Edukira joan

Aspiran

Wikipedia, Entziklopedia askea
Aspiran
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Hérault
Izen ofizialaAspiran
Posta kodea34800
Geografia
Koordenatuak43°33′57″N 3°26′58″E / 43.5658°N 3.4494°E / 43.5658; 3.4494
Mapa
Azalera16,13 km²
Altitudea17 m, 160 m eta 77 m
MugakideakAdissan, Canet, Fontès, Lieuran-Cabrières, Nébian, Paulhan, Péret eta Treçan
Demografia
Biztanleria1.672 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 805 (%48) (%52) 873 alt_right
Dentsitatea104 bizt/km²

Aspiran (okzitanieraz Aspiran, frantsesez eta ofizialki: Aspiran) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.672 biztanle zituen 16,13 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Adissan, Canet, Fontès, Lieuran-Cabrières, Nébian, Paulhan, Péret eta Treçan.

Mapa
Aspiran eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AspiranAspiran
Població amb 3316 habitants (2000)Paulhan (3,1 km)
Població amb 489 habitants (2000)Tressan (3,4 km)
Població amb 413 habitants (2000)Bélarga (3,4 km)
Població amb 893 habitants (2000)Adissan (4,0 km)
Població amb 741 habitants (2000)Péret (4,3 km)
Població amb 296 habitants (2000)Puilacher (4,7 km)
Població amb 1100 habitants (2000)Nébian (4,7 km)
Població amb 520 habitants (2000)Campagnan (4,9 km)
Població amb 3039 habitants (2000)Canet (5,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,7 °C-koa da, 16,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 707 mm-koa da, urtarrilean 6,2 euri-egun eta uztailean 2,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-André-de-Sangonis udalerrian dago, 11,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 15,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 652,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 43,5 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,2 °C-koa da, 2018ko otsailaren 27an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea100011001200130014001500160017001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 873 gizon, 805 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.57
 
90-94
 
3.11
1.72
 
85-89
 
4.97
3.44
 
80-84
 
4.35
4.47
 
75-79
 
6.71
8.48
 
70-74
 
7.33
2.29
 
65-69
 
6.71
10.19
 
60-64
 
5.47
10.19
 
55-59
 
7.33
5.61
 
50-54
 
8.57
8.48
 
45-49
 
8.57
4.01
 
40-44
 
4.35
2.29
 
35-39
 
6.71
2.86
 
30-34
 
4.84
6.19
 
25-29
 
2.48
5.04
 
20-24
 
4.35
5.61
 
15-19
 
4.84
8.48
 
10-14
 
4.35
5.61
 
5-9
 
3.11
4.47
 
0-4
 
1.86
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Aspiran udalerrian 1.613 biztanle zeuden eta 727 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 33,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.613biztanle
727elkarbizitza-unitate
2,22lagun elkarbizitza-unitateko
476familia
Udalerria
% 25
% 32
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 476 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (233). Guraso bakarreko 54 familietatik 29etan ama zen guraso bakarra. 262 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 98k seme-alaba bakarra zuten etxean, 83k bi, eta 33k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 189 bikoteetatik 14tan (% 7,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

233
189
54
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean262
Seme-alaba bat98
Bi seme-alaba83
Hiru seme-alaba24
Lau edo gehiago9

15 urte edo gehiago zituzten 1.406 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 24,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,1). 80 urte edo gehiagoko 143 biztanleetatik 96 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 47 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 13
40-54% 12
55-64% 24
65-79% 28
80 +% 24
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 73
40-54% 75
55-64% 69
65-79% 69
80 +% 34

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 43,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 6,5 PACS bidez lotuta). % 22,2 ezkongabeak ziren, % 7,7 alargunak eta % 7,8 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 43,5
Ezkongabea% 22,2
Izatezko bikotean% 12,4
Dibortziatuta% 7,8
Alarguna% 7,7
PACS bidez lotuta% 6,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,3), eskulangileak (% 15,0), enplegatuak (% 13,5), erdi-mailako lanbideak (% 12,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,3) Hérault departamenduko batez bestekoaren (% 30,6) gainetik dago. 30 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,1).[9]

Udalerria
% 9
% 13
% 13
% 15
% 36
Hérault
% 13
% 16
% 16
% 10
% 31
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 913 etxebizitza zeuden. Horietatik 737 egoitza nagusi ziren, 75 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 100 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (796), eta apartamentuak gutxi ziren (102). Egoitza nagusietatik 548 beren jabearen bizilekuak ziren, 165 alokairuan zeuden, 14 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 24 doan lagata.[10]

913etxebizitza
737egoitza nagusi
796etxe
102apartamentu

Etxebizitza multzoa

737
75
100
Egoitza nagusia (737)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (75)Hutsik (100)

Etxe mota

796
102
Etxea (796)Apartamentua (102)

Jabetza egoera

548
165
Jabeak (548)Alokairuan (165)HLM (14)Doan lagata (24)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (162).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik162
1919-194599
1946-197076
1971-1990137
1991-2005110
2006-2020142

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (269). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (435 etxebizitzatan). 493 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 331 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 345tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela5
2 gela61
3 gela137
4 gela269
5 gela edo gehiago265

Berogailu mota

136
435
135
Gas sarea (136)Fuel-olioa (23)Elektrizitatea (435)Gas botila (8)Bestelakoak (135)

Aparkalekua eta ibilgailuak

493aparkalekua
331ibilgailu 1
345ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 985 biztanleetatik 754 aktibo ziren (% 76,5), horietako 674 lanean (% 68,4) eta 80 langabezian (aktiboen % 10,6).

98515-64 urteko biztanle
% 76,5aktibo
% 68,4lanean
% 10,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 47,7
25-54 urte% 90,3
55-64 urte% 61,3
Gizonak% 79,3
Emakumeak% 74,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,6
BEPC, brebeta% 17,9
CAP-BEP% 12,5
Batxilergoa% 11,9
Goi-mailako +2% 10,4
Goi-mailako +3/4% 5,3
Goi-mailako +5% 1,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

230 ez-aktibotik 69 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,0), 61 erretiraturik zeuden (% 26,5) eta 100 bestelako ez-aktibo ziren (% 43,5).

Ez-aktiboak

% 30
% 27
% 43
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 14
% 10
% 22
% 24
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 505 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 674 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

505enplegu udalerrian
% 72,5soldatapeko
% 27,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.320 eurokoa zen.

23.320 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.280 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 75 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 5 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[12]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.[13]

2000. urtean Aspiran udalerrian 113 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2004ko urriaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « St Andre De Sangonis », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Aspiran&oldid=11336458"(e)tik eskuratuta