyclopædia Britannica (en inglés). Consultado o 19 de outubro de 2017. 
• Fawcett, Edmund (2020). Conservatism: The Fight for a Tradition. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-17410-5. 
• Freeden, Michael; Sargent, Lyman Tower; Stears, Marc; et al. (2013). Oxford Handbook of Political Ideologies. OUP Oxford. ISBN 978-0199585977. 
• Giubilei, Francesco (2019). The History of European Conservative Thought. Simon and Schuster. ISBN 9781621579090. 
• Heywood, Andrew (2004). Political Theory: An Introduction (3 ed.). Palgrave Macmillan. ISBN 9780333961803. 
• Heywood, Andrew (2017). Political Ideologies: An Introduction. Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-60604-4. 
• Kirk, Russel (2001). The Conservative Mind from Burke to Eliot (en inglés) (7 ed.). Regnery Publishing. ISBN 0-89526-171-5. 
• Kojève, Alexandre (2020) [1942]. The Notion of Authority: A Brief Presentation. Verso Books. ISBN 9781788739610. 
• Neill, Edmund (2021). Conservatism. Polity. ISBN 978-1-5095-2705-2. 
• Nisbet, Robert (1987). O Conservadorismo (PDF). Editorial Estampa. ISBN 9789723301526. 
• Touchard, Jean. História das Ideias Políticas da Revolução Americana ao marxismo III. Publicações Europa América. 
• Touchard, Jean. História das Ideias Políticas do Liberalismo aos Nossos Dias IV. Publicações Europa América. 

Outros artigos

• Neoconservadorismo

Ligazóns externas

• Conservadorismo un artigo da Encyclopædia Britannica. (en inglés)