Molöy
| Şəhər[1] | |
| Molöy | |
|---|---|
 Şəhərin görünüşü | |
| 61°56′ şm. e. 5°07′ ş. u.HGYO | |
| Ölkə | Norveç |
| Tabeliyində | Kinn bələdiyyəsi |
| Region | Qərbi Norveç |
| Əyalət | Vestland |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Əsası qoyulub | 1997 |
| Sahəsi | 2,22 km²[2] |
| Mərkəzin hündürlüyü | 3 m |
| Saat qurşağı | UTC+1 , yayda UTC+2 |
| Əhalisi | |
| Əhalisi | 3.343 nəfər (2024) |
| Sıxlığı | 1.506 nəfər/km² |
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Poçt indeksi | 6700 Molöy |
| Digər | |
| vagsoy.kommune.no | |
.svg)  Molöy | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Molöy[3] — Norveçin Vestland əyalətində yerləşən şəhərdir.[1] Şəhər Voqsoy adasının cənub-şərq hissəsində, Holvika kəndindən təxminən 3 km şimal-şərqdə və Raudeberq kəndindən təxminən 6 km cənubda yerləşir. Molöy körpüsü şəhərin mərkəzini materikdə yerləşən Deknepollen ərazisi ilə birləşdirir. Sör-Voqsoy kilsəsi Molöydə yerləşir.
Molöy, Norveçin ən mühüm balıqçılıq limanlarından biridir. 1997-ci ildə bələdiyyə tərəfindən şəhər statusu alıb.[4] Şəhərin sahəsi 2,22 km², əhalisi 2024-cü ildə 3.343 nəfər, əhalinin sıxlığı isə 1.506 nəfər/km² olub.[2] 2020-ci ilə qədər Molöy, həmçinin, keçmiş Voqsoy bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi olub.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Molöy, Voqsoy adası ilə materik arasında yerləşən Ulvesund boğazındakı kiçik Moldöen və ya Molöya adasında ticarət məntəqəsi kimi yaranıb. Ticarətin inkişafı ilə şəhər tədricən daha böyük Voqsoy adasına köçüb, lakin kiçik adanın adını saxlayıb. Bu, müəyyən qarışıqlığa səbəb olur. Kiçik ada bu gün çox vaxt "Lisye-Molöyna" (hərfi mənada "kiçik Molöy") və ya "Öyna" (hərfi mənada "ada") adlandırılır. İkinci Dünya müharibəsi zamanı ada Nasist Almaniyasının sahil istehkamı kimi istifadə olunub. İstehkamın inşası üçün adadakı bütün yaşayış məntəqələri ləğv edilib. Bu hadisə 1941-ci ilin dekabrında həyata keçirilən Oxçuluq əməliyyatı ilə əlaqəli olub.
Molöy 1910–1964-cü illərdə mövcud olmuş keçmiş Sör-Voqsoy bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi olub. 1964-cü ildə yaradılan yeni Voqsoy bələdiyyəsinin də inzibati mərkəzinə çevrilib. 2020-ci ildə Voqsoy Flora bələdiyyəsi ilə birləşdirilərək yeni Kinn bələdiyyəsi yaradılıb. Bundan sonra Molöy inzibati mərkəz statusunu itirib.
Şəhər görünüşü
[redaktə | vikimətni redaktə et]Molöydəki şəhər meydanında İkinci Dünya müharibəsi zamanı həlak olmuş Sör-Voqsoy və Davik bələdiyyələrinin sakinlərinin xatirəsinə ucaldılmış abidə yerləşir. Şəhərin başqa bir hissəsində isə Martin Linqenin xatirə abidəsi var. O, Oxçuluq əməliyyatı zamanı həlak olmuş yeganə norveçli idi. Molöydə küçələrin sayı azdır; xüsusilə yamaclarda yerləşən küçələrin əksəriyyəti adlandırılmayıb, yalnız nömrələnib.
İqlim
[redaktə | vikimətni redaktə et]Molöy dəniz iqliminə malikdir (Köppen təsnifatı: Cfb).[5] Burada qışlar mülayim və yağmurlu, sutkalıq temperatur fərqləri isə azdır. Şəhər küləkli iqlimi ilə seçilir. Ərazi yaxınlıqdakı və Norveçdə ən güclü küləklərin qeydə alındığı Krokenes mayakına nisbətən relyeflə bir qədər qorunur.[6] Şəhərin özündə uzunmüddətli müşahidələr aparan meteoroloji stansiya yoxdur, lakin Krokenes və Refvika stansiyalarında 1990-cı illərdən etibarən məlumatlar toplanır. Molöydə qışlar Krokeneslə müqayisədə bir qədər soyuq, yaylar isə daha isti keçir. Şəhərin Norveç dənizinə yaxın yerləşməsi səbəbindən burada əhəmiyyətli mövsümi gecikmə müşahidə olunur.
