Triod

Triod — giriş siqnalının elektrik dövrəsində cərəyanı idarə etməyə imkan verən elektron borudur. Onun üç elektrodu var: termoelektron katod (birbaşa və ya dolayı qızdırılan), anod və bir idarəetmə şəbəkəsi.

Triod — elektrik siqnallarını gücləndirmək, generasiya etmək və ya idarə etmək üçün istifadə olunan, üç elektroda malik vakuum lampasıdır (elektron lampası). 1906-cı ildə amerikalı ixtiraçı Li de Forest (Lee de Forest) tərəfindən dioda üçüncü elektrodun əlavə edilməsi ilə yaradılmışdır və elektronika tarixində ilk aktiv gücləndirici element hesab olunur.

Triodun quruluşu

Dioddan fərqli olaraq triodda 2 deyil, 3 elektrod mövcuddur:

1. Katod (Cathode): Qızdırıldıqda mühitə elektron buraxan (termionik emissiya) mənfi elektrod.
2. Anod (Anode): Katoddan ayrılan elektronları özünə çəkən müsbət elektrod.
3. İdarəedici tor (Control Grid): Katod ilə anod arasında yerləşən torvari metal struktur.

İş prinsipi

• Katod qızdıqda elektronlar anodun müsbət gərginliyinə doğru hərəkət edir və dövrədən cərəyan axır.
• Arada yerləşən idarəedici tor ventillə eyni rolu oynayır: tora tətbiq edilən çox kiçik gərginlik dəyişiklikləri katoddan anoda axan böyük elektron selini kəskin şəkildə idarə edir.
• Nəticədə tora daxil olan zəif elektrik siqnalı anod çıxışında dəfələrlə güclənmiş formada əldə edilir.

Əsas tətbiq sahələri

• İlk kompüterlər: ENIAC kimi birinci nəsil hesablamalarda məntiqi element kimi geniş istifadə olunub.
• Radio və televiziya: Yüksəktezlikli siqnalların gücləndirilməsi və qəbulunda.
• Audio sistemlər: Müasir dövrdə də səs keyfiyyətinə və xüsusi "isti" tembrə üstünlük verən professional müzakirə/audio gücləndiricilərində (lampalı amfilərdə) tətbiq edilir.

Müasir elektronikada vakuum triodlarının yerini böyük ölçüdə daha kiçik, dözümlü və az enerji sərf edən tranzistorlar almışdır.