| Ay | Yan | Fev | Mar | Apr | May | İyun | İyul | Avq | Sen | Okt | Noy | Dek | İl |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Orta temperatur (°C) | 4,0 | 3,1 | 3,7 | 5,9 | 8,2 | 10,8 | 13,5 | 14,2 | 12,4 | 8,8 | 6,6 | 4,5 | |
| Yağıntı (mm) | 182,2 | 160,4 | 136,6 | 94,1 | 89,3 | 96,3 | 112,6 | 160,5 | 201,5 | 197,6 | 189,9 | 211,6 | |
| Mənbə: NOAA–WMO iqlim normaları, Norveç, 1991–2020.[7] | |||||||||||||
Mədəniyyət
[redaktə | vikimətni redaktə et]Molöydagene festivalı hər il şəhərdə keçirilir. 2004-cü ildə Molöy 2008-ci il Tall Ships' Races yarışının əsas limanı seçilib. Şəhər iyulun 28-dən avqustun 4-dək yarışda iştirak edən yelkənli gəmilərə ev sahibliyi edib. Tədbirin büdcəsi 18 milyon Norveç kronu olub və bunun 2,5 milyon kronunu əyalət hökumətinin maliyyələşdirməsi nəzərdə tutulmuşdu. Şəhər iştirakçıları böyük qonaqpərvərliklə qarşılayıb və ekipajlar üçün müxtəlif tədbirlər təşkil edib.[8][9]
Təhsil
[redaktə | vikimətni redaktə et]Bələdiyyədəki yeganə orta məktəb olan "Molöy vidareqande skule", eləcə də bir neçə aşağı orta və ibtidai məktəb şəhərin yaxınlığında yerləşir. Ən yaxın ali təhsil müəssisələri Sogndalsfyorada, Fördedə və Sandanedə yerləşən Qərbi Norveç Tətbiqi Elmlər Universiteti, Alesundda yerləşən Norveç Elm və Texnologiya Universiteti və Bergen Universitetidir.
İdman
[redaktə | vikimətni redaktə et]Tornado Molöy FK futbol klubu 2002-ci ildə müstəqil Tornado və Molöy klublarının birləşməsi nəticəsində yaradılıb. Klubun iki stadionu var; onlardan biri Molöydə, digəri isə Refvikada yerləşir. 2008-ci il vəziyyətinə görə klubun iki kişi əsas komandası Norveçin üçüncü və beşinci divizionlarında çıxış edirdi.
Nəqliyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]Molöy ilə Oldeyde arasında işləyən bərə marşrutu bəzi reyslərdə Husevoqoy adasına da xidmət göstərir və Molöyü cənubda yerləşən Bremangerlandet ilə birləşdirir.[10] Şəhərə ən yaxın hava limanı Molöydən 158 km şimal-şərqdə yerləşən Alesund hava limanıdır.
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 Norveç dilində "by" sözü ingilis dilinə həm "town", həm də "city" kimi tərcümə oluna bilər.
- 1 2 Statistisk sentralbyrå. "Urban settlements. Population and area, by municipality". 1 oktyabr 2024. 8 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026.
- ↑ "Informasjon om stadnamn". Norgeskart (norveç). Kartverket. 27 yanvar 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2025.
- ↑ "Kommunehistoria i Vågsøy". Fylkesleksikon (norveç). NRK. 2007. 21 may 2008 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 may 2008.
- ↑ Beck, Hylke E.; McVicar, Tim R.; Vergopolan, Noemi; Berg, Alexis; Lutsko, Nicholas J.; Dufour, Ambroise; Zeng, Zhenzhong; Jiang, Xin; van Dijk, Albert I. J. M.; Miralles, Diego G. "High-resolution (1 km) Köppen-Geiger maps for 1901–2099 based on constrained CMIP6 projections". Scientific Data (ingilis). 10 (1). 23 oktyabr 2023: 724. doi:10.1038/s41597-023-02549-6. ISSN 2052-4463. PMC 10593765 (#bad_pmc). PMID 37872197 (#bad_pmid). 7 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026.
- ↑ Rosa, Ida De. "Ekstremværet Tor satte ny vindrekord". NRK (bokmal norveç). 29 yanvar 2016. 22 may 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2026.
- ↑ "NOAA WMO normals Norway 1991–2020". 2 avqust 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 sentyabr 2026.
- ↑ Eldgrim Fossheim. "Ikkje meir til Tall Ships Race - NRK Sogn og Fjordane - NRK Nyhende" (norveç). NRK. 2008. 19 oktyabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 may 2008.
- ↑ Reksnes, Asgeir; Fagna, Heidi. "Vågsøy tek stor skipsrisiko - NRK Sogn og Fjordane - NRK Nyhende" (norveç). NRK. 2008. 19 oktyabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 may 2008.
- ↑ "Måløy - Oldeide – Fjord1 AS" (norveç). Fjord Norway. İstifadə tarixi: 18 iyun 2026.